(2023-03) Sitiyasyon Dwa Moun - Gwo Tandans - Rapò Chak Trimès: Janvye - Mas 2023
Rezime — Rapò chak trimès sa a detaye sitiyasyon dwa moun ann Ayiti soti janvye pou rive mas 2023, li mete aksan sou yon ogmantasyon enpòtan nan vyolans ame, kidnaping, ak vyolans seksyèl. Aktivite gang yo te gaye, afekte zòn ki te konsidere kòm an sekirite anvan e ki te mennen nan gwo deplasman ak dezòd sosyo-ekonomik. Rapò a abòde tou pwoblèm nan sistèm jistis la ak ogmantasyon gwoup oto-defans yo.
Dekouve Enpotan
- Kantite viktim asasina, blesi, ak kidnaping ogmante pa 28% (1,634 ka) konpare ak trimès anvan an.
- Vyolans gang yo gaye nan zòn Pòtoprens ki te konsidere kòm an sekirite anvan (Kenscoff, Pétion Ville) ak nan depatman Latibonit.
- Vyolans seksyèl kontinye ap itilize kòm yon zam pa gang yo pou teworize ak fè mal sou popilasyon an, sitou fanm ak tifi.
- 'Brigad vijilans' ak lynchaj foul moun kont moun yo sispèk ki manm gang ak kriminèl yo te miltipliye nan tout kapital la, sa ki lakòz omwen 75 lanmò.
- Sektè jistis la rete disfonksyonèl ak defi estriktirèl ki pèsiste, tankou entèferans politik, koripsyon, ak gwo pousantaj detansyon prevantif (83%).
Deskripsyon Konple
Rapò a kouvri sitiyasyon dwa moun ann Ayiti pandan premye trimès 2023 a, li dokimante yon ogmantasyon 28% nan viktim asasina, blesi, ak kidnaping konpare ak trimès anvan an, sa ki fè yon total 1,634 ka. Vyolans ame a te vin pi fò e li te gaye soti Pòtoprens rive nan depatman Latibonit, ak gang yo ki te itilize vyolans seksyèl kòm yon zam ak tirè pwofesyonèl pou teworize popilasyon yo. Ogmantasyon 'brigad vijilans' ak lynchaj foul moun kont kriminèl yo sipoze te lakòz anpil lanmò.
Enpak sosyo-ekonomik la te gen ladan l yon enflasyon k ap monte, taks ilegal gang yo te enpoze sou biznis yo, ak fèmen lekòl ak sant sante akòz ensekirite. Sektè jistis la te rete disfonksyonèl, make pa entèferans politik, koripsyon, ak yon gwo pousantaj detansyon prevantif. Sanksyon entènasyonal yo te enpoze sou 25 moun ki gen rapò ak koripsyon ak sipò gang. Rapò a mete aksan tou sou deplasman fòse, ak plis pase 127,000 moun deplase nan kapital la, ak ekspilsyon masiv migran ayisyen ki soti nan peyi vwazen yo. Rekòmandasyon yo gen ladan sipò entènasyonal pou ranfòse Polis Nasyonal Ayisyen an ak refòm jidisyè.