Estabilite Sistèm Bankè ak Tès Estrès an Ayiti: Yon Apwòch Bayezyen ak Pa Quantile pou Risk Sistemik
- Rannman sou byen reponn a kwasans lan yon fason ki pa lineyè: elastisite 0,05 nan peryòd kriz kont 0,12 nan ekspansyon, sa ki rejte ipotèz lineyarite modèl estanda yo.
- Pwobabilite defo sistemik la rive 15,2% anba estrès politik.
- Ratio kapital estime a (7,4%) rete pi wo pase minimòm regilatè 5% la.
- Valè-a-risk sistemik la konvèje ant metòd BVAR ak quantile a 30,4-32,1 milyon dola (95% konfyans).
- Rekòmande yon kousin antisiklik adisyonèl 1 pwen anwo egzijans solvabilite 14,5% ki deja egziste a, plis endikatè alèt bonè ak yon jesyon risk chanj pi solid.
Ak sèt varyab andojèn (kwasans PIB reyèl, to enterè reyèl, to chanj, enflasyon, ratio kapital, prè ki pa pèfòme, ak rannman sou byen), plis endikatè enstabilite politik ak katastwòf natirèl, VAR Bayezyen an estime ak priyò Minnesota atravè echantiyonaj Gibbs (25 obsèvasyon anyèl, 2000-2024), yon metòd ki adapte a seri tanporèl Ayiti yo ki kout e ki gen anpil bri. Yon ekstansyon quantile Bayezyen LASSO an de etap (quantile 0,05 rive 0,95, paske pa gen okenn pakè BQVAR entegre) kaptire asimetri nan ke distribisyon an.
Rezilta kle: elastisite rannman sou byen a kwasans varye ant 0,05 nan peryòd kriz ak 0,12 nan ekspansyon, sa ki rejte ipotèz lineyarite a; pwobabilite defo sistemik la rive 15,2% anba estrès politik; ratio kapital estime a (7,4%) depase minimòm regilatè 5% la; epi mezi valè-a-risk sistemik yo konvèje ant apwòch BVAR ak quantile a 30,4-32,1 milyon dola (95% konfyans). Etid la konkli ke sistèm bankè ayisyen an gen baz rezistans ki satisfezan an jeneral men li rete ekspoze estriktirèlman, patikilyèman a chòk politik ak tansyon sou mache chanj la.
Nan kad Sikilè No 88-1 BRH a, li rekòmande: (1) kenbe egzijans solvabilite jeneral 14,5% la (ki gen ladan l kousin konsèvasyon an), plis yon kousin antisiklik adisyonèl 1 pwen pou absòbe chòk politik yo idantifye; (2) devlope endikatè alèt bonè tankou pwobabilite defo sistemik la ak seyi ki kondisyone selon rejim ekonomik la; ak (3) ranfòse jesyon risk chanj la, etandone efè neyatif li demontre sou kalite byen yo ak rantabilite pandan kriz.
Kijan pou site
Bank Repiblik Ayiti (BRH), 2026, Estabilite Sistèm Bankè ak Tès Estrès an Ayiti: Yon Apwòch Bayezyen ak Pa Quantile pou Risk Sistemik, https://www.brh.ht/wp-content/uploads/WP_BRH_3.pdf