Pati politik yo nan konstriksyon demokrasi an Ayiti
- Etid la soutni pati ayisyen yo miltipliye depi 1986 san yo pa rive gen gwo diferans pwogram oswa ideyoloji.
- Lejitimite elektoral la febli paske patisipasyon elektè yo rete ba, sitou apre nivo wo 1990 la.
- Gen anpil pati ki parèt, men se sèlman yon ti gwoup ki jwenn pousantaj vòt oswa plas enpòtan.
- Eleksyon prezidansyèl 2010 la sèvi kòm egzanp santral lejitimite fèb paske prezidan eli a reprezante yon ti pati nan elektè ki enskri yo.
- Règ finansman yo mete plafon pou don ak finansman prive, men tèks la poze kesyon sou kapasite kontwòl ak aplikasyon.
- Etid la mare feblès pati yo ak inegalite sosyal, analfabetis, santralizasyon, patisipasyon limite fanm ak jèn, epi enfliyans aktè entènasyonal yo.
Volim International IDEA 2014 sa a, Laënnec Hurbon te dirije ak Alain Gilles epi Franklin Midy, etidye wòl pati politik ayisyen yo nan konstriksyon demokrasi. Yo prepare li kòm yon zouti fòmasyon ak lekti pou pati yo, sitwayen yo ak patnè entènasyonal yo, ak yon atansyon espesyal sou ranfòsman enstitisyonèl ak patisipasyon jèn ak fanm. Premye pati a mete pati yo nan istwa sosyal ak politik Ayiti, soti anvan tonbe diktati Duvalier a rive nan long tranzisyon demokratik ki ouvri apre 1986. Li egzamine si dekrè ak lwa sou pati politik yo ranfòse demokrasi a epi kijan pati yo fonksyone nan Palman an. Dezyèm pati a analize fonksyònman pati yo, mank diferans ideyolojik, konpòtman elektoral, pwoliferasyon pati, metye politik, tipoloji pati yo ak rezilta eleksyon prezidansyèl 1988-2010. Seksyon ki vin apre yo pale sou jan moun wè pati yo, yon ankèt sosyo-politik sou pati aktif yo, patisipasyon fanm, lejitimite pouvwa ak enfliyans aktè entènasyonal sou eleksyon. Etid la ensiste sou fèb diferans pwogramatik, fèb patisipasyon elektoral, lejitimite frajil, règ finansman, fèb konfyans sitwayen ak diferans ant anpil pati sou papye ak reprezantasyon demokratik ki vrèman efikas.
Kijan pou site
International IDEA, 2014, Pati politik yo nan konstriksyon demokrasi an Ayiti, https://www.idea.int/publications/catalogue/les-partis-politiques-dans-la-construction-de-la-democratie-en-haiti