Èske sistèm sante Ayiti a vin pi bon ?
- Li kenbe repons sante entènasyonal la, malgre li te byenvini ak vital, pa t sipòte kapasite sante ki te la, epi li mande sipò pou pèsonèl sante nasyonal pou peyi fèb ka reponn yon menas dezas k ap grandi.
- Li retni yon sektè sante ki te manke finansman depi lontan anvan tranblemanntè a, ak mwens pase 5 % bidjè Leta, kote se sèlman 40 % popilasyon an ki te gen yon sèvis sante kèlkeswa e pi fò pèsonèl ak estrikti konsantre nan zòn iben.
- Li di Ayiti te gen pi fèb rapò enfimyè pou doktè nan tout peyi Amerik, sa se yon pwoblèm konpozisyon pèsonèl, pa sèlman yon mank.
- Li mete evènman an nan magnitid 7,0, ak bò 230 000 mò ak plis pase 1,5 milyon moun san kay, prèske 70 % bilding ki tonbe ak plis pase 60 % lopital ki kraze nan zòn ki pi frape, pou yon kou nan sektè sante prèske 200 milyon dola ameriken.
- Li retni estimasyon ministè a ki di Ayiti te bezwen 100 doktè, 1 000 enfimyè ak 2 200 ajan sipò anplis.
- Li note epidemi kolera ki vin ajoute sou tranblemanntè a, yon maladi yo te deja elimine ki te touye plis pase 1 880 Ayisyen nan desanm, pandan pèsonèl sante lokal pa t gen eksperyans pou reponn.
- Li mete ka a nan yon tandans pi laj, 2008 se premye ane kote popilasyon vil depase popilasyon andeyò e bò de tyè popilasyon mondyal la, bò 6 milya moun, ap viv nan vil rive 2050, epi li site Katmandou kòm yon lòt vil ki nan risk.
Rapò Merlin, ki te yon òganizasyon medikal imanitè britanik, pibliye yon ane apre tranblemanntè janvye 2010 nan kad kanpay li Hands Up for Health Workers. Agiman li se ke repons entènasyonal la, malgre li te vital, pa t sipòte kapasite sante ki te deja la, e se leson sa a pou aji sou li olye yon detay nan yon sèl operasyon.
Li bay ki jan sistèm lan te ye anvan dezas la: yon sektè sante ki soufri mank finansman depi lontan, ak mwens pase 5 % bidjè Leta, se sèlman 40 % popilasyon an ki te gen yon sèvis sante kèlkeswa, pi fò pèsonèl ak estrikti konsantre nan zòn iben, ak pi fèb rapò enfimyè pou doktè nan tout peyi Amerik. Apre sa gwosè evènman an: yon tranblemanntè magnitid 7,0 ki touye bò 230 000 moun e ki kite plis pase 1,5 milyon moun san kay, ak prèske 70 % bilding ki tonbe nan zòn ki pi frape, plis pase 60 % lopital ki kraze la, ak yon kou pou sektè sante prèske 200 milyon dola ameriken.
Rekòmandasyon li soti nan sa: evalyasyon imanitè ki chita sou yon analiz konplè kapasite nasyonal nan pèsonèl sante, repons entènasyonal ki konplete epi sipòte kapasite lokal ak nasyonal ki egziste, ak yon wòl prensipal pou sante nan rediksyon risk dezas. Li mete eksperyans Ayiti nan kontèks ibanizasyon rapid, li note 2008 se premye ane kote popilasyon vil depase popilasyon andeyò, epi li site Katmandou kòm yon lòt vil ki nan risk. Tèks kopi sa a degrade paske se yon skan yon mizanpaj magazin: li l pou chif ak agiman li, pa pou site l mo pou mo.
Kijan pou site
Merlin, 2010, Èske sistèm sante Ayiti a vin pi bon ?, konsilte atravè HaitiDocs, https://www.haitidocs.org/doc/merlin-2010-is-haiti-health-system-any-better