(1957) Constitution of 1957
Rezime — Constitution of 1957. Se yon pati nan kad reglemantè finans piblik Ayiti, ki pibliye nan Moniteur (jounal ofisyèl la).
Teks Konple Dokiman an
Teks ki soti nan dokiman orijinal la pou endeksasyon.
/ x—
^
Tttl»^ -— -
\
I-
^
'\
1
\
^ ^.i^Z^..L...^/.f.t....7.. —
-
•
18—47372-2 WPO
j
CONSTITUTION
DELA
REPUBLIQUE D'HAITI
19S7
IMPRIMERIEDEL'ETAT
RUEHAMMERTON KIUUICK
PORT-AU-PRINCE, HAITI
CONSTITUTIO
DELA
REPUBLIQUE D'HAITI
1957
IMPRIMERIEOEL'ETAT
RUEHAMMERTON KILLICK
PORT-AU-PRINCE, HAITI
/
1^.
TABLEDESMATIERES
Pages
PREAMBULE
1
TTTREI
DUTERRITOIREDELAREPUBLIQUE 1
TITREII
DESDROITS 2
ChapitreI
DesHaitiensetdeleursdroits 2
Chapitre11
Desdroitscivilsetpolitiques 2
Chapitrem
DesEtrangers 3
ChapitreIV
DuDroitPublic 4
TITREIII
DESDROITS :CHAPITREUNIQUE :Dudevoirciviqueetdelaresponsa-
bilitedesFonctionnaii'es etEmployesPublics 8
TITREIV
DELASOUVERAINETENATIONALE 9
ChapitrePremier
DesPouvoirsauxquelsI'exercicedelaSouveraineteNationaleestdelegue 9
Chapitre2
DuPouvoirLegislatif 10
Section1
DuCorpsLegislatif 10
Section2
DeI'AssembleeNationale 11
Section3
DeI'exerciceduPouvoirLegislatif 12
TABLEDESMATIERRES
Pages
Chapitre3
DuPouvoirExecutif 16
Section1
DuPresidentdelaRepublique 16
Section2
DerelectionduPresidentdelaRepublique 18
Section3
DesSecretairesd'Etat 19
Section4
DuGrandConseilTechniqueetdeI'OfficeduBudget 20
Chapitre4
DuPouvoirJudiciaire 20
Chapitre5
DesPoursuitescontrelesMembresdesPouvoirsdeI'Etat 22
TITREV
DesAssembleesPrimaires : 24
TITREVI
DuRegimeAdministratif 24
Chapitre1
DesInstitutionsCommunEiles etPrefectorales,desConseilsTechniquesetAd-
ministratifsd'Arrondissements etdesConseilsd'Administration delaSec-
tionRurale 24
Chapitre2
DuServiceCivil 26
TITREVII
DesFinancesPubliques 26
Chapitre1
DesRecettesdeI'EtatetduBudget 26
Chapitre2
DesOrganismesdeGestiondesRecettesdeI'EtatetdecontroledesDepenses
Publiques 28
TABLEDESMATIERRES
Pages
TITREVIII
DuRegimeEconomique 30
TITREIX
DuRegimeSocial 31
Chapitre1
DelaFamille 31
Chapitre2
DuTravail 31
TITREX
DELACULTURE 32
TTTREXI
SANTEETASSISTANCEPUBLIQUE 33
TTTREXII
DESFORCESARMEES 33
TITREXIII
DISPOSITIONSGENERALES 34
TITREXIV
DELAREVISIONCONSTITUTIONNELLE 35
TITREXV
DISPOSITIONSTRANSrrOIRES 36
CONSTITUTION
DELA
REPUBLIQUED'HAITI
1957
PREAMBULE
LEPEUPLEHAITIENPROCLAME
LAPRESENTECONSTITUTION
PourconsacrerSesDroits,SesLiberies,SaSouve-raine-
te.SonIndependanceNationaleetlesPrincipesDt;-mocralJ-
quesquidoiventetrclefondementdeSaVie;
PourdefinirSesDevoirsciviquesetsesresponsabilites;
PouretablirI'equilibredesPouvoirsdeI'Etat;
PourinstaureruneOrganisationefficientedeTAdminis-
trationPublique;
PourassainirlesFinancesPubliquesetdevelopper I'E-
conomieNationale;
PourassurerlaJusticeSocialeetprotegerleTravail;
PourprocurerlebeneficedelaCultureatousleshaitiens
sansdistinction;
PourpreserverlaSantedesPopulationsurbainesetru-
ralesetgarantirlaSecuriteSociale;
PourconsoliderlaPaixinterieure;
PourconstituerainsiuneNationHaitiennesocialement
juste,economiquement libreetpolitiquementindependante.
TITRE I
DUTERRITOIREDELAREPUBLIQUE
Articleler.—LaRepublique d'Hai'tiestune,indivisible, libre,sou-
veraine,independante,deinocratique etsociale.
Port-au-Prince, sacapitale,estlesiegedesonGouvernement, ce
siegepeutetretransporteailleursencasdeforcemajeure.
1—
Toutesleslies,quisetrouventdansleslimitesconsaoreesparle
DroitdesGensetdontlesPrincipales sont:LaTortue,laGonave,
rileaVache,LesCayemittes, laNavase,LaGrandeCaye,fontpartie-
integranteduTerritoiredelaRepublique,lequelestinviolableetne
peutetrealieneparaucunTraiteniConvention.
Article2.—^LeTerritoiredelaRepublique estdiviseenNeufDe-
partementsquisont:LeDepartementduNord,leDepartementdu
Nord-Est,leDepartementduNord-Ouest, leDepartementdeTArti-
bonite,leDepartementduCentre,leDepartementdeI'Ouest,leDe^
partementduSud-Eist,leDepartementduSudetleDepartementde
laGrandeAnse.LaloifixeleslimitesdecesDepartements.
ChaqueDepartement estsubdiviseenArrondissements, chaque
Arrondissement enCommunes,chaqueCommuneenQuartiers et
SectionsRurales.
Laloidetennine lenombreetleslimitesdecessubdivisionsdont
elleregieegalementI'organisation etlefonctionnement.
TITREII
DESDROITS
CHAPITRE I
DesHai'tiensetdeleursDroits
Article 3.—LesregiesrelativesalaNationalitysontdeterminees
parlaLoi.
Article 4.—EstHaitiend'originetoutindividuned'unperequi,
lui-memeestneHaitien.EstegalementHaitiend'originetoutindivi-
duneenHaitidepereinconnu,maisd'unemereneeellememe
Haitienne.
Article5.—LavieetlalibertedesHaitienssontsacreesetdoivent
etrerespecteesparlesindividusetparI'Etat.
L'Etataobligationd'assurerenoutreauxcitoyensdelaRepubli-
quelaculture,lebienetreeconomique etlajusticesociale.
CHAPITRE II
DesDroitscivilsetpolitiques
Article 6.—Lareuniondesdroitscivilsetpolitiquesconstitue la
qualitedeCitoyen.
L'exercicedesdroitscivils,independentsdesdroitspolitiques, est
regieparlaLoi.
—2—
Article 7.—^L'exercice, lajouissance, lasuspension etlapertedes
droitspolitiquessontregiesparlaLoi.
Article8.—Lesuffrageconstituepourlescitoyensundroitetun
devoir,sauflesexceptionsprevuesparlapresenteConstitution.
Article9.—TouslesHaitiensagesdeVingtetUnansaccomplis,de
I'unetI'autresexe,exergentleursdroitspolitiquesetcivils,s'ilsreu-
nissentlesconditionsdetermineesparlaConstitution etparlaLoi.
CHAPITREm
DesEtrangers
Article10.—Lesetrangersapres10ansderesidencecontinuesur
leTerritoiredelaRepubliquepeuventacquerirlanationality hai'-
tienneenseconformantauxregiesetabliesparlaloi.
LesetrangersnaturaliseshaitiensnesontadmisaI'exercicedes
droitspolitiquesqu'aprescinqansapartirdeladatedeleurnatu-
ralisation.
Article11.—^Laqualited'haitiennaturaliseseperddanstousles
casprevusparlaloinotammentparlaresidencecontinueper-dant
plusdetroisanshorsduterritoirehaitien,sansuneautorisationre-
gulierementaccordee.
Quiconqueperdainsilanationalitenepeutlarecouvrer.
Article12.—Lespersonnesmoralesconstitutesconformementaux
LoisdelaRepubliqueetquiontleurdomicilelegalhorsdupayssont
haitiennes.
LesdispositionsprevuesparlaLoiaubeneficedesHaitiensne
peuventetrefrauduleusement detourneesdeleursfinsparlemoyen
depersonnesmoraleshaitiennes.
Article13.—Toutetrangerquisetrouvesurleterritoired'Haiti
doitO'beiSfSanceauxLoisetReglementsdelaRepublique etjouitde
lamemeprotectionaccordeeauxHaitiens,sauflesmesuresdontla
necessiteseferaitsentircontrelesressortissantsdesPaysouI'Hai'lien
nejouitpasdecettememeprotection.
