Efè makwoekonomik chòk pètwòl entènasyonal la sou ekonomi ayisyèn nan: kontèks mondyal, transmisyon, rezilta anpirik ak enplikasyon pou politik ekonomik
- To chanj lan se kanal dominan an: goud la deprevye, ak yon efè ki klè alantou de a twa mwa.
- Yon ogmantasyon pèmanan 10 % nan WTI a ogmante pri pwodui rafine yo apeprè 9,6 % a 10,8 % alontèm.
- Repons enflasyon an limite alakòtèm, atribiye a pri administre nan pòmp, sibvansyon ak yon transmisyon ki reta.
- Enpòtasyon kabiran ane fiskal 2024-2025: 5 210,6 milye barik, 586,8 milyon dola; gazolin ak gazwòl prèske 97 % volim yo.
- Li rekòmande pou siveye mache chanj la, ajoute senaryo enèji nan tès rezistans yo epi ajiste pri nan pòmp yo piti piti.
- Senaryo pesimis la pwojte yon bòdwo pètwòl ki 34,1 % pi wo pase ka optimis la.
Diapozitiv yo kòmanse ak detwa Ormuz, kote apeprè 20 milyon barik pase chak jou, prèske 20 % ofri pètwòl mondyal la. Yo trete epizòd aktyèl la sitou kòm yon chòk ofri jeyopolitik, yo bay règ anpirik ke yon bès 1 % nan ofri mondyal la ka lakòz pri pètwòl la monte apeprè 4 %, epi yo site yon senaryo ekstrèm apeprè 108 dola pou chak barik. Pou Ayiti, ki pa pwodui ni rafine idrokarbi, enpòtasyon kabiran ane fiskal 2024-2025 yo te rive 5 210,6 milye barik pou 586,8 milyon dola (done BRH), gazolin ak gazwòl reprezante prèske 97 % volim yo.
Yon modèl koreksyon ere sou done mansyèl 2000 a 2024 montre yon ogmantasyon pèmanan 10 % nan WTI a ogmante pri pwodui rafine yo apeprè 9,6 % a 10,8 % alontèm. Pwojeksyon lokal ki baze sou sipriz ofri pètwòl Känzig (done mansyèl, novanm 2014 a jen 2025) montre goud la ap deprevye, ak yon efè ki klè alantou de a twa mwa, ak yon repons enflasyon ki limite alakòtèm, ke otè yo atribiye a pri administre nan pòmp, sibvansyon ak yon transmisyon ki reta. Balans komèsyal la deteryore alamwayèntèm. Pati sou politik yo di politik monetè pa ka netralize pri mondyal la men li ka limite efè dezyèm tou yo ak tansyon sou mache chanj la, epi li rekòmande pou siveye mache chanj la, ajoute senaryo enèji nan tès rezistans yo epi ajiste pri nan pòmp yo piti piti. Apendis la bati twa senaryo WTI pou dènye twa trimès ane fiskal 2025-2026 la, ak pri mwayen 65,46, 69,41 ak 86,77 dola, epi li pwojte yon bòdwo pètwòl ki 6,0 % pi wo pase ka optimis la nan senaryo debaz la ak 34,1 % nan senaryo pesimis la.
Kijan pou site
Bank Repiblik Ayiti (BRH), 2026, Efè makwoekonomik chòk pètwòl entènasyonal la sou ekonomi ayisyèn nan: kontèks mondyal, transmisyon, rezilta anpirik ak enplikasyon pou politik ekonomik, https://www.brh.ht/publications/publications-speciales/
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- Banque de la République d'Haïti (BRH)