Ayiti: Depi katastrof natirèl la rive nan sekirite ekonomik - Yon rapò pou Sekretè jeneral Nasyonzini yo
- Ayiti gen fondasyon ekonomik ki pi favorab pase anpil eta frajil yo, ki gen ladan kote li ye a nan yon rejyon an kè poze, li pa gen depo etnik, ak li gen yon dyaspora ki pi gwo pase sa.
- Kriz manje ak siklòn 2008 yo te kreye ijans imanitè epi yo te retade devlopman ekonomik enpòtan an.
- MINUSTAH ak HOPEII se opòtinite ki gen yon tan limite ki dwe yo pwofite yo rapidman pou sekirite ekonomik.
- Sekirite militè a dwe rapidman ranplase ak sekirite ekonomik pou kenbe lòd sosyal la.
- Ayiti gen avantaj inik pou fè rad ki gen ladan aksè san dwa nan mache Ameriken an, pri travayè konpetitif yo, ak pwoche ak mache yo.
Rapò sa a, ki te kòmande pou Sekretè jeneral ONU an, egzamine chemen Ayiti soti nan katastrof natirèl la rive nan sekirite ekonomik apre siklòn devastatè 2008 yo ak kriz manje an. Otè a di malgre Ayiti klase kòm yon eta frajil, li gen fondasyon ki favorab nèt konpare ak lòt eta frajil yo, ki gen ladan kote li ye a nan yon rejyon an kè poze, li pa gen depo etnik, li gen yon dyaspora ki pi gwo pase sa, ak aksè komèsyal preferansyèl nan HOPEII.
Kriz 2008 yo te kreye yon ijans imanitè epi yo te retade devlopman ekonomik ki ta dwe te kòmanse apre yo te etabli sekirite nan MINUSTAH ak gouvènman demokratik la. Ogmantasyon pri manje yo te dechennen revòlt ak chite gouvènman an, yo te swiv ak siklòn destriktè yo ki te ravaje enfrastrikti ak mwayen lavi yo. Regreye sa yo, melanje ak resèsyon mondyal k ap vini an ak diminisyon kòb diaspora yo, yo te kreye yon bezwen ijan pou devlopman ekonomik.
Rapò a mete aksan sou sa ke MINUSTAH ak HOPEII se opòtinite ki gen yon tan limite ki dwe yo pwofite yo rapidman. Ak kwesans popilasyon rapid k ap kreye presyon sou anviwonman ak yon gwoup ki ap grandi nan jèn ki pa gen travay, Ayiti ap fè fas ak pi plis fragilite si yo pa lanse devlopman ekonomik la byentò. Otè a ensiste ke sekirite militè a dwe rapidman ranplase ak sekirite ekonomik pou kenbe lòd sosyal la.
Estrateji ki pwopòze a konsantre sou objektif senp ak imedya yo ki gen ladan kreye travay nan rekonstiksyon ak zòn ekspòtasyon, amelyòre sèvis debaz yo, sekirite manje, ak dirab anviwonman. Rapò a di ke pwoche Ayiti ak mache Etazini an, pri travayè konpetitif yo, ak aksè san dwa nan HOPEII fè li yon kote ki ideyal pou fè rad ak lòt endustri ekspòtasyon yo.
Kijan pou site
Oxford University; Nasyonzini, 2009, Ayiti: Depi katastrof natirèl la rive nan sekirite ekonomik - Yon rapò pou Sekretè jeneral Nasyonzini yo, konsilte atravè HaitiDocs, https://www.haitidocs.org/doc/un-2009-haiti-natural-catastrophe-economic