Article14.—Ledroitdepropcrieteimmobiliere estaocordeaI'e-
trangerresidantenHaitipourlesbesoinsdesademeure.
CependantI'etrangerresidantenHaitinepeutetreproprietairede
plusd'unemaisond'habitationdansunememelocalite. IInepeut,en
aucuncas,selivrerautraficdelocationd'immeubles.
Toutefois,lesSocietesetrangeresdeconstructionsimmobilieresbe-
neficierontd'unstatutspecialregieparlaLoi.
LedroitdeproprieteimmobiliereestegalementaccordeaI'etran-
gerresidantenHaitietauxSocietesetrangerespourlesbesoinsde
leursentreprisesagricoles,commerciales, industriellesoud'enseigne-
ment,dansleslimitesetconditionsdetermineesparlaLoi.
Cedroitprendrafindansuneperiodededeuxanneesapresque
I'etrangerauracessederesiderdanslepaysouqu'aurontcesseles
operationsdecesSocietesconformement alaLoiquidetermineles
regiesasuivrepourlatransmission etlaliquidationdesbiensappar-
tenantauxetrangers.
Toutcitoyenesthabile,souslebeneficedecertainsavantagesde-
terminesparlaLoi,adenoncerlesviolationsdecesdispositions,vio-
lationsquientrainentlasaisiepureetsimpledesbiensparI'Etat.
Article15.—^LaLoietablitlescasetlaformedanslesquelsI'entree
oulesejoursurleTerritoirenationalpeutetrerefuseatoutEtranger.
L'autoritecompetentepeutluirefuserI'entreeduPaysouTenex-
pulserlorsqu'ils'immisce,soitdirectement soitindirectementdansla
viepolitiqueinternedeI'Etatoupropagedesdoctrinesanarchistesou
contrairesalaDemocratic.
CHAPITREIV
EhiDroitPublic
Article16.—LesHaitienssontegauxdevantlaLoisousreservedes
avantagesconferesauxHaitiensd'origine.
ToutHaitienaledroitdeprendreuneparteffectiveauGouverne-
mentdesonPays,d'occuperdesFonctionspubliquesoud'etrenom-
meadesemploisdeI'Etat,sansaucunedistinctiondecouleur,de
sexeoudereligion.
L'Administration desServicesPublicsdeI'Etat,encequiconcerne
lesnominations,termesetconditionsdeserviloe,doitetreexemptede
toutprivilege,detoutefaveuroudiscrimination.
Article17.—Laliberteindividuelle estgarantie.Nulnepeutetre
pouTsuivi,arreteoudieteouquedanslescasdeteraninesparlaLoi
etselonlesformesqu'elleprescrit.
Ausurplus,I'arrestation etladetentionnepeuventavoirlieuque
surleMandatd'unfonctionnairelegaiementcompetent.
PourqueceMandatpuisseetreexecute, ilfaut:
lo.—
qu'ilexprimeformellement lemotifdeladetentionetladis-
positionlegalequipunitlefaitimpute;
2o.—
qu'ilsoitnotifieetqu'ilensoitlaissecopieaumomentde
I'executionalapersonnedetenue,sauflecasdeflagrantdelit.
—4—
Nulnepeutetremaintenuendetention s'iln'acomparudansles
quaranteHuitheuresdevantunJugeappeleastatuersurlalegalite
deI'arrestation, etsicejugen'aconfirmeladetentionpardecision
motivee.
S'ils'agitd'unecontravention, ledetenuseradefereauJugede
Paixquistatueraalorsdefinitivement.
S'ils'agitdecrimesetdelits,ilpourra,sanspermissionprealable
etsursimplememoire,sepourvoirpardevantleDoyenduTribunal
Civilduressortqui,surlesconclusionsverbalesduCommissairedu
Gouvemement, statueraarextraordinaire, audiencetenante,sans
remisenitourderole,toutesaffairescessantes,surlalegalitede
I'arrestation.
DansI'unetI'autrecas,siI'arrestation estjugeeillegale,ledetenu
seralibere,nonobstaintaippeloupourvoienCassation.
Touterigueuroucontraintequin'estpasnecessairepourappre-
lienderunepersonneoulamaintenirendetention,toutepression
moraleoubrutalitephysiquesontinterdites.
Toutesviolationsdecettedispositionsontdesactesarbitrairescon-
trelesquelslespartiesleseespeuvent,sansautorisation prealable,
sepourvoirdevantlesTribunauxcompetentsenpoursuivant soitles
auteurs.soitlesexecutants, quellesqu'ensoientlesqualiteseta
quelquecorpsqu'ilsappartiennent.
Article18.—NulnepeutetredistraitdesJugesquelaConstitution
oulaLoiluiassigne.Uncivilnepourrajamaisetrejusticiabled'une
CourMilitairequellequ'ellesoit,niunmilitaire,enmatierededroit
commun,distraitduTribunaldeDroitCommun,exceptionfaitepour
lecasd'EtatdeSiegelegalementdeclare.
Article19.—Aucunevisitedomiciliaire,aucunesaisiedepapiers
nepeuventavoirlieu,qu'envertudelaLoietdanslesformes
qu'elleprescrit.
Article20.—Laioinepeutavoird'effetretroactif,saufenmatiere
penale,quandelleestfavorableaudelinquant.
Laloiretroagittouteslesfoisqu'elleravitdesdroitsacquis.
Article21.—NuUepeinenepeutetreetabliequei>arlaLoimap-
piiqueequedanslescasqu'elledetermine.
Article22.—Ledroitdeproprieteestgarantiauxcitoyens.L'expro-
poriationpouricaused'utilitepubliquelegalementconstateenepeut
avoirlieuquemoyennant lepaiementoulaconsignationauxordres
dequidedroitd'unejusteetprealableindemnite.
—5—
Laproprieteentraineegalementdesoljligations, li'usagedoiten
etredansI'interetgeneral.
Leproprietairefoncieravis-a-visdelacommunaute ledevoirde
cultiver,d'exploiteretdeprotegerlesol,notammentcentreI'erosion.
Lasanctiondecetteobligationestprevueparlaloi.
Ledroitdeproprietenes'etendpasauxsources,rivieresouautres
coursd'eau,minesetcarrieresdusous-sol,quifontpartiedudo-
niainepublicdeI'Etat.
LaLoifixelesregiesquiconditionnent lalibertedeprospection
etledroitd'exploiter lesmines,minieresetcarrieresdusous-solen
assurantauproprietairedelasurface,auconcessionnaire etaI'Etat
Haitienuneparticipationequitableauxprofitsqu'amenera lamise
envaleurdecesressourcesnaturelles.
Laloilimitelahauteurmaximadudroitdepropriete.
Article23.—Lalibertedetravails'exercesouslecontroleetla
surveillancedeI'EtatetestconditionneeparlaLoi.
Neanmoins, ilestinterdit,sauflesexceptions etlesdistinctions
etabliesparlaLoi,atouslesimportateurs,commissionnaires, agents
demanufacturedeselivreraucoanmercededetail,memeparper-
sonneinterposee.
LaLoddefiniracequieI'onentendiparpersonmeinterposee.
Article24.—Touttravailleuradroitaunjustesalaire,auperfec-
tionnementdesonapprentissage, alaprotectiondesasante,ala
securitesociale,aubien-etredesafafmilledanslamesurecotrres-
pondantaudeveloppementeconomiqueduPays.
C'estuneobligationmoralepourI'employeurdecontribuer, sui-
vantsesmoyens,aI'educationdesestravailleurs illettres.
Touttravailleur aledroitdeparticiper,parI'intermediaire de
sesdelegues,aladetermination collectivedesconditionsdetravail.
Touttravailleuradroitaureposetauxloisirs.
TouttravailleuraledroitdedefendresesinteretsparTactionsyn-
dicale.ChacunadhereauSyndicatdesesactivitesprofessionnelles.
Lecongeannuelpayeestobligatoire.
Article25.—Lapeinedemortnepeutetreetablieenmatierepoli-
ti'^ue,exceptepourcausedetrahison.
LecrimedetrahisonconsisteaprendrelesarmescontrelaRepu-
bliqued'Haiti,asejoindreauxennemisdeclaresd'Haiti,aleurpreter
appuietsecours.
Article26.—Chacunaledroitd'exprimer sesopinionsentoute
matiereetpartouslesmoyensensonpouvoir.L'expressiondela
pensee,quellequesoillaformequ'elleaffecte,nepeutetresoumise
aaujounecensureprealableexceptionfaiteducasd'EtatdeGuerre
declaree.
Lesabusdudroitd'expressionsontdefinisetreprimesparkLoi,
sansqu'ilpuisseetreporteatteintealaliberted'expression.
Article27.—TouslesCultesettouteslesReligionssontegalement
libres,etreconnus.Chacunaledroitdeprofessersareligionet
d'exercersoncultepourvuqu'ilnetroublepasI'ordrepublic.
Nulnepeutcontraindrequelqu'unafairepartied'uneassociation
religieuse,ouasuivreunenseignement religieuxcontraireases
convictions.
