(2025-10) Health and Environment Bulletin, October 2025
Summary — Health and Environment Bulletin. The document runs to 4 pages.
Key Findings
- Health and Environment Bulletin.
- Public health guidance in Haitian Creole from the health promotion and environmental protection directorate. It covers influenza and respiratory illness in the rainy season, mosquito-borne dengue, chikungunya and malaria after rainfall, and what a household should do in each case.
Full Description
Health and Environment Bulletin. The document runs to 4 pages. Public health guidance in Haitian Creole from the health promotion and environmental protection directorate. It covers influenza and respiratory illness in the rainy season, mosquito-borne dengue, chikungunya and malaria after rainfall, and what a household should do in each case.
Full Document Text
Extracted text from the original document for search indexing.
Grip ak maladi respiratwa
Tan lapli, imidite ak tan frèt bay grip fasil.
Sa pou w fè :
Bilten Lasante
ak Anviwònman
(DPSPE)
Moustik
pote deng,
chikungunya ak malarya
Apre lapli, moustik peple anpil e yo
vinn pi plis. Yo bay gwo maladi
tankou fièv deng, chikungunya, ak
malarya.
1
·Touse nan koud ou
2
·Fè lè sikile nan kay la
3
Ale lopital, oswa sant
sante si lafyèv la dire
plis pase twa jou.
·Repoze kò ou, bwè anpil dlo, manje bon manje ki sen e ekilibre
MINISTÈ
SANTE
POPILASYON (MSPP)
PIBLIK
AK
OCTOBRE 2025
Dlo sal kale moustik
Pou evite yo:
·Vide tout dlo ki kapab rete nan
resipyan
·Dòmi anba moustikè
·Mete rad long ki kouvri kò w
nan aswè.
Netwaye lakou ak kanal yo
SONJE:
Chak veso vid kew elimine se yon
maladi ke ou evite.
Grip
TÈM : SEZON LAPLI, SEZONVIJILANS :
ANN PWOTEJE LASANTEAK
ANVIWÒNMAN NOU
Lapli ap tonbe, e ak li vini anpil risk : kolera, grip, moustik, asmatik ou
opresyon, dlo sal ak fatra. se moman pou nou pran swen tèt nou ak kominote
nou.
Dlo se lavi, men li ka pote maladi tou
Dlo ki pa pwòp ka bay kolera ak dyare.
Kijan pou n pwoteje tèt nou :
·Bwè dlo bouyi
oswa dlo nou
trete ak klò.
·kouvri bokit ak
barik dlo yo.
·Lave men w
anvanw manje ak
apre w sot nan
twalèt.
Sa ede nou evite kolera ak dyare ak kèk lòt infection kew ka pran nan saw ap
manje
Maladi kwonik
ak asmatik
pandan sezon
lapli
Moun ki gen tansyon, dyabèt,
oswa opresyon dwe fè plis
atansyon
Konsèy:
1.Pou moun ki
asmatik yo ou ki gen
opresyon yo
·Evite pousyè ak kote ki imid
·Kenbe medikaman ak pomp
yo toupre
·Pa sispann tretman yo.
Fè kay kote yap viv la pran lè
chak jou.
2.Pou moun ki fè kè, ki
gen tansyon wo, e ki
soufri dyabèt (sik) yo
Sa nou dwe fè
Pa sispann pran medikaman
nou
Siveye sa nap manje yo.
Epi kontinye swiv konsèy
doktè.
Manje byen
pandan sezon
lapli a
Bon manje e byen manje se bon
medikaman pou kenbe ou an
sante.
Aktivite fizik,
egzèsis pou ou
fè menm lè lapli
ap tonbe
Menm siw pa ka soti, fè kò w bouje
lakay ou :
1
·Danse, fè ti egzèsis.
(Danse, sote, detire)
2
mache nan kay la, monte, desann
eskalye.
3
Fè sa 30 minit chak jou sifi. Sa ap
ede w kenbe fòm kò ou,
4
kontwole tansyon ak dyabèt, epi
diminye estrès.
Konsèy :
·Manje fwi ak legim fre : papay,
zoranj, chou, kawòt, epina.
·Pran soup ak labouyi pou
chofe kò w.
·Bwè te natirèl
sitwonèl, tim.
:
jenjanm,
·Evite manje lari ki ekspoze ak
lapli
·Pa abize ak anpil sèl, sik ak
bwason gazez.
SONJE:
Lè ou byen manje ou pran swen
tèt ou an menm tan ou kenbe kò
ou ansante
BILTEN LASANTE AK ANVIWÒNMAN
DIREKSYON PWOMOSYON SANTE AK
PWOTEKSYON ANVIWÒNMAN
DPSPE
Pwoteje anviwònman an
Sante moun depann de anviwònman ke nap viv
la. « Kit lò gen lapli ou solèy, lasante kòmanse ak
pwopte, mouvman epi bonjan manje ».
Ann rete vijilan, solidè, aktif, ann vanse ansanm,
pounn sa viv pi lontan e pou yon Ayiti miyò.
Dlo, lè ak tè se trezò nou tout ansanm.
An nou pwoteje yo.
Ansanm an nou:
·Netwaye espas piblik yo.
·Pa jete plastik nan dlo
·Plante pye bwa pou pwoteje tè ya ak lè ya.
·Diminye plastik yo.
SONJE
Anviwònman pwòp se lavi pwòp.
Pwòpte ak asenisman
Pwòpte se pwoteksyon. Konsa tou bon la Pwòpte se
responsabilite nou tout.
Sonje debloke kanal yo ak netwaye espas nou.
Kisa pou nou fè:
·Pa jete fatra nan ravin
·Kenbe katye a pwòp
·Fè netwaye drenaj yo
·Fè netoyaj kominotè
·ankouraje vwazen yo pou yo kenbe katye ya pwop
Jete fatra kote li dwe ye.
SONJE:
Yon vil pwòp, yon katye pwòp egal yon kominote an sante e
pwoteje.
Yon ti
R apèl
Yon jès senp
Bon jan pwoteksyon
Lave men nou toutan
KIJAN POU NOU
ALÈTE JÈN YO
POU YO PWOTEJE
TÈT YO
PANDAN TAN LAPLI
SA A?
Pwoblem aktivite seksyèl jèn yo (sitou
nan
peryòd
yo
inaktif
oswa
rasanbleman) rete yon gwo defi pou
sante piblik (gwosès san ou pa vle,
IST/VIH).
Anpil jèn vin plis aktif pandan sezon
lapli a (lekòl fèmen, fèt, aktivite lwazi).
Sa ogmante risk pou VIH, IST ak gwosès
ki pa planifye.
MENM LÒ GEN LAPLI ,
OU DWE PWOTEJE
TÈT OU !
Lapli, solèy, oswa van… danje IST,
VIH ak gwosès san w pa vle pa
janm ap dòmi.
SONJE EPI
METE AN PRATIK
Kapòt se zanmiw: se sèl pwoteksyon
ki mache an menm tan kont VIH/IST
ak gwosès san ou pa vle. Toujou
sèvi ak li.
Planifye lavi w : Si w aktif, pale ak
yon ajan sante pou w chwazi yon
metòd kontrasepsyon fyab.
Al fè tès : Konnen kote w kanpe
(estati w) se pi gwo fòs ou. Tès VIH
yp gratis e konfidansyèl.
PA JWE AK AVNI W. PRAN RESPONSABILITE W.
PWOTEJE TÈT OU AK PATNÈ W.