Lit kont koripsyon an Ayiti: yon analiz kalitatif sou obstak ki anpeche nòm jiridik yo gen efè
- Ayiti gen lwa ak enstitisyon kont koripsyon, ant yo ULCC, UCREF ak CSCCA, epi li siyen konvansyon Nasyonzini ak konvansyon entè-ameriken kont koripsyon, men koripsyon an rete andemik.
- Dis patisipan ki soti nan ULCC, UCREF ak kò jidisyè a wè kat obstak: mank volonte politik, ensifizans resous, feblès enstitisyonèl ak enstitisyonalizasyon koripsyon.
- Patisipan yo dakò ke mank volonte politik se pi gwo fren an: yo adopte lwa yo anba presyon bayè entènasyonal yo, san angajman pou aplike yo.
- ULCC ak UCREF depann de ekzekitif la pou finansman yo ak pou nominasyon chèf yo, epi yo siyale entèferans ekzekitif la nan ankèt yo.
- Patisipan yo rekòmande edikasyon sou entegrite, otonomi bidjetè ak estatitè pou ULCC ak UCREF, yon parke espesyalize pou krim ekonomik, sanksyon sistematik ki gen konfiskasyon byen, tradiksyon lwa yo an kreyòl ak yon estrateji nasyonal dis an.
- Otè a siyale de limit: yo pa t kapab rankontre direktè UCREF la epi lòt enstitisyon kont koripsyon yo pa t pran an kont.
Atik la, ki pibliye nan Revue Haïtienne des Sciences Sociales et Humaines (volim 1, nimewo 9, 2025), mande poukisa lwa ak enstitisyon kont koripsyon Ayiti yo, ant yo ULCC, UCREF ak CSCCA, bay kèk efè konkrè sèlman. Li itilize yon apwòch kalitatif fenomenolojik ak dis patisipan ki soti nan ULCC, UCREF ak kò jidisyè a, ki te pase nan entèvyou semi-estriktire 30 a 40 minit epi ki te analize ak QDA Miner.
Patisipan yo wè kat obstak: mank volonte politik, ensifizans resous, feblès enstitisyonèl ak enstitisyonalizasyon koripsyon. Analfabetis, enpinite ak mank kowòdinasyon ant enstitisyon yo fè yo vin pi mal. Refòm yo rekòmande yo se edikasyon sou entegrite, endepandans ògàn kontwòl yo, yon parke espesyalize pou krim ekonomik, sanksyon sistematik ak yon estrateji nasyonal dis an ki mete sosyete sivil la ladan l. Otè a siyale de limit: yo pa t kapab rankontre direktè UCREF la epi aksè nan kèk rejyon te limite akoz kriminalite.
Kijan pou site
Le Scientifique, 2025, Lit kont koripsyon an Ayiti: yon analiz kalitatif sou obstak ki anpeche nòm jiridik yo gen efè, https://lescientifique.org/wp-content/uploads/2025/08/Lutte-contre-la-corruption-en-Haiti-une-analyse-qualitative-des-obstacles-a-leffectivite-des-normes-juridiques.pdf
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- Le Scientifique