Agwoforestri kafe ak rezilyans kominotè: defi ak pèspektiv nan Despanny, Jérémie

Otè yo, ki soti nan Institut des Sciences, des Technologies et des Études Avancées d'Haïti (ISTEAH), etidye kominote Despanny, nan 2yèm seksyon kominal Ot Vòldrog nan Jérémie. Yo kiltive kafe la nan jaden kreyòl tradisyonèl ak pyebwa fwi ak pyebwa forè pou lonbraj, epi otè yo ekri pwodiksyon an bese depi ane 1990 yo akoz siklòn, inondasyon, glisman tè, lapli ki pa regilye, pèt kouvèti pyebwa, rouy kafe ak plantasyon k ap vyeyi. Yo dekri travay Fondasyon Nouvelle Grand'Anse (FNGA) pou relanse kafe sou vèsan nò Pak Makaya.

Etid la se yon etid ka ki sèvi ak yon apwòch melanje: yon sondaj estriktire ak pwodiktè, repons ouvè, obsèvasyon dirèk ak dokiman enstitisyonèl, ak kowòdone yo pran nan uit kominote Ot Vòldrog. Pyès tè yo sitiye ant 870 ak 1 075 m (mwayèn 973 m) epi yo soti 1 300 a 5 063 m2, sa otè yo lye ak moulen tè a. Katrevenkenz pousan pyès tè yo anba lonbraj modere. Estrikti vètikal la montre yon kouch pyebwa nan 85 pousan ka yo, yon kouch ti pyebwa nan 80 pousan ak yon kouch zèb nan 60 pousan. Bannann, yanm jòn, patat, joumou, legim ak pyebwa fwi ak pyebwa forè melanje ak varyete kafe Cathymore, Typica ak Castillo. Pwodiktè yo wè tè a refè pi byen, plis imidite nan tè a ak revni ki pi divès. Atik la pa di konbyen pwodiktè yo te entewoje.

Revni mansyèl agrikiltè yo soti 10 000 a 75 000 goud, yon diferans otè yo lye ak inegalite nan aksè a tè. Pwodiktè ki pote sistèm nan se sitou moun ki gen 40 a 65 an, ak jèn yo ki pa twò enplike. Tout agrikiltè yo te entewoje di aksè a mache a se yon gwo obstak akoz izolman. Otè yo rekòmande enfrastrikti pou aksè a mache, yon gwo fòmasyon nan pratik dirab, dokimantasyon efè sistèm nan sou fanmi agrikiltè yo, ak yon pi bon konbinezon konesans lokal yo ak apwòch la.