(2024-03) Sitiyasyon dwa moun ann Ayiti
Rezime — Rapò sa a detaye deteryorasyon rapid dwa moun ann Ayiti, sitou akòz vyolans gang ki gaye toupatou. Li mete aksan sou enpak sa genyen sou enstitisyon lwa, lapolis, sistèm jistis ak prizon, pandan l ap souliye defi ki pèsiste malgre kèk pwogrè. Rapò a kouvri devlopman ki fèt ant septanm 2023 ak fevriye 2024, mete aksan sou vyolans jeneralize a, konsekans imanitè li yo, ak kapasite limite Leta pou reponn.
Dekouve Enpotan
- Sitiyasyon dwa moun ann Ayiti deteryore anpil akòz vyolans gang ki gaye toupatou, sa ki mennen nan touye moun, blese, ak kidnapin toupatou.
- Vyolans gang yo gaye pi lwen pase Pòtoprens, li afekte sèvis de baz tankou sante ak edikasyon gravman, e li lakòz gwo deplasman entèn.
- Enstitisyon lwa yo, tankou lapolis, jistis, ak sistèm prizon yo, rete lajman disfonksyonèl akòz resous ki pa ase, koripsyon, ak ensekirite, malgre kèk ti pwogrè.
- Timoun yo ap rekrite de pli zan pli pa gang yo e yo viktim vyolans, pandan fanm ak tifi ap fè fas ak vyolans seksyèl ki gaye toupatou ak yon stigmatizasyon ki agrave.
- Yon aksyon ijan ak konplè nesesè nan men aktè nasyonal ak entènasyonal yo pou abòde ensekirite, ranfòse enstitisyon demokratik yo, asire responsablite, epi priyorize pwoteksyon ak prevansyon, ki gen ladan misyon MSS la.
Deskripsyon Konple
Rapò sa a, ki soti nan Biwo Komisyonè Segondè Nasyonzini pou Dwa Moun, bay yon apèsi konplè sou sitiyasyon dwa moun ann Ayiti, ki deteryore anpil akòz vyolans gang ki gaye toupatou. Li kouvri peryòd septanm 2023 rive fevriye 2024, li detaye ogmantasyon siyifikatif vyolans ame a, ekspansyon jeyografik li pi lwen pase Pòtoprens nan zòn tankou Latibonit, ak enpak devastatè li sou popilasyon an. Rapò a mete aksan sou touye moun, blese, ak kidnapin ki gaye toupatou, ansanm ak itilizasyon vyolans seksyèl, sitou kont fanm ak tifi.
Dokiman an egzamine tou enpak vyolans gang sou sèvis de baz yo, tankou aksè a manje, dlo, sante, lojman, ak edikasyon, ki mennen nan yon kriz imanitè grav ak deplasman entèn. Li evalye eta fòs lòd ak antite jidisyè yo, li note kèk pwogrè nan operasyon lapolis ak verifikasyon jidisyè, men li souliye defi ki pèsiste tankou resous lapolis ki pa ase, tribinal ki pa fonksyone, koripsyon ki byen anrasinen, ak gwo surpopilasyon prizon ak anpil moun ki nan detansyon prevantif. Rapò a konkli ak apèl pou aksyon ijan nan men aktè nasyonal yo ak Eta Manm yo pou abòde vyolans gang, ranfòse enstitisyon demokratik yo, asire responsablite, epi priyorize pwoteksyon ak prevansyon, ki gen ladan deplwaman misyon sipò sekirite miltinasyonal (MSS).