Atribisyon klimatik siklòn Matthew an Ayiti: pou n konprann enpak chanjman klimatik nan ti Eta ensilè k ap devlope yo (PEID)
- Siklòn Matthew te frape sidwès Ayiti 4 oktòb 2016 e li se youn nan siklòn ki pi destriktif dekad la nan rejyon an.
- Etid la aplike kad atribisyon evènman an kat etap Clarke et al. (2023).
- Rapò pwobabilite ekstrapole yo montre yon ogmantasyon de 1,5 a 2 fwa pou van fò yo ak jiska 3 fwa pou lapli ekstrèm yo.
- Tanperati sifas lanmè a ki monte, plis imidite nan atmosfè a ak monte nivo lanmè a probableman te anplifye tanpèt la.
- Yo pa ka separe domaj tanpèt la ak povrete, fèb enstitisyon ak degradasyon anviwònmantal Ayiti.
- Otè a rekòmande pou entegre atribisyon klimatik nan politik adaptasyon, gouvènans risk ak mekanis pèt ak domaj.
Etid la aplike kad Clarke et al. (2023) pou evalye jiska ki pwen chanjman klimatik moun lakoz la enfliyanse siklòn Matthew, ki te frape sidwès Ayiti 4 oktòb 2016. Kat etap yo se defini evènman an, konpare ak ka ki sanble, rale rapò pwobabilite nan etid ki deja fèt epi fòmile konklizyon.
Rapò ekstrapole yo montre yon ogmantasyon de 1,5 a 2 fwa nan pwobabilite van fò yo ak jiska 3 fwa pou lapli ekstrèm yo. Otè a ajoute ke ogmantasyon tanperati sifas lanmè a, plis imidite nan atmosfè a ak monte nivo lanmè a probableman te anplifye tanpèt la, epi ke yo pa ka separe efè li yo ak povrete, fèb enstitisyon ak degradasyon anviwònmantal Ayiti. Li rekòmande pou entegre atribisyon nan politik adaptasyon, gouvènans risk ak mekanis entènasyonal pèt ak domaj yo.
Kijan pou site
Le Scientifique, 2025, Atribisyon klimatik siklòn Matthew an Ayiti: pou n konprann enpak chanjman klimatik nan ti Eta ensilè k ap devlope yo (PEID), https://lescientifique.org/wp-content/uploads/2025/08/Attribution-climatique-du-cyclone-Matthew-en-Haiti-vers-une-comprehension-des-impacts-du-changement-climatique-dans-les-Petits-Etats-insulaires-en-developpement-PEID.pdf
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- Le Scientifique