(2023-06) Sitiyasyon Dwa Moun: Gwo Tandans, Rapò Chak Trimès (avril - jen 2023)
Rezime — Rapò chak trimès sa a detaye sitiyasyon dwa moun ann Ayiti soti avril rive jen 2023, li mete aksan sou yon ogmantasyon 14% nan kantite viktim vyolans parapò ak trimès anvan an. Li kouvri vyolans gang k ap monte, mouvman jistis popilè 'Bwa Kalé', ak itilizasyon vyolans seksyèl ak rekritman timoun pa gang yo. Rapò a abòde tou sistèm jistis ki pa fonksyone byen ak efò pou konbat enpinite.
Dekouve Enpotan
- Kantite viktim asasina, blesi, ak kidnapin ogmante de 14% (1 860 ka) parapò ak trimès anvan an.
- Mouvman "Bwa Kalé" a te mennen nan lynchaj omwen 238 moun yo sispèk ki te manm gang.
- Vyolans gang, ki gen ladan vyolans seksyèl ak rekritman timoun, kontinye gaye, sitou nan Lwès ak Latibonit.
- Sistèm jistis la rete lajman disfonksyonèl, menm si kèk pwogrè te fèt nan sètifikasyon jij ak pouswit koripsyon.
- Prizon ayisyen yo soufri anpil akòz twòp moun (331% lokasyon) ak gwo pousantaj detansyon prevantif (85%), sa ki lakòz lanmò akòz malnitrisyon.
Deskripsyon Konple
Rapò chak trimès sa a, ki soti nan Sèvis Dwa Moun (HRS) Biwo Entegre Nasyonzini an Ayiti (BINUH), bay yon apèsi konplè sou sitiyasyon dwa moun ann Ayiti ant avril ak jen 2023. Li revele yon ogmantasyon enpòtan 14% nan kantite viktim asasina, blesi, ak kidnapin parapò ak trimès anvan an, totalize 1 860 ka. Rapò a detaye enpak vyolans gang toupatou, sitou nan depatman Lwès ak Latibonit, kote vyolans seksyèl, tankou vyòl ak esklavaj seksyèl, itilize kòm yon zam, e rekritman timoun nan gang rete yon gwo enkyetid.
Yon gwo tandans ki souliye se mouvman jistis popilè 'Bwa Kalé', ki te mennen nan lynchaj omwen 238 moun yo sispèk ki te manm gang. Dokiman an egzamine tou defi ki genyen nan sistèm jistis ayisyen an, tankou koripsyon ak entèferans politik, malgre kèk etap pozitif tankou sètifikasyon jij ak pouswit gwo fonksyonè. Li abòde kondisyon deplorab nan prizon ayisyen yo, ak 85% nan prizonye yo nan detansyon prevantif ak yon pousantaj lokasyon 331%, sa ki lakòz anpil lanmò akòz malnitrisyon. Rapò a fini ak rekòmandasyon pou kominote entènasyonal la ak gouvènman ayisyen an, k ap mande sipò pou sekirite, refòm jistis, ak sèvis sosyal, epi k ap mande pou deplwaman yon fòs entènasyonal espesyalize pou ede Polis Nasyonal Ayisyen an.