Devlopman ekonomik nan yon Ayiti ravaje : èske demokrasi a se vrèman repons lan ?
- Yo ekri l touswit apre koudeta 30 septanm 1991 ki retire Jean-Bertrand Aristide, premye prezidan Ayiti eli demokratikman.
- Li retni yon lame ak yon polis 6 000 moun k ap mennen kanpay kont patizan Aristide, ak plis pase 16 000 refijye ki kite zile a.
- Li bay litij refijye yo: tribinal distrik la jwenn yon pwobabilite sibstansyèl pou plenyan ayisyen yo genyen dapre Premye amandman an ak atik 33 Pwotokòl sou estati refijye, pandan Etazini kenbe nan apèl ke dwa sa yo pa t opozab paske yo pa t rive sou teritwa ameriken.
- Li note vòt prezidansyèl la te byen diferan ak eleksyon lejislatif yo, sa ki gen enpòtans sou jan yo li manda a.
- Li pote istwa ekonomik pi long li rezone sou li, ansanm ak yon estimasyon odyans Sena a ki di 90 % biznis ayisyen te anba kontwòl Alman nan vèy entèvansyon ameriken.
Barbara L. Bernier, k ap ekri touswit apre koudeta septanm 1991 la, sou kesyon si demokratizasyon se bon zouti pou devlopman ekonomik an Ayiti. Atik la se yon agiman jiridik ak istorik, se pa yon evalyasyon ekonomik, e enterè li jodi a se ke li se yon temwayaj kontanporen sou jan kesyon an te parèt anvan yo te konnen rezilta a.
Li mete koudeta a parapò ak sa ki te vin anvan: eleksyon lib ak pezib kote Ayisyen te sanble fè yon chanjman desizif nan direksyon yon rejim demokratik ak jistis sosyal, lè yo eli Jean-Bertrand Aristide kòm premye prezidan peyi a eli demokratikman, ak yon vòt prezidansyèl ki te byen diferan ak eleksyon lejislatif yo. 30 septanm 1991, militè yo retire l, e lame ak polis, ak 6 000 moun, mennen yon kanpay kont patizan li, ki te popilè pami moun pòv. Plis pase 16 000 refijye kite zile a.
Kè jiridik la se litij sou refijye sa yo. Tribinal distrik la jwenn te gen yon pwobabilite sibstansyèl pou plenyan ayisyen yo genyen dapre Premye amandman an, dwa asosyasyon ak dwa a yon avoka, ak dapre atik 33 Pwotokòl sou estati refijye; nan apèl, Etazini kenbe yo pa t gen okenn dwa opozab dapre atik 33 paske yo pa t rive sou teritwa ameriken. Atik la pote tou istwa ekonomik pi long li rezone sou li, ansanm ak yon estimasyon nan odyans Sena a ki di 90 % biznis ayisyen te anba kontwòl Alman nan vèy entèvansyon ameriken an.
Kijan pou site
Penn State International Law Review, 1992, Devlopman ekonomik nan yon Ayiti ravaje : èske demokrasi a se vrèman repons lan ?, https://elibrary.law.psu.edu/psilr/vol11/iss1/3