Analiz chèn apwovizyonman pwodui lanmè fre an Ayiti
- Lapèch nan lanmè an Ayiti se lapèch atizanal sèlman, e li fè anviwon 50 000 pechè viv nan 400 kominote pechè.
- Plis pase 40 pousan pwodui lanmè yo peche pèdi paske pa gen bon enstalasyon ak bon fason pou manyen yo sou bato, sitou paske pa gen ase glas ak frijidè (IRAM 2007).
- Pwodiksyon nan lanmè te 16 000 tòn an 2010, sa vle di 95 pousan pwodiksyon pwason nasyonal la, pandan li te 8 000 tòn an 2005.
- Chak moun manje 4,5 kg pwason pa ane, pandan mwayèn nan lemonn se 18 kg, e peyi a enpòte anviwon 15 000 tòn pwason jele ak aran sale ak aran fimen.
- Analiz kad lojik la idantifye yon chèn apwovizyonman pwason ki pa efikas kòm pwoblèm santral la epi li chwazi vann pwason yon fason ki efikas, ak yon sant transfòmasyon ak yon inite lojistik, kòm estrateji.
Dokiman an dekri lapèch nan dlo dous ak nan lanmè an Ayiti, bato ak zouti pechè yo itilize, pi gwo espès yo pran (lanbi, oma, chevrèt, krab, konkonm lanmè ak pwason resif), ekspòtasyon, ak chèn pou vann pwodui lanmè yo, soti nan pechè rive nan revandè ak mache. Lapèch nan lanmè se lapèch atizanal sèlman, li fè anviwon 50 000 pechè viv nan 400 kominote, e plis pase 40 pousan sa yo peche pèdi apre yo fin peche l paske pa gen ase glas ak frijidè.
Ak yon analiz moun ki konsène yo, yon pye bwa pwoblèm ak yon pye bwa objektif, otè a idantifye yon chèn apwovizyonman pwason ki pa efikas kòm pwoblèm santral la, ki soti nan move jesyon lapèch, move fason pou manyen pwason, transfòmasyon ak konsèvasyon ki pa efikas, ak fason pou vann ki pa efikas. Estrateji li chwazi a se vann pwason yon fason ki efikas, ak fòmasyon pou anplwaye lapèch lokal yo, yon ekip maketing, yon sant transfòmasyon, yon inite lojistik ak atansyon pou egalite ant fanm ak gason. Rekòmandasyon yo mande nòm kalite ak sekirite pou pwason, tankou HACCP ak tras pwodui yo, yon pi gwo wòl pou depatman lapèch la nan rechèch ak vilgarizasyon, patisipasyon kominote pechè yo, ak machin glas ak jeneratè nan kominote pechè yo.
Kijan pou site
United Nations University Fisheries Training Programme (UNU-FTP), 2012, Analiz chèn apwovizyonman pwodui lanmè fre an Ayiti, https://haiti-maritime.org/biblio/supply-chain-analysis-for-fresh-seafood-in-haiti/
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- Murielle Felix