Article28.—Lemariagetendantalapuretedesmoeursencontri-
buantaunemeilleureorganisationdelafamille,basefondamentale
delaSociete,I'Etatdoit,pairtouslesmoyens,enfaciliterlarealisa-
tionetencourager lapropagationdanslepeupleettoutparticuliere-
mentdanslaclassepaysanne.
Laloiprotegeraspecialement lafemmehai'tienne.
Article29.—LalibertedeI'enseignement s'exerceconformement a
laLoi,souslecontroledeI'Etatquidoitveilleralaformationmorale
etciviquedelaJeunesse.
L'InstructionpubliqueestunechargedeI'EtatetdesCommunes.
L'Instructionprimaireestcbligatoire.
L'Instructionpubliqueestgratuiteatouslesdegres.
L'enseignement techniqueetprofessionnel doitetregeneralise.
L'accesauxetudessuperieuresdoitetreouvertenpleineegalitea
tous,uniquementenfonictiondumerite.
Article30.—LeJury,danslescasdeterminesparlaLoi,estetabli
enmatierecriminelleetpourlesdelitspolitiquescommisparlavoie
delaPresseouautrement.
Article31.—Leshaitiensontledroitdes'assemblerpaisiblement
etsansarmes,memepours'occuperd'objetspolitiques,enseconfor-
mantauxLoisquipeuventreglerI'exercicedecedroit,sansnean-
moinslesoumettreaI'autorisation prealable.
Cettedispositionnes'appliquepointauxrassemblements publics
quirestententierementsoumisauxLoisdePolice.
Article32.—Leshaitiensontledroitdes'associeretdesegrouper
enpartispolitiques,ensyndicatsetencooperatives.
—7—
Cedroitnepeutetresoumisaaucuneinesurepreventive.Etnul
nepeutetrecontraintdes'affilierauneAssociationouaunParti
Politique.
LaI/oi,enreglementant lesconditionsdefonctionnement deces
groupejnents favorisera laformationdespartispolitiques,desSyn-
diicatsetdescootperatives.
Article33.—LedroitdePetitionestexercepersonnellement par
unouplusieursindividus,jamaisaunomd'unCorps.
ToutepetitionadresseeauCorpsLegislatifdoitdonnerlieuala
procedurereglementairepermettantdestatuersutsonobjet.
Article34.—Lesecretdeslettresestinviolable.
Laloideterminelesagentsresponsablesdelaviolationdeslettres
confieesalaPoste.
Article35.—Lefrang^aisestlalangueofficielle.Sonemploiest
obligatoiredanslesServicesPuibdics.LaLoivienidradeteinniner
lescasetlesconditionsdanslesquelsI'usageducreoleserapermis
etmemerecommandepour^auvegarder lesinteretsmateriels et
morauxdescitoyensquineconnaissentpassuffisamment lalangue
frangiaise.
Article36.—
^Ledroitd'asileestreconnuauxrefugiespolitiques
souslaconditiondeseconformerauxLoisduPays.
Article37.—L'extradition n'estniadmisenisolliciteeenmatiere
poliftique.
Article38.—LaloinepeutajouterniderogeralaConstitution.
LalettredelaConstitution idoittoujoursprevaloir.
TITREIII
DESDEVOIRS
CHAPITREUNIQUE
DuDevoirCiviqueetdelaResponsabilite
DesFonctionnaires etEmployesPublics
Article39.—Alaqualitedecitoyen,auxdroitscivilsetpolitiques
serattacheledevoircivique.
LedevoirciviqueestFensembledesobligationsducitoyendans
I'ordremoral,politique,socialeteconomique vis-a-visdeI'Etatet
delaPatrie.
Article40.—
^Lefonctionnaire telqu'ilestdefinietindiqueparla
Loiavanitdepireoidrepossessiondesacharge,jurerasursonhon-
—8—
neurderemplirconsciencieusement lesdevoirsdesesfonctions,
d'etrefidelealaRepublique,d'executeretdefaireexecuterlaCons-
titution,etlesLoisainsiquelesreglementsprisenvertudelaCons-
titution. IIseradressedecesermentunproces-verbalsignedufonc-
tionnaireetexpeditionseradelivreeaFinteressepourluiserviret
valoircequededroit.
Article41.—Lesfonctionnaixes quiontconnaissance d'infraction
centreleFisccommiseparleurssubordonnesdoiventeninformer,
dansleplusbrefdelai,lesautoritescompetentes etsontconsideres,
s'ilsnelefontpasentemps0{ppoi|tu(n,icomimereceleursetpoursuivis
commetels.
Article42.—LesFonctionnaires ouEmployespublicsquis'enri-
chissentaudepensdesFinancesPubliquessontobligesderesti-
tueraI'Etatcequ'ilsaurontillegalement acquis,sansprejudice
delaresponsabilite criminellequileurincombeenvertudesLois.
L'enrichissement illicitepourraetreetablipardesindicesetsede-
duiranotammentdetousfaitsetcirconstancesindiquantunedispro-
portionmarqueeentrelesmoyens(capitalmobilieretimmobilierdu
fonctionnaire) etlemontantaccumuledutraitementbudesemolu-
mentsdelafonctionqu'ilaoccupee.Onenvisagecoimmefoorniantun
bloc,pourladeterminationdecetteaugmentation, lecapitaldufonc-
tionnaireouemploye,celuidesafemme,etceuxdesesenfants-mi-
neurs.Lesfonctionnaires etemployesqu'indique laLoisonttenus
dedeclarerI'etatdeleurpatrimoineauGreffeduTribunalCivildans
lessoixantejoursquisuiventleurentreeenfonction.LeCommissaire
duGouvernementcompetentpeutprendretoutesmesuresqu'iljuge
necessairespourverifierI'exactitudedeladeclaration.
Article43.—Lefonctionnairecoupabledesdelitssus-designesne
peutbeneficierquedelaprescriptiondecennalequicommenceacou-
rirapartirdeladatedelacessationdesesfonctions.
Article44.—Laviolationdecesdispositions constitutionnelles est
particulierement sanctionneeparlaLoi;etlesresponsabilitesencou-
ruesdeceichefnesontpassusceptiibles d'aonnistie.Lefonctionnaire
coupablenepeutnonplusberuafijcierdtegraceoudecoanimut'ationde
peine.
TITREIV
DELASOUVERAINETENATIONALE
CHAPITREPREMIER
DespouvoirsauxquelsI'exercicedelaSouverainete estdelegue
Article45.—LaSouveraineteNationaleresidedansI'universalite
desCitoyens.
—9—
Article46.—L'exercicedecetteSouverainete estdelegueatrois
Pouvoirs:lePouvoirLegislatif,lePouvoirExeoutifetlePouvoirJudi-
ciaire.
lisforxnentleGouvernementdelaRepublique,lequelestessentiel-
lementcivil,democratique etrepresentatif.
Article47.—ChaquePouvoirestindependantdesdeuxautresdans
sesattributions, qu'ilexerceseparement.
Aucund'euxnepeutdeleguersesattributions,nisortirdeslimites
quiluisontfixees.
Laresponsabilite estattacheeauxactesdechacundestroisPou-
voirs.
CHAPITRE 2
DuPouvoirLegislatif
SECTION1
DuCorpsLegislatif
Article48.—LePouvoirLegislatifestexerceparuneAssemblee
Uniquedenommee :«CHAMBRELEGISLATIVE*.
Article49.—LenombredesMembresdelaChambreLegislative
estfixea67Deputesjusqu'acequelaLoiaitetablilenombredeci-
toyensquedoitrepresenterchaqueDepute.
Enattendant,lenombreetI'etenduedesciroonsoriptions piarArro^n-
dissementserontfixes,entenantcomptedeleurimportanceecono-
miqueetpolitiqueetdeladensitedelapopulation.
LeDeputeestelualamajoriterelativedesvotesemisparlesAs-
sembleesPrimairesd'apreslesconditionsetlemodepresentspar1«
Loi.
Article50.—PouretreMembreduCorpsLegislatif, ilfaut :
lo.—EtreHai'tienetn'avoirjamaisrenonceasanationalite;
2o.—Etreagede25ansaccomplis;
3o.—Jouirdesesdroitscivilsetpolitiques;
4o.—AvoirresideaumoinsCinqansdanslaCirconscriiption are-
presenter.
Article51.—LesMembresduCorpsLegislatifsonteluspoursixans
etsontindefiniment reeligibles.
lisentrentenfonctionleDeuxiemeLundid'AvrildeI'Anneeouils
sontelus,saufs'ilslesontpourremplirunevacance.Danscedernier
casilsentrentenfonctiondesleurelectionetleurMandatnedure
queletempsquiresteacourir.
—10^
Article52.—Encasdemort,demission,decheance,interdictionju-
diciaireouacceptationdenouvellefonotionincompatibleaveccelle
deMembreduCorpsLegislatif, ilestpourvuauremplacementdece-
lui-cidanssaCirconscription electoralepourletempsseulementqui
resteacourir,paruneelectionspecialesurconvocationdeI'Assem-
bleePrimaireElectorailefaiteparlePresidentdelaRepubliquedans
lemoisdelavacance.
