Evalyasyon rapid bezwen pou adaptasyon ki baze sou ekosistèm: komin Gran Bokan, Zile Kayemit ak Koray, Ayiti
- Evalyasyon an kouvri Gran Bokan, Zile Kayemit ak Koray, nan Zòn Pwoteje Marin ak Kotyè Baradè-Kayemit ki gen 874,474 kilomèt kare.
- Yo te konsilte 188 patisipan: 171 nan sis gwoup diskisyon, ki gen 56 fanm ladan yo, ak 17 moun ki konnen zòn nan byen.
- Ewozyon kòt la, twòp lapèch, pèt resif koray ak mangrov ak pwodiksyon chabon ap degrade ekosistèm marin, kotyè ak tè yo.
- Lapèch se prensipal sous revni a e plis pase 90 pousan gason pratike l, men pechè yo manke ekipman, estrikti konsèvasyon, fòmasyon ak asosyasyon solid.
- Zile Kayemit pa gen sant sante, tribinal ni kòmisarya.
- Fanm travay nan pwodiksyon manje, komès ak atizana, men yo gen aksè limite a fòmasyon ak finansman.
- Bezwen priyorite yo gen ladan fòmasyon ak ekipman pou lapèch dirab ak lapèch nan lanmè lajè, règ lapèch ki mete ajou ak zonaj, asosyasyon epay ak kredi, kooperativ ak sipò pou fanm antreprenè.
An novanm 2024, CORE (Community Organized Relief Effort) ak GOAL te fè yon evalyasyon rapid bezwen ansanm nan twa komin nan Zòn Pwoteje Marin ak Kotyè Baradè-Kayemit: Gran Bokan, Zile Kayemit ak Koray. Zòn pwoteje a kouvri 874,474 kilomèt kare, ki gen 49 pousan tè ak 51 pousan lanmè, e li kouvri depatman Nip ak Grandans. Rapò a, ki date novanm 2025, vle bay oryantasyon pou pwogramasyon sou restorasyon ekosistèm ak mwayen lavi ki rezistan. Li te konsilte 188 patisipan: 171 nan sis gwoup diskisyon (115 gason ak 56 fanm) ak 17 moun ki konnen zòn nan byen, ki gen pechè, komèsan, kiltivatè, otorite lokal ak responsab kominote ladan yo.
Rapò a bay popilasyon estime sa yo: 5 815 moun pou Gran Bokan, 5 231 pou Zile Kayemit (yon komin endepandan depi 2017) ak 23 203 pou Koray, dapre pwojeksyon IHSI pou 2015. Sèvis debaz yo prèske pa egziste: Zile Kayemit pa gen sant sante, tribinal ni kòmisarya, e ni Gran Bokan ni Kayemit pa gen mache piblik. Lapèch se prensipal sous revni a, e rapò a di plis pase 90 pousan gason pratike lapèch. Pechè yo rapòte pwason ap diminye, nas ki gen ti je, lapèch ak dinamit, ti kapasite pou konsève pwason ak asosyasyon ki fèb. Kiltivatè yo rapòte yon sechrès uit mwa soti septanm rive avril 2022-2023, tè yo netwaye ak dife ak bèt k ap mache lib. Anpil fanmi vire vè pwodiksyon chabon, sa ki ogmante presyon sou forè ak mangrov yo.
Rapò a konkli degradasyon anviwònman an ap akselere, mwayen lavi nan lapèch ak nan agrikilti yo an danje, fanm yo se pilye mwayen lavi yo men yo gen baryè estriktirèl, e gen inisyativ lokal kont chanjman klimatik men yo manke resous. Rekòmandasyon yo gen ladan fòmasyon sou lapèch dirab ak lapèch nan lanmè lajè, ekipman ki apwopriye, estrikti pou konsève ak estoke, aplikasyon règ lapèch ki mete ajou ak zonaj, asosyasyon epay ak kredi, kooperativ, divèsifikasyon kilti yo, apikilti, ekotourism ak sipò pou fanm antreprenè.
Kijan pou site
Community Organized Relief Effort (CORE), 2025, Evalyasyon rapid bezwen pou adaptasyon ki baze sou ekosistèm: komin Gran Bokan, Zile Kayemit ak Koray, Ayiti, https://reliefweb.int/attachments/29c08e37-6d1e-4a0c-8498-3219ee3f3730/Haiti_RapidNeedsAssessmentReport_102725_HiRes.pdf
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- Community Organized Relief Effort (CORE)