Chòk transfè ak vilnerabilite makwofinansye ann Ayiti: risk ki lye ak TPS
- Transfè yo reprezante apeprè 16 % PIB (entwodiksyon) oswa 19,1 % (Labank Mondyal, mwayèn twa ane), 3,3 fwa mwayèn rejyonal la; apeprè 80 % soti nan migran ki nan Etazini.
- TPS la trete kòm yon faktè risk, pa kòm yon chòk otomatik; ka Meksik 2008-2009 transpoze a (bès apeprè 17 %) se yon ilistrasyon sèlman.
- Yon bès transfè 10 %, 20 % ak 30 % bay, nan 24 mwa, depresyasyon 0,78 %, 1,65 %, 2,66 % ak bès rezèv nèt 1,95 %, 3,97 %, 6,03 %.
- Repons pri yo pozitif men li pa diferan de zewo nan sans estatistik.
- Kanal bidjetè a se li ki pi byen idantifye epi ki pi dire; kanal rezèv yo se li ki pi mal idantifye.
- Sekans rekòmande: likidite nan 90 premye jou yo, plafone surajisteman to chanj la, pwoteje zansaj bidjetè a, prepare finansman ekstèn, rekonstitye rezèv yo.
Diapozitiv yo kòmanse ak ekspozisyon an: transfè prive yo reprezante apeprè 16 % PIB ayisyen an nan entwodiksyon an ak 19,1 % dapre yon endikatè Labank Mondyal (mwayèn mobil sou twa ane), sa vle di 3,3 fwa mwayèn Amerik Latin ak Karayib la (5,8 %), epi migran ayisyen ki nan Etazini yo se orijin apeprè 80 % transfè ki rive yo. Otè yo prezante TPS la kòm yon faktè risk e pa kòm yon detèminan dirèk, paske migran yo ka absòbe yon durisman atravè epay, yon lòt travay oswa yon lòt fason pou voye lajan, epi idantifikasyon an baze sou inovasyon nan transfè yo, pa sou dat desizyon sou TPS yo. Yon transpozisyon mekanik bès apeprè 17 % transfè Meksik yo an 2008-2009 montre kòm yon ilistrasyon sèlman, pa kòm yon previzyon.
Modèl la itilize 252 obsèvasyon mansyèl soti oktòb 2004 rive septanm 2025 sou transfè yo, to chanj la, rezèv nèt yo, defisi piblik la ak endèks pri konsomasyon an, ak pwojeksyon lokal. Yon bès transfè 10 %, 20 % ak 30 % bay, nan orizon 24 mwa, yon depresyasyon to chanj la 0,78 %, 1,65 % ak 2,66 % ak yon bès rezèv nèt 1,95 %, 3,97 % ak 6,03 %. Defisi a agrandi epi pri yo monte 0,29 %, 0,61 % ak 0,97 %, men repons pri yo pa diferan de zewo nan sans estatistik. Otè yo jwenn kanal bidjetè a se li ki pi byen idantifye epi ki pi dire, efè sou to chanj la klè ant senkyèm ak trezyèm mwa apeprè, epi kanal rezèv yo se li ki pi mal idantifye. Yo rekòmande pou defann likidite nan 90 premye jou yo, plafone surajisteman to chanj la, pwoteje zansaj bidjetè a, prepare finansman ekstèn, sitou atravè fasilite FMI yo, evite finanse defisi a ak lajan monetè epi rekonstitye rezèv yo apre.
Kijan pou site
Bank Repiblik Ayiti (BRH), 2026, Chòk transfè ak vilnerabilite makwofinansye ann Ayiti: risk ki lye ak TPS, https://www.brh.ht/publications/publications-speciales/
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- Banque de la République d'Haïti (BRH)