Neanmoinsavantd'agreerunedemission laChambreLegislative
peutentreprendre toutessortesd'enquetessurlescirconstancesqui
entourentcetledemission.
Cetteelectionalieudansuneperiodedetrentejoursapreslacon-
vocationdeI'AssembleePrimaire.
IIenestdememeadefautd'electionsouencasdenullitedeselecK
tionsdansuneouplusieursCirconscriptions.Cependant silavacance
seproduitaucoursdelademiereSessionOrdinairedelaLegislature
ouaprescetteSession, iln'yaurapaslieuaelectionpartielle.
Article53.—NepeuventetreMembresduCorpsLegislatif :
CeuxquiontdesContratsouConcessionsavecI'Etatauxfinsd'ex-
ploitationdesrichessesnationalesoudeServicesPublics,-ainsique
leursrepresentantsoumandatairesouceuxdesCompagniesetrange-
resquisetrouventdanscettesituation;amoinsqu'ilsneliquident
publiquementounecedentleursContratsadesTiersquinesontni
parents,niallies.
SECTION2
DeI'AssembleeNationale
Article54.—LesMembresduCorpsLegislatifsereunissentenAs-
sembleeNationalepourI'ouverture etlacloturedechaqueSession;
ainsiquedanslescasprevusaI'article55delapresenteConstitu-i
tion.
LesPouvoirsdeI'AssembleeNationalesontlimitesetnepeuvent
s'etendread'autresobjetsqueceuxquiluisontspecialement attri-f
buesparlaConstitution.
Article55.—LesattributionsdeI'AssembleeNationalesont:
lo.—Derecevoir leSermentConstitutionnel duPresidentdela
Republique;
2o.—DedeclarerlaguerresurlerapportduPouvoirExecutif;
3o.—D'approuverouderejeterlesTraitesdePaixetautresTraites
etConventionsInternationales;
4o.—DereviserlaConstitution;
5o.—Des'erigerenhauteCourdeJustice.
—11—
Article56.—LesseancesdeI'AssembleeNationalesontPubliques.
Neanmoins, ellespeuventavoirlieuahuisclossurlademandede
CinqMembresetilseraensuitedecide,alamajoriteabsolue,sila
seancedoitetrerepriseenpublic.
Article57.—^Encasd'urgence,lorsqueleCorpsLegislatifn'estpas
enSession,lePouvoirExecutifpeutconvoquerI'AssembleeNatio-
naleenSessionExtraordinaire.
Article58.—LapresencedansI'AssembleeNationaled'unemajo-
ritedes2/3desMembresduCorpsLegislatif estnecessairepour
prendrelesdecisions.
SECTION 3
DeI'exerciceduPouvoirLegislatif
Article59.—LesiegeduCorpsLegislatifestfixedanslaCapitale
delaRepublique.Neanmoinssuivantlescirconstances, cesiegepeut
etretransfereailleursaumemelieuetenmemetempsqueceluidu
PouvoirExecutif.
Article60.—LeCorpsLegislatifsereunitdepleindroitchaque
annee,leDeuxiemeLundid'Avril.
LaSessionprenddatedeslapremierereunionduCorpsLegislatif
enAssembleeNationale.
LaSessionduretroismois.Encasdenecessite,ellepeutetrepro-
longeedeUnaDeuxmoisparlePouvoirExecutifoulePouvoirLe-
gislatif.
LePresidentdelaRepubliquepeutajournerleCorpsLegislatif
encasdeconflitentrelesDeuxPouvoirs,maisI'ajournementnepeut
etredeplusd'unmoisnidemoinsdequinzejours;etpasplusdedeux
ajoumementsnepeuventavoirlieudanslecoursd'unememeSes-
sion.LetempsdeI'ajournementneserapasimputesurladureecons-
titutionnelledelaSession.
Alasuitededeuxcrisesministeriellesprovoqueesparunvotede
blameduParlement, siapresI'epuisementdesdeuxajoumements
prevus,'aucoursdelamemeSession, leconflitpersisteentreles
deuxPouvoirsetparalysetoutesaotivitesexecutives, leDecretde
dissolutionseraprisparI'ExecutifapresavisduConseildesSecre-
tairesd'Etat.
—12—
Lem<nTieDECRETordonneradenouvelleselectionsquiauront
lieudansundelaidetroismois.LapublicationdeceDecretentrai-
neralerenvoiimmediatdetouslesMembresduCabinetMinisteriel
quinepourront,enaucuncas,fairepartiedelaprochainecompo-
sitiongouvernementale.
ToutDecretdedissolutionduParlementprisendehorsdelafor-
meprescritedanslepresentarticledemeurenuletinoperant.
Article61.—DansI'intervalledesSessionsetencasd'urgence, le
Presidentde l-aRepubliquepeutconvoquer leCorpsLegislatifa
I'Extraordinaire.
IIluirendalorscomptedecettemesureparunMessage.
DanslecasdeconvocationaI'extraordinaire, leCorpsLegislatif
nepeuts'oecuperd'aucunobjetetrangerauxmotifsdecettecon-
vocation.
CependanttoutMembreduCorpsLegislatifpeutentreten'.rI'As-
sembleedequestionsd'InteretGeneral.
Article62.—LeCorpsLegislatifverifieetvalidelespouvoirsde
sesMembresetjugesouverainement lescontestationsquis'elevent
acesujet.
Article63.—LesMembresduCorpsLegislatifpretentleserinent
suivant:«JEJUREDEMAINTENIRLESDROITSDUFEUFLE
ETD'ETREFIDELEALACONSTITUTION».
Article64.—LesseancesduCorpsLegislatifsontpubliques.
L'AssembleepeutpasserahuisclossurlademandedeCINQ
Membresetdeciderensuitealamajoritesilaseancedoitetrereprise
enpublic.
Article65.—AucunMonopolenepeutetreetabli,saufenfaveur
deI'EtatoudesCommunesetseulementdanslescasetsouslescon-
ditionsdetermineesparlaLoi.
CependantI'EtatoulesCommunesdansI'Exercicedeceprivilege
peuventsesubstituerdesSocietesoudesCompagnies.
Danscecas,leContratdeConcessiondevraetresoumisalara-
tificationduCorpsLegislatif.
Article66.—LeFouvoirLegislatiffaitdesLoissurtouslesobjets
d'aiteretgeneral.
L'initiativeenappartienttantauCorpsLegislatifqu'auFouvoir
Executif.
Neanmoins leFouvoirExecutifaseulledroitdeprendreI'initia-
tiyedesLoisconcernant lesDepensesFubliques; etleCorpsLegis-
latifnepeutaugmentertoutoupartiedesdepensesproposeespar
leFouvoirExecutif.
—13—
Article67.—LeCorpsLegislatif,parsesreglements,nommeson
personnel,fixesadisciplineetdetermine lemodesuivantlequel il
exercesesattributions.
IIpeut,alamajoritedesdeuxtiers,appliquerdespeinesdiscipli-
nairesasesMembrespourconduitereprehensible.
Article68.—LesMembresduCorpsLegislatifsontinviolables et
inamoviblesdujourdeleurprestationdesermentjusqu'aI'expira-
tiondeleurMandat.
lisnepeuventetreexclusdeI'Assemblee, nietreenaucuntemps
poursuivisetattaquiespourlesopinionsetvotesemispareux,dans
I'exercicedeleurfonctionouaI'occasiondecetExercice.
Article69.—Aucunecontrainteparcorpsnepeutetreexerceecon-
treunMembreduCorpsLegisiatifpendantladureedesonMandat.
Article70.—NulMembreduCorpsLegislatifnepeut,durantson
Mandat,etrepoursuiviniarreteenmatierecriminelle,correction-
nelleoudesimplepolice,memepourdelitpolitique, sicen'estavec
TautorisationdeI'Assemblee,sauflecasdeflagrantdelitenmatiere
d'infractions poiniesdepeineafflictiveetinfamante. IIenestalors
referesansdelaiaI'AssembleeLegislative sicelle-ciestenSession,
danslecascontraire,lePresidentdelaRepubliqueconvoquera le
CorpsLegislatifarExtr-aordinaire les48heuresquisuivront I'ar-
restationdeceMembreafinqu'ilsoitstatuesursoncas.
Article71.—AucunactedeI'Assemblee Legislativenepeutetre
prisqu'alamajoriteabsoluedesMembrespresents,exceptelors-
qu'ilestautrementprevuparlaConstitution.
Article72.—LeCorpsLegislatifaledroitd'enquetesurlesQues-
tionsdontilestsadsi.
CedroitestlimiteparleprincipedelaseparationdesPouvoirs
conformement aI'article47delapresenteCONSTITUTION.
Article 73.—AucunprojetnepeutetreadopteparI'Assemblee
qu'apresavoiretevotearticlepararticle.
Article74.—L'Assemblee Legislative aledroitd'amender etde
diviserlesarticlesproposes.ToutprojetdeLoinedeviendraLoi
qu'apresavoiretevotedanssonensemble.
ToutprojetdeLoinepeutetreretiredeladiscussiontantqu'il
n'apasetedefinitivement vote.
