Soti nan pyèj retrè lajan kach: kijan akseptasyon peman mobil nan men machann ka ogmante itilizasyon lajan mobil pou benefisyè transfè monetè an Ayiti

Rapò a, Bank Mondyal pibliye an novanm 2026 an angle ak an franse, egzamine poukisa lajan mobil an Ayiti sèvi pou livre lajan kach olye pou peye, ak benefisyè pwogram transfè monetè PSARA (Klere Chimen) nan Grandans kòm baz. Li chita sou anket evalyasyon enpak ak prèske 11 000 fanmi benefisyè, swivi pa twazyèm pati ak apre distribisyon, yon anket ak 341 machann ak 42 entèvyou nan 17 òganizasyon.

Kantite benefisyè PSARA ki gen yon kont fòmèl moute soti 30 rive 49 pousan ant 2022 ak 2024, sitou ak kont lajan mobil yo louvri pou resevwa transfè yo. Itilizasyon an pa suiv: 89 pousan retire tout lajan an depi yo kapab, se 11 pousan sèlman ki peye acha ak lajan mobil, epi 76 a 82 pousan di pa gen okenn machann toupre yo ki aksepte peman mobil. Lajan dyaspora voye te rive 4,1 milya dola ameriken an 2024, anviwon 16,9 pousan PIB.

Bò kote machann yo, plis pase 90 pousan machann yo te anketé nan Grandans gen yon kont lajan mobil pèsonèl, mwens pase 9 pousan gen yon kont machann, epi 73 pousan ta renmen genyen youn. Se 9 pousan sèlman ki ka montre yon prèv adrès epi 5 pousan ki gen patant. Ajan yo souvan mande frè retrè ki pa ofisyèl ant 300 ak 500 goud, yon frè fiks 1,50 dola sou transfè entènasyonal dapre sikilè 98 BRH la penalize ti transfè yo, PRONAP fèmen pou operatè ki pa bank, epi koupi rezo ak mank lajan kach kay ajan yo rive souvan. Machann yo di sekirite, pou yo pa kenbe lajan kach, se premye rezon pou yo aksepte peman dijital.

BRH te pibliye sikilè 129-1 an fevriye 2026 ak yon vijilans senplifye pou kliyan ki gen ti risk, an pati apre travay sa a. Rapò a rekòmande BRH bati yon sistèm nasyonal peman enstantane, louvri PRONAP pou enstitisyon ki pa bank ki gen lisans, adopte yon KYC an plizyè nivo ki baze sou risk, aplike dekrè 2025 sou siyati elektwonik, ranplase frè fiks sou transfè dyaspora, sipèvize frè ajan yo dapre sikilè 131 epi mete estrateji enklizyon finansye 2014 la ajou. Li mande operatè lajan mobil yo itilize ajan yo pou enskri machann epi devlope peman ant biznis, epi li pwopoze yon pwojè pilòt nan Grandans ak enskripsyon senplifye ak yon kanpay nan mache yo.