Kad estratejik pou devlopman filyè kafe Ayiti a
- Li trase deklen filyè a nan pwòp chif li: 77 milyon liv pwodwi nan 1789, sa vle di 641 000 sak 60 kg, ki tonbe nan 42 % nivo sa a nan 1826, ak yon mwayèn ki depase 500 000 sak pa ane nan kòmansman 20yèm syèk ak yon pik 718 064 sak nan 1904.
- Li mete ekspòtasyon kafe bò 10 milyon dola ameriken jodi a kont 90 milyon nan kòmansman ane 1990 yo ak plis pase 50 milyon jiska bò 1998: konsa kafe se mwens pase 3 % tout ekspòtasyon kont 30 % nan kòmansman ane 1960 yo.
- Li retni Leta te pran prèske 30 % taks sou ekspòtasyon kafe pandan plis pase yon syèk edmi, mwatye retire epi apre sa tout nan 1985, sa ki mete prelèvman Leta nan istwa filyè a.
- Li jwenn ekonomi pwodiktè a pa vyab jan l ye: 336,2 dola pa ekta li depanse kounye a kont 1 129 li bezwen, yon marj nèt 247,5 dola pa ane, ak bò 2 383 dola pa ekta pou enstale yon nouvo pasèl.
- Li idantifye yon vèje ki granmoun e ki pa renouvle kòm kontrent teknik, pi fò plantasyon gen plis pase 50 an, to lonbraj rive 75 %, renouvèlman touche mwens pase 10 % plantasyon, domaj skolit rive 40 % e randman mwayen nasyonal anba 300 kg pa ekta.
- Li mete 230 000 fanmi riral nan filyè a, ladan 200 000 k ap pwodui, ki resevwa bò 36 milyon dola pa ane, ak 85 % eksplwatasyon ki gen mwens pase 2 ekta.
- Li mete sib sou baz sa a: 40 000 ekta anplis nan fen senkyèm ane a, yon pwodiksyon ki monte plis pase 40 % depi twazyèm ane a, ak yon volim kafe kalite prepare ki monte 60 % depi twazyèm ane a.
- Li note kalite gen yon mache: kafe ayisyen vann sou kèk mache espesyal jiska 5,5 dola liv la ak kafe natirèl jiska 3,5, kont yon pri konvansyonèl 2,21 dola, nivo yo pa t janm rive depi kenz an, pandan grenn nwa nan 30-35 % ak grenn blanchi nan 20 % pote to triyaj rive 50 % kèk kote.
Kad estratejik pou devlope filyè kafe Ayiti, MARNDR pibliye l nan me 2011 ansanm ak Institut National du Café d'Haïti ak Bank Entèameriken Devlopman. Li poze yon vizyon, objektif ak yon plan mizanplas, men sa ki fè valè li jodi a se dyagnostik li chita sou li, ki di an chif konbyen filyè a tonbe ak poukisa.
Pwodiksyon kafe te rive 77 milyon liv nan 1789, sa vle di 641 000 sak 60 kg, li tonbe nan 42 % nivo sa a nan 1826, epi li fè an mwayèn plis pase 500 000 sak pa ane nan kòmansman 20yèm syèk ak pik 718 064 sak nan 1904 ak 814 674 apre. Ekspòtasyon te depase 50 milyon dola ameriken jiska bò 1998 e li te rive 90 milyon nan kòmansman ane 1990 yo; kounye a li bò 10 milyon. Kafe se mwens pase 3 % tout ekspòtasyon kont 30 % nan kòmansman ane 1960 yo. Bò 230 000 fanmi riral nan filyè a, ladan 200 000 k ap pwodui, epi yo resevwa bò 36 milyon dola pa ane.
Kad la pale klè sou wòl Leta li menm: pandan plis pase yon syèk edmi, Leta te pran prèske 30 % taks sou ekspòtasyon kafe, yo retire mwatye epi apre sa tout nan 1985. Sou plan teknik, randman mwayen nasyonal la anba 300 kg pa ekta, 85 % eksplwatasyon gen mwens pase 2 ekta, pi fò plantasyon gen plis pase 50 an ak to lonbraj ki rive 75 %, renouvèlman pa touche pase mwens pase 10 % nan yo, e domaj skolit rive 40 %. Yon pwodiktè depanse kounye a 336,2 dola pa ekta kont 1 129 li bezwen epi li fè yon marj nèt 247,5 dola pa ane, pandan enstale yon nouvo pasèl koute bò 2 383 dola pa ekta. Sib yo soti nan aritmetik sa a: 40 000 ekta anplis nan fen senkyèm ane a, yon pwodiksyon ki monte plis pase 40 % apati twazyèm ane a, ak yon volim kafe kalite prepare ki monte 60 % depi twazyèm ane a.
Kijan pou site
Ministè Agrikilti, Resous Natirèl ak Devlopman Riral (MARNDR); Institut National du Café d'Haïti (INCAH); Bank Entèamerikèn Devlopman (BID), 2011, Kad estratejik pou devlopman filyè kafe Ayiti a, konsilte atravè HaitiDocs, https://www.haitidocs.org/doc/marndr-2011-cadre-strategique-filiere-cafe