(2025-01) Bidjè sitwayen : Bidjè rektifikatif egzèsis 2024-2025
Rezime — Bidjè sitwayen MEF ki eksplike an lang senp bidjè rektifikatif egzèsis fiskal 2024-2025 Ayiti a, ki fikse a 323,451 milya goud. Li prezante kad legal bidjè a, kontèks kriz la (sekirite, tranzisyon politik, enflasyon), repatisyon resous ak depans yo, ak ministè/sektè ki resevwa pi gwo anvlòp yo.
Dekouve Enpotan
- Bidjè rektifikatif 2024-2025 la fikse a 323,451 milya goud, an ogmantasyon konpare ak lwa inisyal la.
- Bezwen finansman total 37,92 milya goud (defisi 17,84 mM + sèvis dèt 20,08 mM), kouvri ak 25,03 mM emisyon tit piblik, 7,22 mM tiraj sou prè-pwojè ak 5,66 mM prè ekstèn.
- Sektè sosyal resevwa pi gwo anvlòp la (91,82 milya goud, 28,4% bidjè a), MENFP/edikasyon an tèt li ak 47,28 milya goud (14,6% bidjè jeneral la).
- Depans kapital (118,68 mM) kounye a depase depans pèsonèl (102,17 mM) nan bidjè revize a.
- Nouvo dwa d aksiz: 30% sou alkòl ak bwason enèjetik enpòte (valè an dwàn) kont 6-10% sou vèsyon fabrike lokalman (pri ex-izin).
Deskripsyon Konple
Bidjè sitwayen sa a, Ministè Ekonomi ak Finans (MEF) Ayiti pibliye, prezante an lang senp lwa finans rektifikatif egzèsis fiskal 2024-2025 la, ki fikse a 323,451 milya goud. Li eksplike konsèp bidjetè debaz yo (lwa finans inisyal, rektifikatif, règleman), kad legal la (Konstitisyon 1987, lwa LEELF 4 me 2016) ak akte kle nan preparasyon bidjè a (Primati, MEF, MPCE, ministè sektoryèl, Palman, CSCCA, Prezidans). Dokiman an mete bidjè rektifikatif la nan yon kontèks nasyonal difisil: setyèm ane konsekitif detewojasyon aktivite ekonomik la, enflasyon a de chif, yon Konsèy Prezidansyèl Tranzisyon enstale an avril 2024, vyolans gwoup ame k ap grandi jeyografikman, ensekirite alimantè grav, ak preparasyon eleksyon prevwa pou 7 fevriye 2026.
Kanta resous, resous domestik yo total 217,54 milya goud (DGI 83,46 mM, AGD/dwàn 131,58 mM, lòt resous domestik 2,5 mM), don yo ajoute 68,0 milya goud, e bezwen finansman total Leta a se 37,92 milya goud (defisi bidjetè 17,84 mM plis 20,08 mM sèvis dèt), pou kouvri ak tiraj sou prè-pwojè (7,22 mM), emisyon tit piblik (25,03 mM) ak prè ekstèn (5,66 mM). Kanta depans, depans kouran yo se 184,69 milya goud (pèsonèl 102,17 mM, byen ak sèvis 61,7 mM, transfè/sibvansyon 19,59 mM, enterè 1,23 mM) e depans kapital yo se 118,68 milya goud. Pa sektè, sektè sosyal la resevwa pi gwo anvlòp la (91,82 milya, 28,4%), apre sa sektè politik (83,75 mM, 25,9%) ak sektè ekonomik (83,30 mM, 25,8%); MENFP (edikasyon, 47,28 mM), MJSP (jistis/sekirite, 39,29 mM) ak MTPTC (travo piblik, 30,06 mM) se ministè ki resevwa pi gwo anvlòp yo. Nouvo mezi fiskal yo ogmante dwa d aksiz sou alkòl ak bwason enèjetik enpòte oswa fabrike lokalman, e pwolonje egzonerasyon douanye/fiskal pou antrepriz ekspòtasyon, agrikòl, atizanal, endistriyèl, touristik ak operatè zòn franch.
Not
Cover is undated beyond 'Exercice 2024-2025'; no explicit publication month found in the text. The document references forward-looking/actual data points at 30 September 2025 (fiscal year-end) and a planned election date of 7 February 2026, indicating the rectificatif was prepared during FY2024-2025 (Oct 2024-Sep 2025); publication month set to -01 as a fallback per instructions, but true month is uncertain (plausibly mid-to-late FY2024-2025). Note the document cites two different inflation figures tied to 30 Sept 2025 (28% in the context section vs. 19.1% in the macro-hypotheses section) without reconciling them; both are reproduced faithfully from source.