Rapò Trimès sou Sitiyasyon Dwa Moun an Ayiti, avril - jen 2025
Rezime — Rapò sa a detaye sitiyasyon dwa moun an Ayiti soti avril rive jen 2025, li mete aksan sou vyolans toupatou gang, gwoup oto-defans, ak fòs sekirite yo. Li kouvri asasina, kidnapin, vyolans seksyèl, ak enpak sou dwa ekonomik, sosyal, ak kiltirèl. Dokiman an revize tou fonksyonman sistèm legal la ak sipò pou enstitisyon nasyonal yo.
Dekouve Enpotan
- 1 520 moun te mouri e 609 te blese pa gang, gwoup oto-defans, ak fòs sekirite ant avril ak jen 2025.
- Vyolans gang yo te gaye nan depatman Sant ak Bas-Latibonit, pandan li te ralanti nan kapital la, sa ki te lakòz 1 300 000 moun deplase nan tout peyi a.
- 814 moun te mouri e 449 te blese pandan operasyon fòs sekirite yo, ak 15% nan viktim yo pa t gen rapò ak gang e 36% nan viktim yo te soti nan dron eksplozif.
- 628 viktim vyolans seksyèl ak 185 viktim kidnapin te anrejistre, ak vyòl an gwoup ki te fòm prensipal vyolans seksyèl la.
- Pwokirè Miragwàn lan te swadizan komèt 27 ekzekisyon san jijman pandan peryòd rapò a, sa ki pote total la a 83 depi 2022.
Deskripsyon Konple
Rapò trimès sa a bay yon apèsi konplè sou sitiyasyon dwa moun an Ayiti ant avril ak jen 2025, li dokimante yon gwo kantite asasina ak blesi ki soti nan vyolans gang, aksyon gwoup oto-defans, ak operasyon fòs sekirite yo. Li mete aksan sou ekspansyon aktivite gang yo deyò kapital la, sitou nan depatman Latibonit ak Sant, ak itilizasyon kontinyèl vyolans seksyèl, kidnapin, ak eksplwatasyon timoun pa gwoup ame yo. Rapò a abòde tou deplasman enpòtan popilasyon yo, destriksyon pwopriyete, ak dezòd nan sèvis esansyèl tankou edikasyon ak swen sante.
Anplis de sa, dokiman an egzamine eta sistèm legal la, li note efò pou konbat enpinite ak koripsyon atravè kreyasyon inite jidisyè espesyalize ak ankèt sou vyolans grav kont dwa moun. Li detaye kondisyon deplorab nan prizon ayisyen yo, enpak sanksyon entènasyonal yo, ak sipò kontinyèl yo bay enstitisyon nasyonal ak òganizasyon sosyete sivil yo pou ranfòse pwoteksyon dwa moun ak angajman sivik.