Kourye diplomatik: Edisyon espesyal, Bisantnè òdonans wa Chal X, avril 2025
- Edisyon an repwodui diskou 17 avril 2025 Fritz Alphonse Jean ak Leslie Voltaire pou bisantnè òdonans 1825 la.
- Yon Komite Nasyonal Ayisyen Restitisyon ak Reparasyon ki gen 21 manm te kreye pa yon arete 14 avril, tache nan Inivèsite Leta Ayiti.
- Prezidan Macron te anonse yon komisyon mikst istoryen franse ak ayisyen, ki gen Yves Saint-Geours ak Gusti-Klara Gaillard Pourchet kòm kopresidan.
- Voltaire te evalye rasanse a apeprè 30 milya dola jodi a epi li te di peman yo te dire jiska 1952.
- Yon pwopozisyon rezolisyon Asanble nasyonal franse a ki anrejistre 9 avril 2025 mande rekonesans, ranbousman ak reparasyon doub dèt la.
Nan mo li a, minis la di Ayiti reklame restitisyon rasanse a, ki prezante kòm yon aksyon verite ak jistis, e ministè a pral kontinye dyalòg ak Lafrans. Nan seremoni 17 avril la nan Villa d'Accueil, Fritz Alphonse Jean te dekri 150 milyon fran-lò yo te enpoze an 1825 la, apeprè dis ane revni fiskal pou yon teritwa lagè te devaste, ki te dwe peye nan senk an, ak anprun 30 milyon fran yo te lanse nan Pari, ki te vann bay konsòsyòm Laffitte a 800 fran pou chak obligasyon 1 000 fran, sa ki fè doub dèt la. Li te di Ayiti te pote fado sa a pandan 125 an. Leslie Voltaire te evalye rasanse a apeprè 30 milya dola jodi a, redwi an 1838 a 90 milyon fran, sa ki egal apeprè 20 milya dola, li te di li te gen 14 batiman lagè ak plis pase 500 kanon dèyè li, peman an te dire jiska 1952, epi li te mande restitisyon ak reparasyon. Li te sonje Ayiti te rantre nan revandikasyon reparasyon CARICOM nan 5 out 2024, li te rann omaj ak demann prezidan Aristide an 2003 epi li te pran nòt sou nòt Elize a.
Edisyon an pibliye Moniteur espesyal 17 avril la ak arete 14 avril la ki kreye Komite Nasyonal Ayisyen Restitisyon ak Reparasyon (CNHRR). Li gen 21 manm, li tache nan rektora Inivèsite Leta Ayiti a, li travay ak ministè Afè etranjè a epi li dwe fini etid ak kalkil yo, enfòme piblik la epi reprezante Ayiti nan Komisyon Reparasyon CARICOM nan. Yon lòt komisyon 15 avril nonmen Gusti-Klara Gaillard Pourchet nan yon komisyon mikst franko-ayisyen sou dèt la. Apre sa, edisyon an repwodui deklarasyon Elize 17 avril la, ki kreye yon komisyon istoryen franse ak ayisyen, ki gen Yves Saint-Geours ak Gaillard Pourchet kòm kopresidan, pou egzamine de syèk istwa pataje, ansanm ak enpak endenite 1825 la. Atik laprès yo repwodui yo note deklarasyon an pa pale de reparasyon finansye. Pwopozisyon rezolisyon nimewo 1267 Asanble nasyonal franse a, ki anrejistre 9 avril 2025, mande rekonesans, ranbousman ak reparasyon doub dèt la. Dènye paj yo gen atik Le Monde ak AFP, ONU Info ak Le Devoir.
Kijan pou site
Ministè Afè Etranjè (MAE), Kourye diplomatik: Edisyon espesyal, Bisantnè òdonans wa Chal X, avril 2025, https://mae.gouv.ht/category/bulletin/
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- Ministère des Affaires Étrangères et des Cultes (MAE)