Rapò Trimestriyèl sou Sitiyasyon Dwa Moun an Ayiti
Rezime — Rapò sa a, ki soti nan Biwo Entegre Nasyonzini an Ayiti (BINUH), kouvri sitiyasyon dwa moun soti oktòb rive desanm 2025. Li detaye vyolans toupatou, tankou asasina, blesi, kidnape, ak vyolans seksyèl, prensipalman akòz gang, gwoup oto-defans, ak fòs sekirite yo. Dokiman an egzamine tou fonksyonman sistèm jidisyè a ak efò pou sipòte enstitisyon nasyonal ak sosyete sivil la.
Dekouve Enpotan
- Omwen 1 523 moun te mouri e 806 te blese pa gang, gwoup oto-defans ak fòs sekirite ant oktòb ak desanm 2025, sa ki pote total pou 2025 a 5 915 moun mouri ak 2 708 blese.
- Vyolans seksyèl ki gen rapò ak gang yo te kontinye, ak omwen 301 viktim dokimante nan oktòb-novanm 2025, sa ki kontribye nan yon total de 1 753 ka pou ane a.
- Operasyon fòs sekirite yo, pafwa avèk sipò Fòs Sipresyon Gang (GSF), te anpeche gang yo elaji kontwòl yo sou kapital la, men abi yo te kontinye nan zòn gang yo kontwole.
- Sistèm jidisyè a te fè fas ak kontrent pèsistan, ak pwogrè limite nan ankèt sou masak ak vyolasyon grav dwa moun, malgre kèk aksyon pozitif tankou sètifikasyon majistra yo.
- Trafik ak eksplwatasyon timoun pa gang yo te rete yon gwo enkyetid, fòse timoun yo patisipe nan aktivite kriminèl epi ekspoze yo a gwo vyolans.
Deskripsyon Konple
Rapò trimestriyèl sa a, ki soti nan Biwo Entegre Nasyonzini an Ayiti (BINUH), bay yon apèsi detaye sou sitiyasyon dwa moun an Ayiti soti oktòb rive desanm 2025. Li dokimante vyolans toupatou, avèk 1 523 moun ki mouri ak 806 blese pandan peryòd sa a, prensipalman akòz aktivite gang yo, operasyon fòs sekirite yo, ak gwoup oto-defans yo. Rapò a detaye enpak vyolans gang yo sou dwa ekonomik, sosyal ak kiltirèl, tankou deplasman fòse, zak ranson, ak destriksyon pwopriyete, ansanm ak yon gwo kantite moun ki kidnape (156) ak ka vyolans seksyèl (301).
Anplis de sa, rapò a egzamine defi ki genyen nan sistèm jidisyè a, li note kontrent resous ki pèsistan ak pwogrè limite nan ankèt sou vyolasyon grav dwa moun ak masak. Li souliye kèk devlopman pozitif, tankou sètifikasyon majistra yo ak inogirasyon nouvo tribinal, men tou pwoblèm k ap kontinye tankou detansyon prevantiv pwolonje ak kondisyon detansyon ki pa imanitè nan prizon. Dokiman an fini lè li dekri sipò yo bay enstitisyon nasyonal yo ak sosyete sivil la, ki gen ladan fòmasyon pou lapolis ak Fòs Sipresyon Gang yo, ansanm ak efò pou konbat eksplwatasyon timoun ak vyolans seksyèl.