(2025-12) Mizajou mesaj kle: Ant ensekirite, fèb rekòt ak pri wo, ensekirite alimantè a kontinye
Rezime — Yon Kriz (Faz 3 IPC) jeneralize pèsiste nan tout peyi a ak yon Ijans (Faz 4 IPC) nan Site Solèy, Pòtoprens, Kwadèbouke ak sit deplase metwopoliten yo. Rekòt otòn anba mwayèn amelyore disponiblite tanporèman andeyò zòn metwopoliten an, men peyaj gang yo anpeche pwodwi lokal rive nan kapital la. Admisyon nan sant sante montre plis pase 27% timoun anba senkan ak malnitrisyon grav nan nivo nasyonal (42% nan Lwès). International Crisis Group estime kowalisyon Viv Ansanm tire 60-75 milyon USD pa ane nan peyaj ilegal ki fè pri manje monte.
Dekouve Enpotan
- Kriz (Faz 3 IPC) jeneralize nan peyi a ; Ijans (Faz 4 IPC) nan ZMPP.
- Rekòt otòn anba mwayèn ede andeyò zòn metwopoliten an, men peyaj gang anpeche pwodwi lokal rive nan kapital la.
- Plis pase 27% timoun anba senkan admèt nan sant sante ak malnitrisyon grav nan nivo nasyonal (42% nan Lwès).
- Gang Viv Ansanm jenere 60-75 milyon USD/an nan peyaj (~1 500 USD/kamyon/mwa, 150 USD/vwayaj, 2 000 USD/kontenè), fè pri monte.
- PAM atenn ~1,8 M sou yon sib 3 M (~60%) via lajan (1,4 M) ak repa cho (0,4 M).
Deskripsyon Konple
Nan mizajou desanm 2025 sa a (k ap aktyalize pèspektiv oktòb 2025 la), FEWS NET siyale yon Kriz (Faz 3 IPC) jeneralize nan tout peyi a, entansifikasyon ensekirite ak gwo prevalans malnitrisyon grav kenbe yon Ijans (Faz 4 IPC) nan Site Solèy, Pòtoprens, Kwadèbouke ak sit deplase metwopoliten yo. Rekòt otòn anba mwayèn amelyore tanporèman disponiblite kèk pwodwi nan Nip, Nò, Nòdwès, Sant ak kèk pati Lwès, men pa nan zòn metwopoliten an, kote vyolans gang ak ogmantasyon peyaj ilegal bloke pwodwi lokal. Done reprezantatif sou malnitrisyon grav pa disponib, men admisyon nan sant sante montre plis pase 27% timoun anba senkan admèt nan nivo nasyonal ak malnitrisyon grav (42% nan Lwès) - petèt pi wo pase ankèt SMART 2023, byenke se pa reprezantatif epi li reflete an pati chanjman depistaj. Pri pwodwi de baz rete eksepsyonèlman wo, agrave pa taks ilegal ak frè transi egzajere sou wout nasyonal yo malgre yon to chanj estab. Sekirite ap vin pi mal nan Latibonit (Pon-Sonde), Sant (Mirbalè) ak Lwès (Akayè, Montwi) ; OIM siyale anviwon 9 000 moun fòse kite kay yo an novanm ak 22 000 depòte. Konfwontasyon nan Akayè, Montwi, Pon-Sonde ak Estè bloke Wout Nasyonal 1. Dapre International Crisis Group, gang Viv Ansanm jenere 60-75 milyon USD pa ane nan peyaj enfòmèl ; prelèvman ilegal yo rive anviwon 1 500 USD pou yon kamyon pa mwa, 150 USD pou yon vwayaj ak 2 000 USD pou yon kontenè maritim, sa ki fè pri manje monte nan tout peyi a. Efè rezidyèl siklòn Melissa kontinye nan Grand Sid, ak anviwon 1,25 milyon moun afekte ak pèt prèske total rekòt sezonye ak bèt nan zòn ki pi frape yo, swiv pa prèske pa gen lapli - agrave dega sou rekòt otòn ak ivè. Sou asistans, PAM siyale yon rediksyon enpòtan finansman pwogram ijans li yo (finanse a 59% sou douz dènye mwa yo) ; sou yon sib 3 milyon, kimilativman 1,8 milyon (anviwon 60%) te atenn via transfè lajan (1,4 milyon) ak repa cho (0,4 milyon), sitou nan sit deplase, ak yon kouvèti entèmitan nan ZMPP.