Article75.—TouteLoivoteeparleCorpsLegislatifestimmedia-
tementadresseeauPresidentdelaRepublique qui,avantdelapro-
mulgueraledroitd'yfaireobjectionentoutouenpartie.
Danscecas,ilrenvoielaLoiaveclesobjectionsauCorpsLegis-
latif.
—14—
SilaloiestaimendeeetvoteeparleCorpsLegislatif, ellesera
adresseedenouveauauPresidentdelaRepubliquepouretrepro-
mulguee.
Silesobjectionssontrejetees,laloiestrenvoyeedanssateneur
primitiveauPresidentdelaRepubliquequiestdansI'obligationde
lapromulguer.
Lerejetdesobjectionsestvotealamajoritedesdeuxtiersetles
votessontdonnespar«OUI»etpar«NON» etconsignesenmarge
duproces-verbal acotedunomdechaqueMembredeI'Assemblee.
Silesdeuxtiersnes'abstiennentpaspouramenercerejet,les
objectionssontacceptees.
Article76.—Ledroitd'objectiondoitetreexercedansundelaide
huitjoursapartirdeladatedelareceptiondelaloiparlePresident
delaRepublique,aI'exclusiondesDimanches,desjoursdefetesle-
galesetnationales,dechomageainsiqueceuxd'ajournementdu
CorpsLegislatif,conformement aI'article60delapresenteCONS-
TITUTION.
.ticle 77.-Sidanslesdelaisprescrits,lePresidentdelaRepu-
bliquenefaitaucuneobjection,laLoidoitetrepromulguee,amains
quelaSessionduCorpsLegislatifn'aitprisfinavantI'expiradon
desdelais;danscecas,laloidemeureajournee.Laloiainsiajour-
neeest,aI'ouverturedelaSession,adresseeauPresidentdelaRe-
publiquepourI'exercicedesondroitd'objection.
Article78.—UnprojetrejeteparleCorpsLegislatifnepeutetre
reproduitdanslamemeSession.
Article79.—LesloisetautresactesduCorpsLegislatifsontrendus
officielsparlavoiedoiMONITEUR etinseresdansleBulletinimpri-
meetnumeroteayantpourtitre«BULLETINDESLOISET
ACTES».
Article80.—LaLoiprenddatedujourdesonadoptiondefinitive
parleCorpsLegislatifmaisellenedevientobligatoirequ'apressa
promulgationparlePresidentdelaRepublique etsapublication
suivantlesmodesetablisparlaLoi.
Article81.—Nulnepeutenpersonnepresenterdespetitionsau
CorpsLegislatif.
Article82.—^L'interpretation desLoisparvoied'autoriten'appar-
tientqu'auPoaivoirLegislatif; elleestdonneedartslaformed'une
Loi,
—15—
Article83.—ChaqueMembreduCorpsLegislatifregoitunein-
demnitemensuelledeDEUXMILLEGOURDESapartirdesapres-
tationdeSerment,
Artiiole84.—LafonctiondeMemibreduCorpsLegislatifestincom-
patibleavectouteautrefonctionretribueeparI'Etat,saufcellede
Secretaired'Etat,Sous-Secretaire d'EtatouAgentDiplomatique.
ToutmembreduCorpsLegislatifdevenuSecretaired'Etat,Sous-
Secretaired'EtatouAgentDiplomatique cessed'avoirdroitaI'iri-
demnitequiluiestalloueeaI'articleprecedent,saufs'ils'agitde
Missiontemporaire.
LeParlementairedevenuSecretaire d'Etat,Sous-Secretaire d'E-
tatouAgentDiplomatique,nepourraprendrepartauxtravauxde
deliberationduCorpsLegislatif.
Article85.—Ledroitdequestionner etd'interpellerunMembre
duCabinetouleCabinetentierestreconnuatoutMembredeI'As-
sembleeLegislative surlesfaitsetactesdeI'Administratio/n de
I'Executif.
Lademanded'interpellation doitetreappuyeedutiersdesMem-
bresdeI'Assemblee.
CHAPITRE 3
DiiPouvoirExecutif
SECTION 1
DuPresidentdelaRepublique
Article86.—LePouvoirExecutifestexerceparuncitoyenquire-
coitletitredePresidentdelaRepiublique, assistedeSecretairesd'E-
tat,etdeSous-Secretaires d'Etat.
Article87.—LadureeduMandatPresidentiel estdeSIXANS,et
cetteperiodecommenceraetseterminerale15Maisansqu'ilsoitpos-
sibleanChefduPouvoirExecutifdeicontinueraexercersesfonctions
unjourdeplus. S'ilestelupourremplirunevacance, ilentreenfonc-
tiondessonelectionetsonMandatestcensecommencerdepuisle15
Maipreicedantladatedesonelection,etletermeconstitutionnelprend
finmemesilasixiemeanneedesonMandatn'estpasentierement
revolue.
Article88.—PouretreeluPresidentdelaRepublique, ilfaut
:
lo.—EtreHai'tiend'origine etn'avoirjamaisrenonceasanatio-
nalite;
—16—
2o.—Etreagede40ansaccomplis;
3o.—Jouirdesesdroitscivilsetpolitiques;
4o.—AvoirsondomiciledanslePays;
5o.—Avoirdejaregudechargedesagestion,quandonaetecomp-
tablededenierspublics.
Article89.—Avantd'entrerenfonctionlePresidentdelaRepubli-
c,uepretedevantI'AssembleeNationale, leSermentsuivant
:
«JejuredevantDieuetdevantlaNationdegererhonnetement le
patrimoinenational,detravailleralagrandexiretalaprosperitedu
PeupleHai'tien,derespectersesdroitsetseslibertes,d'observeret
defaireobserverfidelementlaConstitutionetlesLoisdelaRepubli-
que,demaintenirI'lndependanceNationaleetI'integriteduterritoire».
Article90.—LePresidentdelaRepubliquenommeetrevoqueles
Secretairesd'EtatainsiquelesFonctionnaires etEmployesPublics
IIestchargedeveilleraI'executiondestraitesdelaRepublique.
IIprendtoutesmesuresaI'effetd'assurerlefonctionnement satis-
faisantdetousorganismesadministratifs etfinanciersd'Etat.
IIfaitscellerlesLoisduSceaudelaRepublique etlespromulgue
dansledelaipresentparlesarticles75,76,77delapresenteCONS-
TITUTION.
IIestchargedefaireexecuterlaCONSTITUTION etlesLois,Ac-
tesetDecretsduCorpsLegiislaitifetdeI'Asseimblee Natiiofnale.
IIfaittousreglements etArietesnecessairesaceteffet,sanspou-
voirjamaissuspendreetinterpreter lesLois,ActesetDecretseux-
m9i'it-.s.nisedispenserdelesexecuter.
IInenommeauxEmploisetFonctionsPublicsqu'envertudela
CONSTITUTION oudeladispositionexpressed'uneLoietauxcon-
ditionsqu'elleprescrit.
IIpourvoitd'apreslesLois,alasureteinterieureetexterieurede
I'Etat.
IIfaittoustraitesoutoutesconventionsinternationales,sauflasanc-
tiondeI'AssembleeNationalealaratificationdelaquelle ilsoumet
egalementtousaccordsexecutifs.
IIalafacultededissoudreleCorpsLegislatif,conformementaI'ar-
ticle60delapresenteCONSTITUTION.
IIaledroitdegraceetdecommutationdepeine,relativementa
toutescondamnations passeesenforcedechosejugee,exceptelecas
demiseenaccusationparlesTribunauxouparleCorpsLegislatif
ainsiqu'ilestprevuauxarticles123,124et125delapresenteCONS-
TITUTION.
—17—
IInepeutaccorderamnistiequ'enmatiere politiqueetselon les
provisionsdelaloi.
Article91.—SilePresidentdelaRepublique setrouvedansI'im-
possibilitetemporaire d'exerciersesfomctions, leConseildesSecre-
tairesd'EtatestchargedeI'autoiriteexecutivetantquedureTempe-
ohement.
Article92.—TouteslesmesuresqueprendlePresidentdelaRepu-
bliquesontprealabiementdelibereesenConseildesSecretairesd'Etat.
Article93.—TouslesactesduPresidentdelaRepublique,excepte
lesArretespoortantnominationourevocationdesSecretaires d'Etat,
sontcontre-signesparleSecretaired'Etatinteresse.
Article94.—LePresidentdelaRepublique n'ad'autrespouvoixs
queceuxquekiiattribuentlaCONSTITUTIONETLESLOISPAR-
TICLTLIERESvoteesenvertudelaConstitution.
Article95.—AI'ouverturedechaqueSession,lePresidentdelaRe-
publique,parunMessage,faitauCorpsLegislatif
,I'exposegeneralde
laSituationetluitransmetlesrapportsqueluiadressentlesdifferents
Secretairesd'Etat.
Article96.—LePresidentdelaRepubliqueregoitduTresorPublic
uneindemnitemensuelledeDIXMILLEGOURDES (G.10.000.00).
Article97.—LePresidentdelaRepubliqueasaresidenceofficielie
amPalaisNationaldelaCapitale,sauflecasdedeplacementdusiege
duGouvernement.
