Etid sou istwa Ayiti, swiv pa lavi jeneral J.-M. Borgella, premye tòm

Beaubrun Ardouin, ansyen minis Ayiti bò kote gouvènman franse a ak ansyen sekretè deta jistis, enstriksyon piblik ak kilt, louvri tòm nan ak yon Avètisman kote li di li pa pretann ekri istwa peyi li e l ap egzamine l dapre pwen de vi yon Ayisyen, nan kontras ak otè etranje yo. Li di li te planifye an premye sèlman lavi jeneral Borgella, apre sa li elaji travay la paske evènman Borgella te patisipe yo mande eksplikasyon. Li divize istwa Ayiti an yon peryòd franse, soti 1789 rive novanm 1803, ak yon peryòd ayisyen, soti novanm 1803 rive mas 1843, chak ak sis epòk.

Entwodiksyon an dekri sosyete kolonyal la an 1789: òganizasyon gouvènman kolonyal la, mès ak plent klas blan an, kondisyon esklav ak afranchi yo, ak twa pwovens Sendomeng yo. Premye liv la rakonte premye epòk la, depi nouvèl pran Bastiy la rive septanm 1792. Li kouvri asanble kolon yo, Vincent Ogé ak Jean-Baptiste Chavanne, òganizasyon amè moun koulè lib yo nan Lwès, ensireksyon esklav yo nan Nò, dife Pòtoprens ak misyon premye komisè sivil yo. Yon chapit rakonte nesans ak jenès Borgella.