RAPÒ TRIMESTRIYÈL SOU SITUASYON DWA MOUN AN AYITI
Rezime — Rapò trimestriyèl sa a detaye sitiyasyon dwa moun an Ayiti soti jiyè rive septanm 2025, li mete aksan sou vyolans toupatou gang yo, gwoup oto-defans yo, ak fòs sekirite yo. Li kouvri asasina, blesi, kidnapin, ak vyolans seksyèl, ansanm ak enpak sou dwa ekonomik, sosyal ak kiltirèl. Rapò a egzamine tou fonksyonman sistèm jidisyè a ak efò pou konbat koripsyon ak trafik zam.
Dekouve Enpotan
- 1 247 moun te mouri e 710 te blese pa gang, gwoup oto-defans, ak fòs sekirite ant jiyè ak septanm 2025.
- Vyolans gang yo te gaye nan zòn periferik ak riral yo, sitou nan depatman Latibonit ak Sant, malgre kèk retrè nan kapital la.
- Vyolans seksyèl ak trafik timoun, ki gen ladan rekritman ak eksplwatasyon, yo itilize sistematikman pa gang yo pou soumèt popilasyon yo.
- Omwen 1 400 000 moun te deplase an Ayiti apati 30 septanm 2025, ak ogmantasyon enpòtan nan Latibonit ak Sant.
- Sistèm jidisyè a fè fas ak defi ki pèsiste nan konbat krim masiv, koripsyon, ak trafik zam, ak ankèt ki pa montre okenn pwogrè enpòtan nan ka anblèm yo.
Deskripsyon Konple
Rapò trimestriyèl sa a, ki soti nan Sèvis Dwa Moun (SDM) BINUH, bay yon apèsi konplè sou sitiyasyon dwa moun an Ayiti ant jiyè ak septanm 2025. Li dokimante yon gwo kantite asasina ak blesi ki soti nan vyolans gang yo, operasyon fòs sekirite yo, ak aksyon gwoup oto-defans yo, ak yon konsantrasyon enpòtan nan zòn metwopolitèn Pòtoprens ak depatman Latibonit ak Sant. Rapò a detaye dinamik ekspansyon gang yo, itilizasyon vyolans seksyèl ak eksplwatasyon timoun pa yo, ansanm ak gwo enpak sou dwa ekonomik, sosyal ak kiltirèl, ki gen ladan deplasman entèn masiv ak dezòd nan sèvis esansyèl tankou edikasyon ak swen sante.
Anplis de sa, rapò a evalye defi ki pèsiste nan sistèm jidisyè a pou abòde krim masiv, koripsyon, ak trafik zam, malgre kèk pwogrè nan etablisman inite jidisyè espesyalize yo. Li mete aksan tou sou enkyetid konsènan kondisyon detansyon ak swadizan ekzekisyon somè pa ofisye lapolis. Dokiman an fini ak rekòmandasyon pou gouvènman ayisyen an ak kominote entènasyonal la pou ranfòse fòs sekirite yo, asire responsablite, pwoteje popilasyon vilnerab yo, epi sipòte deplwaman konplè Fòs Sipresyon Gang yo.