SECTION2
DeI'electionduPresidentdelaRepublique
Article98.—LePresidentdelaRepubitqueesteluparsuffragesdi-
rectsetalamajoriterelativedesvoixexprimeesparleselecteurs.
Laloireglementera lescasdecarenceoud'annulationd'electiondans
uneouplusieurslocalites.
Article99.—SixmoisavantletermeduMandatduPresidenten
fonctiom,celui-ciconvoquelesAssembleesPrimairesquisereunissent
surcetteconvocationoudepleindroit,ledeuxiemeDimanchedeFe-
vrierauxfinsd'elirelePresidentdelaRepublique.
L'Organisation, lefonictionnement desbureauxdevote,lerecense-
mentdessuffragesseferontdanslesformesetdeiaisdeterminespar
laLoi.
—18—
Article100.—Encasdevacancepardeces,demissionoutauteautre
causedelafonctiondePresidentdelaRepublique, lePresidentdela
CourdeCassationouasondiefaut,lePresidentdeTAssembleeNa-
tionale,ouad'efautdecelui-ici,leVioe^PresidentduTribunaldeCassa-
tionetadefautdecediernierleVice-PresidentdeI'AssembleeNatio-
nale,estautoimatiquement investiduPouvoirExecutifatitrePro-
visoire.
LePresidentbeneficiantdecettesaisineprovisoirenepourraen
aucuncas,etreicandidatalaPresidence etdevraorganiserleselec-
tionsparsuffragedirectdansundelaidetroismois(3mois).
LenouveauChefd'Etatainsieluexercerasespouvoirspourun
manidatnegulierdesixanis(6ans).
LademissionduPresidentdelaRepublique,pouretrevalabledoit
etreadresseedirectementaI'AssenibleeNationaleetencasdedis-
solutionduCorpsLegislatif,alaCourdeCassation.
SECTION3
DesSecretairesd'Etat
Article101.—LaloifixelenonibredesDeipartements Ministeriels..
LenornbredesSeicreLainesd'EtatnepeutetreinferieuraCinq(5).
LePresidentdelaRepubliquepeut,quand illejugenecessaire,.
leuradjoindredesSous-Secretaires d'Etatdontlesattributionssont
determineesparlaLoi.
PouretrenommeSecretaireetScius-Secretaire d'Etat ilfaut:
io)EtreHaitienetn'avoirjamaisrenomceasanationalite;
2o)Etreagede30ansaccomplis;
3o)JouirdesesdroitscivilsetpoJitiques.
Article102.—LesSecretairesd'EtatsereunissentenConseilsous
lapresidenceduPresidentdelaRepubliqueoudeI'und'euxdelegue
parLui.TouteslesdeliberationsduConseilsontconsigneessurun
RegistreetlesProces-VerbauxdechaqueSeancesontsignesparles
MembrespresentsduConseil.
Article103.—LesSecretairesd'EtatontleurentreeaI'Assemblee
Legislative ainsiqu'aI'AssembleeNationalepoursoutenirlesPro-
jetsdeLoietlesobjectionsduPouvoirExeicutif.
Article104.—LesSecretairesd'Etatsentrespectivement responsa-
blestanitdesactesduPresidentdelaRepubliquequ'ilscontresignent
quedeceuxdeleursDepartements ainsiquedeI'inexecutiondes
Lois.
—19—
EnaiuicuncasI'ordreecritouverbalduPresidentdelaRepublique
jiepeutsoustraireunSecretaired'Etatalaresponsabilite.
Article105.—ChaqueSecretaired'EtatrecoitduTresorPublicune
indemnitemensuelledeTROISMILLEGOURDES (G.3.000.—)et
chaqueSous-Secretaie d'EtatuneinidemnitemensuelledeDEUXMIL-
LEGOURDES(G.2.000.00).
Article106.—NepeuventetreSecretairesd'EtatniSous-Secretaires
d'EtatlespersonnesviseesaI'article53decetteCONSTITUTION.
SECTION4
DuGrandConseilTechniqueetderOfficeduBudget
Article107.—IIestinstitueunGrandConseilTechniquedesRes-
sourcesNationalesetduDeveloppementEconomique. C'estunOrga-
nismeindependantdontlesmembresseroritnommesparArxetedu
PresidentdelaRepublique.
SonfonctioninementseradetermineparlaLoi.
Article108.—L'OfficeduBudget,relevantdirectementduChefdu
PouvoirExeciutif,estcharged'elaborer,encontactetroitavecleSe-
cretairePermanentduConseilTechniquedesRessourcesNationales
etduDeveloppementEconomique, leBudgetdeDepensesetRecettes
deI'Etat,etd'ensuivreI'exeiauti'on. IIdoitenoutres'appliquerapro-
mcuvoirI'EconomieNationaleenintegrantlesDepensesetRecettes
PubliquesdanslesplansgenerauxdeDeveloppementeconomiquedu
Pays.
CHAPITRE4
DuPouvoirJudiciaire
Article109.—LePouvoirJudiciaireestexerceparuneCourdeCas-
sation,desCoursd'AppeletdesTribunauxinferieurs,dontlenombre,
Torganisation etlaJuridictionsontregiesparlaLoi.
IjBPresidentdelaRepubliquenommelesJugesdesCoursetTri-
bunaux. IInommeetrevoquelesOfficiersduMinisterePublicpres
laCourdeCassation,lesCoursd'AppeletlesautresTribunauxainsi
quelesJugesdePaixetleursSuppleants.
LesJugesdelaCourdeCassation,desCoursd'Appelsontnonnnes
pourdixansetceuxdesTribunauxCivilspourSeptans.
Lesperiodescomimencentacourirapartirdeleurprestationde
serment.
Lesjuges,unefoisnomimes,nepeuventetresujetsarevocationpar
lePouvoirExelcaitifpourquelquecausequecesoit.Cependant, ilsres-
tentsoumisauxdispositionsdesairtiicles124,125et126delapresente
—20—
Constitution etauxdispositionsdesLoisspecialesdeterminant les
causessusceptiblesdemettrefinaleursfonctions.
Article110.—Lescontestationsquiontpourobjetdesdroitsciviis
soiitexclusivsmentduressortdesTribunauxdeDroitCo.mmun.
Article111.—Lescontestationsquiontpourobjetdesdroitspo-
litiquessontauressortdesTribunaux,sauflesexceptionsetablies
parlaLoi.
Article112.—LescontestaticnscoimmerciailessontdefereesauxTri-
bunauxCiviisetdePaixoonformementauCodedeCoimmerce.
Article113.—NulleJuridictioncontentieusenepeutetreetablie
quepai'laLoi.
Article114.—IIestinstituedesTribunauxTerriens,desTribunaux
deTravailetdesTribunauxpooirenfantsdontrorganisation, lenom-
bre,lesiegeetlefonctionnement sontfixesparlaLoi.
Article115.—LesTribunauxTerriensontunemissiontemporaire.
Leursfonictionscessentdeslarealisationdesfinspourlesquelles ils
onteteorganises.
Article116.—ChaqueTribunalTerrienconnaitexceptionnellement
desdifficultesrelativesauxoperationscadastrales,deI'immatricula-
tiondesBiens,Fonds,dedroitsimmobiliersetdesactionspossessoires
uniquementdelaregionpourlaquelle ilestetabli.
LesTribunauxdeDroitCommunetlesTribunauxdePaixcon-
serventlaconnaissancedeslitigesquileurestdevolueparlaLoi.
Article117.—LaCourdeCassationneconnaitpasdufonddesaf-
faires.Neanmoins,entoutesmatieres,autresquecellessoumisesau
Jury,lorsquesurunsecondrecours,memesuruneexceptionune
affairesepresenteraentrelesmemesparties,laCourdeCassation,
admettantlepourvoi,neprononicerapointderenvoi,etstatuerasur
lefond.SectionsReunies.Danscecas,laCourdevrasiegeravecune
majoritedeJugesn'ayantp^connudeI'affairelorsdupremierre-
cours.
Lorsqu'ils'agiradepourvoioontrelesOrdonnancesdeRefere,les
OrdonnancesduJuged'Instruction, lesArretsd'AppelrendusaI'oc-
casiondeicesOrdonnanoes,oucontrelessentencesendernierressort
desTribunauxdePaixetdesdecisionsdesTribunauxTerriens,la
CourdeCassation,admettantlerecoursstatuerasansrenvoi.
Article118.—LesfonctionsdeJugesontincoanpatiblesavectoutes
autresfomctionssalariees.
—21—
L'incompatibilite enraisondelaparenteoudeI'al'lianceestreglee
parlaLoi.
LaLoiregieegailement leseomditionsexigiblespouretreJugea
toil'slesdegres.
Article119.—LesaudiencesdesTribunauxsontpubliquesamoins
quecettepublicitenesoitdangereusepourI'ordrepublicetlesbonnes
moeurs.Danscecas,leTribunallledeclareparJugement.
Enmatierededelitpolitiqueetdepresselehuisclosnepeutetre
prononce.
