Fèy wout nasyonal pou transfòme sistèm alimantè yo pou sipòte Ajanda 2030 an Ayiti (vèsyon avanse 17 septanm 2021)

Fèy wout la analize sistèm alimantè a sou twa kesyon ki soti nan Objektif Devlopman Dirab yo: kesyon nitrisyon, kesyon sosyoekonomik ak kesyon anviwònman. Li di 70 pousan popilasyon an te nan ensekirite alimantè kwonik daprè analiz IPC 2015 CNSA ak patnè li yo te fè, ke twòp pwa ak obezite nan fanm yo te monte de 21 pousan an 2005-2006 rive 32 pousan an 2016-2017, e ke anemi ap frape 49 pousan fanm ki gen 15 a 49 an ak 66 pousan timoun ki gen 6 a 59 mwa. Ayiti enpòte plis pase mwatye manje de baz li yo, e tèks la mete sa sou kont trant ane politik ekonomik ak komèsyal ki pa bon pou sektè a, tankou dwa ddouan ki byen pi ba pase sa peyi CARICOM yo aplike. Ant 60 ak 80 pousan manje fanmi yo konsome, se nan mache yo achte l, e plis pase mwatye plantè yo gen ant 0 ak 0,5 kawo tè pou yo kiltive. Gwo siklòn tropikal ant 2004 ak 2008 yo koute plis pase 7 milya dola ameriken, e degta siklòn Matye nan Gran Sid la an 2016 se 2,78 milya dola.

Yo mete de apwòch ansanm. Politik nasyonal PSNSSANH la, ki pibliye an 2018 e Konsèy Minis yo te adopte an 2021, genyen 35 mezi ak 25 pwogram nasyonal 11 ministè ak 12 òganis dwe aplike, otou kat aks (politik, operasyonèl, enstitisyonèl, transvèsal) ak senk aksyon sektoryèl priyoritè, ki gen ladan l ogmantasyon tarif sou pwodwi agrikòl yo enpòte. Apwòch Sonmè a ajoute senk pis aksyon: aksè tout moun a manje ki an sante e ki gen valè nitritif, fason konsome ki dirab, yon pwodiksyon ki respekte lanati, mwayen pou viv ki jis, ak ranfòsman rezistans fas a vilnerabilite, chòk ak estrès. Konsiltasyon nasyonal yo te pwopoze aksyon pou chak pis, tankou yon stòk estratejik pou stabilize pri pwodwi de baz yo, yon pwogram edikasyon sou nitrisyon, filè sekirite sosyal, amenajman basen vèsan yo, asirans pou plantè yo ak sistèm alèt bonè.

Pou aplikasyon an, fèy wout la mande konsiltasyon pèmanan ant Leta, sektè prive a ak sosyete sivil la, yon Komisyon Nasyonal Estratejik pou swiv aplikasyon an, patenarya piblik-prive, platfòm rejyonal pwodiktè ak distribitè, ak yon sistèm swivi ak evalyasyon. Li pwopoze pou Bank Repiblik Ayiti (BRH) kreye fon garanti pou ti ak mwayen antrepriz pou Fon Devlopman Endistriyèl la kapab prete ak to ki pre 2 a 3 pousan pa ane e pou bank komèsyal yo finanse ekipman an kredi-ba ak mwens pase 10 pousan, e li bay BNDA ak BCA yon wòl estratejik. Refòm komèsyal ak fiskal yo dwe antre an aplikasyon piti piti, e estabilite politik ak yon anviwònman ki an sekirite se kondisyon minimòm pou sistèm alimantè yo fonksyone.