Lapèch atizanal an Ayiti: kontribisyon konplè ekspè yo

Volim sa a rasanble tèks konplè ekspè ki te patisipe nan ekspètiz syantifik kolektif (ESCI) sou lapèch atizanal an Ayiti, anba direksyon Gilbert David. Enstiti Rechèch pou Devlopman an (IRD) te fè l sou demann Ministè Agrikilti, Resous Natirèl ak Devlopman Riral (MARNDR), e li pibliye l an 2021. Volim konpayon an, La pêche artisanale en Haïti (250 paj), prezante sentèz ak rekòmandasyon ki soti nan tèks sa yo. De volim yo mache ansanm.

Premye pati a pale sou eksplwatasyon resous yo: yon envantè espès marin ki fèt ak baz done entènasyonal, jan efò lapèch la varye selon kote dapre resansman nasyonal lapèch la, yon ankèt ak 277 ekip pechè nan Ans-d'Eno, Chadonyè ak Bèl-Anse, resous lanmè lajè yo, ansanm ak aparèy ki rasanble pwason (DCP), ak sekirite lapèch bò kòt la. Dezyèm pati a trete resif koray, akwakilti nan zòn mangrov, sit pilòt abita atifisyèl Lakay pwason nan Baie d'Aquin, zouti kogestyon lokal ak zòn marin pwoteje. Twazyèm pati a trete pwason kòm sous pwoteyin, sekirite sanitè manje, siguatera, konsèp sistèm lapèch la, konesans pechè yo ak nòm lokal yo (260 moun yo te entewoje Chadonyè ak Benè), plas fanm nan sektè a ak yon sistèm enfòmasyon sou lapèch. Katriyèm pati a repwodui de rapò estaj, youn sou jan moun nan chèn pwason an wè metòd konsèvasyon yo, lòt la sou kartografi resif yo ak teledetèksyon bò Lagonav ak nan nòdès Grandans.

Sou efò lapèch, otè yo konkli ke efò Ayiti depase efò prèske tout lòt peyi, nan nivo entènasyonal ak nan Karayib la, e yo mande yon gwo bès, petèt ak yon sistèm lisans selon kalite bato. Pirog reprezante 44,7 pousan dansite efò a. Dansite sa a varye anpil ant 13 basen lapèch yo, soti 11,1 bato-mèt pa kilomèt kare nan basen Sidès la rive 57,0 nan basen Grandans lan. Kontribisyon yo bay total nasyonal ki pa menm pou menm kantite yo, tankou kantite pechè, e fich sa a pa kenbe okenn.