Demann mal evalye, refòm ki kanpe ak sipèvizyon ki mal fèt te bloke objektif kouran dirab USAID/Ayiti

Sa a se odit Biwo Enspektè Jeneral la sou sa USAID te konstwi nan nò Ayiti apre tranblemanntè 2010 la ak sa ki vin rive l. USAID te konstwi yon sant 10 MW nan Karakòl, ki se pwopriyete Leta ayisyen, epi an me 2013 li te lanse pwojè pilòt pou distribisyon kouran dirab, ki te konfye a NRECA, pou fè sèvis la vin yon bagay ki ka kanpe san sipò ameriken. Kontra 2013 la te prevwa yon elajisman rive 25 MW an 2014, anviwon 25 000 kliyan rezidansyèl an 2016 ak ekilib finansye an 2017, epi tout bagay la te dwe sèvi kòm modèl refòm pou rès peyi a.

Odit la jwenn anyen nan sa pa t rive. Nan janvye 2017, pwojè a te bay vre kouran fyab nan pak endistriyèl Karakòl la ak anviwon 8 000 kay, epi li te montre ayisyen peye kouran lè li konte epi li fakture nan pri ki ba. Men sant lan rete nan 10 MW orijinal li, kantite kliyan yo se te yon ti pati nan plan an, sèvis la pa t otonòm, epi USAID t ap toujou peye operasyon ak antretyen, apre li te ajoute prèske 5 milyon dola nan kontra a, ak jiska 8,3 milyon anplis ki prevwa ak yon pwolonjman rive omwen me 2019. Demann endistriyèl la se premye erè apresyasyon: pak endistriyèl la, ki dapre kalkil Depatman Deta te dwe kreye jiska 65 000 travay nan izin, pa t bay chaj yo te sipoze.

Dezyèm echèk la se angajman refòm ayisyen yo. Efò pou ranfòse EDH pa t bay pase ti pwogrè piti ki pa t dire; desizyon pou pa mete yon responsab wo nivo pou enèji, chanjman moun nan pòs kle yo ak yon ane san yon gouvènman ki fonksyone konplètman pandan eleksyon ki te long epi kontèste, tout sa te kase pwogrè a. Monte tarif kouran, bagay USAID ak kontraktè li te konsidere esansyèl pou rekipere kou, te riske sou plan politik nan tan eleksyon epi li rete bloke jiska out 2016, plis pase twa an apre pwojè a te kòmanse. Livrezon kabiran Leta bay sèvis la te toujou an reta, li pa t rive san entèvansyon responsab wo nivo USAID, Depatman Deta ak pak endistriyèl la.

Twazyèm lan se sipèvizyon USAID li menm. Misyon an te siyale mank pèsonèl kòm defisyans enpòtan nan kontwòl entèn an 2015, 2016 ak 2017, li pa t gen ase ofisye kontra, espesyalis swivi ak sipò enjenyè, epi li te bay sipèvizyon an nan kòmansman a enjenyè ki te bezwen pi bon konpetans nan jesyon pwojè. Yon konneksyon prese nan kèk kominote te kite kay ak fil ki danjere epi moun san enfòmasyon sou peman ni sekirite, epi pwojè a pa t janm rekipere reta a sou konte, refè liy yo ak retire branchman ilegal, ni li pa t ka koupe moun ki pa peye. NRECA te fakture kay san kontè yo yon fòfè, men se de twa moun ki te vin chèche fakti yo, sa ki kite bwat fakti moun pa reklame, li te retire anviwon 3 600 kont an jen 2016, epi nan janvye 2017 li t ap rekipere sèlman anviwon mwatye sa li te fakture kominote yo, ak 1,5 milyon dola resèt responsab yo te konsidere pèdi nèt epi prèske yon tyè pwodiksyon an pèdi chak mwa, sitou akoz vòl. Pèsonèl ki te twò chaje epi ki pa t byen ankadre pa t wè rezilta twò wo yo te voye bay Kongrè a ni gwo erè nan baz done a, epi malgre sa misyon an te bay NRECA yon nòt satisfezan oswa pi bon nan evalyasyon anyèl li yo. USAID te eseye korije, li te revize estrateji enèji li an me 2015 pou transfere sèvis la bay yon operatè prive olye EDH epi li te siyen yon nouvo akò ak Leta ayisyen an out 2016, men odit la estime gen risk enpòtan ki rete.