Article120.—Toutarretoujugement estmotiveetprononceen
audiencepublique.
Article121.—Lesarretsoujugementssontrendusetexecutesaiu
nomdelaRepublique.
lisportentunMandementexecutoire.LesactesdesNotairessont
misdanslamemeformelorsqu'ils'agitdeleurexecutionforcee.
Article122.—LaCourdeCassationprononcesurlesconflitsd'at-
tributionsd'apreslemoderegieparlaLoi.
ElleconnaitdesfaitsetduDroitdanstouslescasdedecisionsren-
duesparleTribunalMilitaire.
Article123.—LaCourdeCassation,aI'cxccasiond'unlitigeetsur
lerenvoiquiluienestfait,prononceenSectionsreuniessurI'incons-
titutionnalitedesLois.
Lerecoursenimconstitutionnalite n'estsoumisaaucunecondition
decautionnement,d'amendeetdetaxes.
L'interpretation donneeparlesChambresLegislativess'imposera
pourlachosesansqu'ellepuisseretroagirenravissantdesdroitsac-
quisparlachosedejajugee.
LesTribunauxn'appliqueront lesArretesetreglementsd'adminis-
trationPubliquequ'autantqu'ilsserontoonformesauxlois.
CHAPITRE5
DesPoursuitescentrelesMembresdesPouvoirsdeI'Etat
Article124.—L'Assemblee Leg'slativeaccuselePresidentdela
RepubliqueetletraduitdevantI'AssembleeNationaleerigeeenHaute
CourdeJusticepourcausedetrahisonoutoutautrecrimeoudelit
commisdansI'exercicedesesfonctions.
Elleaaouseegalement:
1.—LesSecretairesd'EtatetSous-Secretaires d'Etatencasdemal-
versations,detrahison,d'abusoud'excesdepouvoiroudetoutautre
crimeoudehtconunisdansI'exerciicedeleursfonctions;
—22—
2.—Encasdeforfaiture,lesMembfres dielaCourdeCassationde
TunedesesSeotionsoutoutOfficierduMinisterePublicpresladite
CouT.
Lamiseenac/ciusationnepeutetreprononceequ'alamajoritedes
deuxtiersdesMembresdeI'Assemblee.EUetraduitenconsequence
ceuxqu'elleaccusedevantI'AssembleeNationaleerigeeenHaute
CoairdeJustice.
L'AssembleeNationale,auscrutinsecret,etalamajoriteabsolue,
designeletiersdesesmembrespoairsechargerdeI'lnstruction et
duJugementdelapoursuite.Lacondamnationprononceedoitetre
ratifieeparlesdeuxtiersdesMembresdecetteAssemblee.
AI'ouverturederaudience,chaqueMembredelaHauteCourde
JusticepreteleSermentdejugeravecI'impartialiteetlafermetequi
conviennentaunhommeprobeetlibre,suivantsaconscienceetson
intimeconviction.LaHauteCourdeJusticenepeutprononcerd'au-
trepeinequeladeicheance, ladestitution etlaprivationdudroit
d'exercertoutefonctionpubliquedurantUnanaumoinsetCinqans
auplus,maislecondamnepeutetretraduitdevantlesTribunaux
ordinairesconformement alaLois'ilyalieud'appliquerd'autres
peinesoudestatuersurI'exercicedeTactioncivile.
Nulnepeutetrejugeniiciondamnequ'alamajoritedesdeuxtiers
desMembresdeI'AssembleeNationaleerigeeenHauteCourdeJus-
tice.
Article125.—Enloasdeforfaiture,toutJugeouOfficierduMinis-
terePublicestmisenetatd'accusationparI'unedesSectionsdela
CourdeCassation.
S'ils'agitduTribunalentier,lamiseenaccusation estprononcee
parlaCourdeCassation,SectionsReunies.
Article126.—LaLoiregielemodedeprocedercontrelePresident
delaRepublique,lesSecretairesetSous-Secretaires d'EtatetlesJuges
danslescasdecrimeoudelitspareuxloommis,soitdansI'exercice
deleursfonctions,soitendehorsdecetexercice.
Lebeneficedelaprescriptionnepeutetreinvoquepardesfonc-
tionnairesmilitairesoucivilsquisesonitrenduscoupablesd'actesar-
bitrairesetillegaaixauprejudicedesparticuliers,quedixansapres
lacessationdeleursfonictions.
TITREV
DESASSEMBLEESPRIMAIRES
Article127.—LesAssembleesPriinairessereunissenttouslessix
anssuTconvDcatiandeI'Executif,ou,adefautdeconvocation,deplein
droitdanschaqueComniune,audeuxiemeDimanidiedeFevriersui-
vantlemodeprevuparlaLioipourI'electiondesConseillersCommu-
naux,desMembresduCorpsLegislatifetduPresidentdelaRepu-
blique.
EUessereunirontsurconvocatiomspecialepourleselectionspar-
tiellesprevuesparlesarticles52et100,delapresenteConstitution.
EUesnepeuvents'occuperd'auicunautreobjetquec©luiquileur
estattribueparlapresenteConstitution.
EUessonttenuesdesedissoudredesraccomplissement desfinssus-
designees.
Article128.—LaLoipreseritlesconditionsrequisespourexercer,,
danslesAssembleesPrimaires,ledroitdevote.
TITREVI
DUREGIMEADMINISTRATIF
CHAPITRE I
DesInstitutionsCommunales etPrefectorales
DesConseilsTechniques etAdministratifs d'Arrondissements
etdesConseilsd'Administration delaSectionRurale
Article129.—LaCommuneestautonome.Cetteautonomic estre-
gleeparlaLoi.
Article130.—TouteCommunedontlesrevenusnepermettentpas
uneadministrationautonomiepourraetrerattacheealaCommunela
plusprocheetdeviendraQuartier.
Article131.—LeCONSEILCOMMUNAL estelupoursixans,et
sesMeimbressontindefiniment reeligibles.
LenombredesMembresdesConseilsCommunaux estfixeparla
Loi.
PouretreeluMembred'unConseilConmnunal, ilfaut:
1.—EtreHai'tien;
2.—Etreagede25ansaccomplis;
3.—Jouirdesesdroitscivilsetpolitiques;
—24—
4.—Etreproprietaired'immeublesdanslaCommuneouyexercer
uneIndustrieouuneprofession;
5.—AvoirresideaumoinscinqanneesdanslaCommune.
Un«SOUS-CONSEILTECHNIQUE* detroisMembres,nommes
parlePresidentdelaRepublique, assisterachaqueConseilCommu-
nal.
LaSectionRuraleseraregieparunCONSEILD'ADMINISTRA-
TIONpresideparunLeaderdelaCommuneetorganisepourrelever
lesconditionsdeviedanslescampagnes -ainsiqueleniveausocial,
moraletintellectueldupaysan.Lessystemescooperatifs.commu-
nautairesetd'educationdebase,dememequeI'organisationdupetit
creditagricoleetartisanal.aiderontaatteindrecesobjectifs.
LeConseilCommunalnepeutetredissousqu'encasd'incurie,de
malversationoud'administration frauduleusedumentconstatee.
Danscecas,lePresidentdelaRepubliqueformeraune«COMMIS-
SIONCOMMUNALE» detroisMembres,appeleeagererlesinterets
delaCommunejusqu'auxprochaines elections.
Article132.—LeConseilCommunal adininistre sesressourcesau
profitexclusifdelaCommunaute etrenduncomptedetailleetdocu-i
mentedesagestionauPouvoirCentral.
IInommesesfonctionnaires etemployessansinterventiond'aucune
autreautorite.
IIetablitsestarifsd'impotetsestaxespourenfairepropositionde
loiauPouvoirCentralquipeutyapporterlesmodificationsjugees
necessaires.
Article133.—IIestcreedanslesDepartements,aubesoin,dansles
Arrondissements lafonotiondePrefet.
LesPrefetssontdesfonctionnaires civilsquirepresentent directe-
mentlePouvoirExecutif.
LaLoidetermineleursattributions etlelieudeleurresidence.
DanschaqueCirconscription Prefectorale,des«CONSEILSTECH-
NIQUESETADMINISTRATIFSD'ARRONDISSEMENTS» presides
parlePrefetetcomposesdetechnicienstiresdescadresdesServices
Publics,sontinstituespourcontrolerlesConseilsCommunauxdela
Circonscription.
CesConseilsTechniques etAdministratifsprennentsoindesinte-
retspolitiques,administratifs, economiques, sociauxetculturelsdes
communesdontilsontlecontrole,enpreparentoucoordonnent les
—25—
plansetprogrammesdedeveloppement ets'assurentdelaparfaiite
realisationdecesderniersparles«SOUS-CONSEILSTECHNIQUES*.
Article134.—^Laloidetermine lefonctionnement etlesattribu-
tionsdeces«DIVERSCONSEILS».
CHAPITRE2
DuServiceCivil
Article135.—Lesfonctionnaires etemployespublicssontauser-
vicedeI'Etatetnond'unefactionpolitiquedeteriiiinee. lisnepeuvent
seprevaloirdeleurschargespourfairedelapolitiqueeleotorale.
