Ayiti: nesesite pou pase nan yon sistèm federal, desantralize ak dekonsantre pa depatman
- Otè a defann rejim initè ak santralize a pa reponn ak enstabilite kwonik, inegalite teritoryal ak fèb gouvènans.
- Atik la jwenn rasin istorik pou yon sistèm federal nan senk kasikya anvan kolonizasyon yo ak nan divizyon ant Nò ak Sid apre 1806.
- Nan modèl yo pwopoze a, chak nan dis depatman yo ta gen bidjè, asanble ak politik devlopman pa li epi li ta peye omwen 15 % revni brit li bay Leta santral la.
- Chak depatman ta voye 2 oswa 3 senatè nan yon Sena federal epi li ta gen yon vis-prezidan depatmantal.
- Yon sèl majistra egzekitif eli ta ranplase twa majistra pa komin yo, epi CASEC yo ta aboli.
Atik la defann rejim initè ak santralize Ayiti a pa reponn ak enstabilite ki kontinye, gwo inegalite teritoryal ak fèb gouvènans, pouvwa a rete konsantre Pòtoprens epi lòt rejyon yo marjinalize. Li jwenn baz istorik yon sistèm federal nan senk kasikya endijèn anvan kolonizasyon sou zile a ak nan divizyon ant Nò Anri Kristòf la ak Sid Aleksann Petyon an apre 1806.
Otè a pwopoze yon modèl federal ki respekte dis depatman yo. Chak depatman ta gen enstitisyon, bidjè, politik devlopman ak asanble pa li, epi li ta voye omwen 15 % revni brit li bay Leta santral la. Chak ta voye 2 oswa 3 senatè nan yon Sena federal epi li ta gen yon vis-prezidan depatmantal. Twa majistra pa komin yo ta kite plas pou yon sèl majistra egzekitif eli, epi konsèy administrasyon seksyon kominal yo (CASEC) ta aboli. Otè a prezante modèl sa a kòm yon repwopriyasyon modèn istwa ayisyen epi li di se yon nesesite estriktirèl.
Kijan pou site
Le Scientifique, 2025, Ayiti: nesesite pou pase nan yon sistèm federal, desantralize ak dekonsantre pa depatman, https://lescientifique.org/wp-content/uploads/2025/05/Haiti-Necessite-de-passer-vers-un-systeme-federal-decentralise-et-deconcentre-par-departement.pdf
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- Le Scientifique