Planifikasyon entegre pou bay kouran an Ayiti: rapò sou regleman, enstitisyon ak tarif

Sa a se pati sou regleman ak tarif ki mache ak volim OLADE sou elajisman pwodiksyon an Ayiti, ki soti nan menm manda konsèy la. Dyagnostik la se politik plis pase teknik. Ayiti pa gen yon ministè apa pou enèji menm si sektè a te reprezante prèske 20 pousan PIB an 2013, epi EDH anba sipèvizyon dirèk MTPTC kòm yon monopòl piblik entegre vètikalman, ak anviwon 105 MW kapasite enstale k ap mache ak yon faktè itilizasyon ki pi ba pase 50 pousan akoz pwoblèm rezo, antretyen ak apwovizyònman kabiran. Rapò a rele rezilta a yon sèk visye: fikse pri, sibvansyon sou pwodui petwolye ak depandans finansye EDH yo òganize a se tout ekspresyon yon kontwòl politik santralize, ki defòme reyalite finansye sektè a epi ki kite konpayi an konplètman depandan sou transfè bayè ak Leta, san kapasite planifye ni finanse machin, ekipman kontwòl ak kontè li bezwen pou konbat pèt komèsyal.

Sou tarif, li dokimante yon kliyantèl anviwon 170 000 kont rezidansyèl sou kòd RE, apeprè 12 000 kont komèsyal sou kòd CO ak kliyan endistriyèl nan mwayèn tansyon, ak yon gwo pati nan kliyan rezidansyèl yo ki pa gen kontè epi yo fakture yon fòfè. An 2013, tarif yo te ant 13,4 ak 14 goud pou chak kWh, sa vle di 33 a 34 santim ameriken, ak yon diferans fèb ant tarif rezidansyèl la ak sa gwo kliyan yo. Kritik la presi: pri endistriyèl ak gwo konsomatè a twò wo akoz yon mekanis sibvansyon, dènye ogmantasyon an ak fikse pri a an 2009 pa t chita sou okenn etid ekonomik, pa gen rejyonalizasyon epi yon sèl pri nasyonal aplike pou chak kategori kliyan, tarif la pa pran an kont ni pèt komèsyal ni pèt teknik, epi pa gen endeksasyon ki swiv kou pwodiksyon.

Kad yo pwopoze a ta chanje regleman an pou rale pwodiktè ak envestisè prive, ba yo yon anviwonman ki estab ak mwens risk finansye, pèmèt yon batay efikas kont pèt ki soti nan fwod, limite entèvansyon Leta nan sa fòs mache pèmèt, epi kenbe yon wòl tanporè pou Leta pou amòti efè ouvèti mache a sou gwoup ki defavorize. Bouyon Kòd Elektrik yo te ekri an 2001 an konsidere kòm yon trè bon pwen depa. Sou plan estriktirèl, rapò a rekòmande transfere anba fòm konsesyon pati ki mande envestisman ki pi lou yo, konsantre EDH sou komèsyalizasyon eksklizif kouran an, sèvi ak operatè rezo endepandan anba kontra BOOT ki remèt byen yo an bon eta ak yon peryòd transfè konesans, epi kreye yon biwo planifikasyon ki mete objektif Leta ansanm ak chwa pwojè. Chili etidye kòm pwen konparezon. Sou pwodiksyon, li fè konnen nouvo kapasite pa nesesè touswit si kontwòl pèt yo mache, men li prevwa depi katriyèm ane refòm lan Ayiti ta dwe konsidere ajoute, epi li sijere yon pò ak yon tèminal GNL pou pèmèt sant ki mache ak gaz, ki pi bon mache epi mwens polyan, lè nou konsidere jan finans EDH fèb.