Analiz kad legal ak enstitisyonèl sou jesyon dirab tè yo
Rezime: Yon analiz sou kad legal ak enstitisyonèl jesyon dirab tè yo an Ayiti, konsiltan Jean André Victor ekri l nan kad pwojè ranfòsman kapasite pou jesyon dirab tè, out 2010.
Dekouve Enpotan
- Li mete kontrent tè a parapò ak men-dèv li pote: agrikilti okipe 51 % moun k ap travay pandan li bay sèlman 25 % PIB, sou yon sifas agrikòl itil bò yon milyon ekta.
- Li retni yon to chomaj nan popilasyon ki gen laj travay ki pase soti 55 % nan 2001 rive 70 % nan 2007 dapre IHSI, sa analiz la li kòm konfimasyon yon povrete an mas.
- Li jwenn yon gwo pati teritwa a ki pa bon pou agrikilti, tè ki rive nan wòch manman ki reprezante bò 40 % total la konsidere kòm pa bon, ak pant ki jeneralman pi wo pase 40 % kote forè a disparèt, kote otè a di agrikilti pa ni dezirab ni vyab.
- Li chifre ewozyon nan plis pase 25 000 tòn pa ekta pa ane sou tè ki pi degrade, se chif sa a dwa agrè ak dwa riral rele pou reponn.
- Li tounen konsomasyon chabon an bwa: 400 000 tòn chabon yo konsome chak ane reprezante plis pase yon milyon tòn bwa, yo pran sou kapital forestye, pa sou kwasans.
- Li retni yon sèl sous enèji ki kouvri 70 % disponiblite aktyèl: konsa kesyon sibstitisyon enèjetik konsantre, li pa gaye.
- Yo ekri l nan kad pwojè MDE pou kreye yon anviwònman favorab pou jesyon dirab tè, FEM finanse l ak apui PNUD: konsa analiz jiridik li mare ak yon manda ranfòsman kapasite.
Deskripsyon Konple
Zafè tè chita anba pifò kesyon ayisyen sou agrikilti, basen vèsan ak ekspansyon iben, epi rapò a trete enstriman jiridik yo ak enstitisyon ki aplike yo yon fason sistematik. Li kòmanse ak yon sitasyon nan etid Renaud Raymond 1934 la sou rejim fonsye a.
Kijan pou site
Ministè Anviwònman (MDE); Pwogram Nasyonzini pou Devlopman (PNUD); Global Environment Facility (GEF), 2010, Analiz kad legal ak enstitisyonèl sou jesyon dirab tè yo, https://www.undp.org/fr/haiti/publications/analyse-du-cadre-legal-et-institutionnel-relatif-la-gestion-durable-des-terres