Ki nivo reyalis pou bay OMD Deklarasyon Milenè a nan ka Ayiti?
Rezime: Yon papye jen 2009 Dagobert Élisée ak Schmied St Fleur nan ONPES ekri, ki egzamine si OMD yo te ka rive an Ayiti, nan nivo nasyonal ak depatmantal. Ak done EMMUS IV, li bati yon senaryo optimis ki chita sou politik piblik koyeran ak yon senaryo sonb ki chita sou inaksyon.
Dekouve Enpotan
- Vèdik papye a diferan selon objektif, li pa pesimis menm jan pou tout. Malnitrisyon timoun jije trè difisil pou rive nan sib OMD 1 la, pandan parite nan edikasyon primè ak mòtalite timoun anba senk an, anba OMD 3 ak 4, jije pwobab. Se diferansyasyon sa a, pa yon jijman global, ki fè apò dokiman an.
- Povrete ekstrèm pwojte pi wo pase mwatye popilasyon an nan de senaryo yo : 55 pousan an 2015 nan senaryo optimis ki bati sou politik piblik koyeran, ak 60 a 65 pousan nan senaryo kote yo pa fè anyen. Donk ka optimis la kite yon peyi ki toujou majoritèman pòv.
- Objektif anviwonman an se sa papye a konsidere klèman deyò rive, ni pou to kouvèti forestye ni pou aksè ak dlo potab, ak yon avni li rele sonb kèlkeswa senaryo a.
- Pwen depa a mezire san kache. Espwa lavi nan nesans se 54 an ; rasyon kalori mwayèn, ki te estime a 1 788 kalori pa jou pa moun an 1987, sa vle di 80 pousan rasyon FAO rekòmande a, te tonbe bò 1 750 nan dezyèm mwatye ane 1990 yo. Papye a site Bank Mondyal ki di 80 pousan nan de tyè popilasyon an k ap viv nan zòn riral se moun pòv.
- Endis konpozit yo mete Ayiti nan yon pozisyon kritik : yon IDH 0,534, ki separe an 0,575 pou lonjevite, 0,542 pou nivo enstriksyon ak 0,469 pou nivo lavi, kontre yon endis povrete imèn 58,5, ak yon PIB pa moun 560 dola ak yon rapò depandans ekonomik 69,7 pousan pou 100 moun an 2008.
- Dlo ak asenisman pi mal anpil nan zòn riral : 58 pousan popilasyon an gen aksè ak yon sous dlo amelyore nan nivo nasyonal, 51 pousan nan riral kontre 70 pousan nan vil, pandan asenisman amelyore rive sou 19 pousan popilasyon an an 2006, 12 pousan nan riral kontre 29 pousan nan vil.
- Chwa pou trete sèlman edikasyon, sante ak dlo potab jistifye pa estrikti objektif yo menm. Twa sektè sa yo pote 6 nan 8 objektif yo epi, lè w konte tout endikatè ki mare ak anviwonman, 53 pousan nan 17 sib yo ak 54 pousan nan 48 endikatè yo.
- Priyorite kominote yo bay nan yon ankèt sou pèsepsyon povrete pa mete revni an premye men prèske : travay pou jèn 17,5 pousan, dlo potab 15,7 pousan, konstriksyon lekòl 13,7 pousan ak konstriksyon sant sante 13,3 pousan, sa ki mete de nan twa sektè papye a chwazi yo nan kat premye demann yo.
- Dezagregasyon depatmantal montre mwayèn nasyonal la kache ekstrèm yo. Pou timoun ki manke pwa, devan yon sib nasyonal 13,4 pousan an 2015, senaryo sonb Latibonit depase 40 pousan epi senaryo optimis li nan yon fouchèt 18 a 40 pousan, pandan Nòdès ak Sidès pati nan yon pozisyon mwens alaman.
- De rezèv pou moun k ap reutilize chif yo. Tablo depatmantal ak tablo senaryo yo pa soti pwòp nan ekstraksyon tèks la, epi plizyè endikatè sante parèt nan tèks la ak inite ki pa koyeran, ladan yo yon ensidans tibèkiloz ki ekri 147,8 pousan alòske endikatè a se pou 100 000 moun. Fòk yo li tablo yo nan PDF la.
Deskripsyon Konple
ONPES se obsèvatwa nasyonal sou povrete ak eskliyon sosyal, epi papye sa a se youn nan ra papye enstitisyon sa a bibliyotèk la genyen. Repatisyon depatmantal la se sa ki pi itil: li montre sa mwayèn nasyonal yo t ap kache.
Kijan pou site
Observatoire National de la Pauvreté et de l'Exclusion Sociale (ONPES); Ministè Planifikasyon ak Koperasyon Ekstèn (MPCE), 2009, Ki nivo reyalis pou bay OMD Deklarasyon Milenè a nan ka Ayiti?, https://www.undp.org/fr/haiti/publications/onpes-2009-degre-realisme-omd