Article136.—LaLoireglementeleServiceCiviletparticulierement
lesconditionsd'accesaI'administration, lespromotionsetnominations
surlabasedumeriteetdeI'aptitude,lagarantiedumaintienauser-
vice,lesmutations,lessuspensionsetcessationsdefonctions,lesde-
voir'sdesServicespublicsetlesrecourscontrelesmesuresquiles
affectent.
Nesontpascomprisdanslacarriereadministrative lesfonation-
nairesquiexercentdeseniploispolitiques, etenparticulier, lesSe-,
cretairesd'EtatouSous-Secretaires d'Etat,lesPrefets,leMinistere
Public,lesAmbassadeurs, leSecretairePriveduPresidentdelaRe-
publique,lesSecretairesouDirecteursGenerauxdesServicesPublics.
Article137.—Lagrevedesfonctionnaires etemployespublicsest
interdite,ainsiqueI'abandoncollectifdeleursfonctions.
LamilitarisationdesServicesPublicsoulamobilisationgenerale
peutetredecreteedanslecasdeperilnationalojdetroublescivils
graves,tellesquelesgrevesgeneralesillegalesouacaracterepolitique.
L'ordredemobilisationgenerale,envertudelaLoisurleService
Militaire,peutetredecreteenoasdetroublescivilsgravesparle
PouvoirExecutif.
TITREVII
DESFINANCESPUBLIQUES
CHAPITRE I
DesRecettesdeI'EtatetduBudget
Article138.—LesrevenuspublicsoulesfinancesdeI'Etatsont
constituesparI'lmpot,lataxeetlesressourcesagricoles,industrielles
etcommercials,provenantdesentreprisesdeI'EtatetdesesInsti-
tutionsdeCredit.
—26—
Article139.—LesimpotsauprofitdeI'EtatetdesComimuinesne
peuventetreetablisqueparuneLoi.
Lesloisquietablissentlesimpotsn'ontdeforcequepourunan.
Article140..—^L'imposition directereposesurleprincipedelapro-
gressiviteetestcalculeeenfonctiondeI'iniportanicedelafortune.
dessalairesetdiesrevenus.
L'ImpotestunprelevemesntdeI'Etaitproportionnealafortunedu
contribuabletandisquelataxerepresenteleprixdirectd'unservice
rendu.
Article141.—L'unitemonetaired'Hai'tiestlaGourde.
LaLoienfixeletitreetlepoidsainsiqueceuxdetoutemonnaie-
d'appointqueI'Etatalafaculted'emettreavecforceliberatoiresur
toutleTerritoiredelaRepublique.
LaBanqueNationaledelaRepubliqued'Haiti,dontlaloifixele
statut,estinvestiieduprivilegeexclusifd'emettredesbilletsrepre-
sentatifsdelaGourde.
Aucumeemissiondemoniimaienepeutavoirlieuqu'envertud'une
loiquiendetermiineI'emploietenfixelechiffre.
Enaucunoas,cechiffrenepeutetredepasse.
L'Etatdoitorienterlapolitiquemonetaireafindecreeretdemain-
tenirlesconditionslesplusfavorablesaudeveloppement ordonoiede
I'econoimienationale.
Article142.—IInepeutetreetablideprivilegeenmatiered'iimpot.
Aucuneexception,aucuneaugmentationoudiminutiond'impotsne
peutetreetabliequ'envertudelaLoi.
Article143.—AucunepensioA,aucunegratification, auicunesub-
vention,aucuneallocationquelconquealachargeduTresorPubhc
nepeutetreaclcordeequ'envertud'uoeLoiproiposeeparlePouvoir
Executif.
Article144.—LecumuldesfonctionssalarieesdeI'Etatestformel-
lementinterditexceptedansI'Enseignement Secondaire,Superieuret
Professionneloulorsqu'ils'agitd'unefonctiondeprofesseurd'En-
seignementSuperieur etd'unefonlotionacaracteretechnique rele-
vantdelamemespecialite.
Article 145.—LeBudgetdechaqueDepartement Ministeriel est
diviseenChapitresetenSectionsetdoitetrevotearticlepararticle.
Levirementestformellement interdit.
—27—
AucujnesommealloueepourunChapitrenepeutetrereporteeau
creditd'unautreChapitreetemployeead'autresdepensessansune
Loi.
LeSecretaired'iEtatdesFinanicesestteniu,soussaresponsabilite
persomnelle,denesei'vir,chaquemois,achaqueDepartementMinis-
terielqueledbuziemedesvaileursprevuesdanssonBudget,amoins
d'lmedecisionduConseildesSecretairesd'Etat,pourcasextraordi-
naire.
LesCamptesGenerauxdesrecettesetdesDepensesdelaRepu-
bliquesoruttenusparleSecretaired'BtatdesFinancesselonunmode
decomptabiliteetabliparlaloi.
L'Exerciceadministratifcoinmence lePremierOctobreetfinitle
TrenteSeptembredeI'anneesuivante.
CHAPITRE2
DesOrganismesdeGestiondesRecettesdeI'Etat
etdeControledesDepensesPubliques
Article 146.—IIestinstitueunOrganismeautonomedenomme
«COURSUPERIEUREDESCOMPTES»,chargeduicontroleadmi-
nistratifetjuridiictionineldetoutesliesdepensesetrecettesdeI'Etat.
CetOrganismeestconsultesurtouteslesquestionsrelativesalale-
gislationsurlesFinancesPubliquelsainsiquesurtouslesProjetsde
Contrats,AooordsetConventionsacaraicterecornmerciaioufinancier
auxquelsI'Etatestpartie.
Sonorganisation etsonfonctionnement sontdeterminesparlaLoi.
Article147.—Envued'exerceruncontroleserieuxetpermanent
des>DepensesPubliques, ilseraeluausoruitiinseicret,audebutde
chaqueLEGISLATURE, une«COMMISSIONPARLEMENTAIRE
DESCOMPTESGENERAUX» dequinzeMembreschargeederap-
portersurlagestdondesSecretadresd'EtatpourpermettreauCorps
Legislatifdeleuraccorderoudeleurrefuserdacharge.
CetteCommissionpourras'adjoindre troisspeciaiKstesicomptables
auplus,ainsiquedesemployespourI'aiderdainssoncontrole.
Article148.—ChaqueanneeleCorpsLegislatifarrete:
1)LeComptedesRecettesetDepensesdeI'anneeecouleeoudes
anneesprecedentes;
2)LeBudgetGeneraldeI'EtatcontenantI'aperguetlaportion
desfondsallouespourI'anneeachaqueDepartement Ministeriel.
—28—
Toutefois,aucuneproposition,aucunameindementnepeutetrein-
i:roduitaTocoasionduBudgetsanslaprovisioncorresponidante des
voiesetmoyens.
Aucunchangementnepeutetrefaitsoitpouraugmenter,soitpour
reduirelesappointementsdesfomctionnauirespublicsqueparunemo-
dificationdesloisyrelatives.
Article149.—LesCoimptesGenerauxetlesBudgetsprescritspar
rarticleprecedent,accompagnesduRapportdelaCoiurSuperieure
desCoinptesdoiventetresouimisauCorpsLegislatifpairleSecretaire
d'EtatdesFinancesauphistarddajnslesquinzejou)rsdeI'ouverture
delaSessionLegislative.
IIenestdemeineduBilanAnnueletdesoperationsdelaBanque
Nationalede1/aRepublique d'Hailtiainsiquedetousautrescoonptes
deI'EtatHai'tdeln.
Article150.—LeCorpsLegislatifpeuts'abstenirdetoustravaux
legislatifstantqueoesdocumentsneluisontpaspresentes. IIrefuse
ladechargedesSecretairesd'EtatetmemelevoteduBudgetlorsque
lescoonptespiresenitesnefooDrnissentpaspareux-memesonparles
piecesaI'appui,tousleselemeiiftsdeverification etd'apprecia/tion
necessaire.
Article151.—AucasouleCorpsLegislatif,pourquelqueraison
quecesoit,saufcelledelanonpresentationdesdocumentsaI'article
149delaConstitutionoudeI'insuffisancedespiecesaI'appui,n'ar-
retepasleBudgetpourunouplusieursDepartements Ministeriels
avantsonajournement, leoulesBudgetsdesDepartementsinteresses
envigueurpendantTanneebudgetaireencourssontmainteniuspour
Tanneebudgetairesuivante.
Danslecasou,parlafautedeI'Executif,lesBudgetsdelaRepu-
bliquen'aurontpasetevotes,lePresidentdelaRepubliqueconvo-
queraimmediatement leCorpsLegislatifenSessionExtraordinaire a
seulefindevoterlesBudgetsdeI'Etatsauflessanctionsconstitution-
nellesaprendrecontrelesSecretairesd'Etatresponsables.
Article152.—LesInstitutions etEntreprisesdeI'Etatdecaractere
autonomeetlesentitesauxquellessubviennent lesfondsduFisiC,en
totaliteouenpartie,aI'exceptiondesinstitutionsdecredit,sontre-
giespardesBudgetsspeciauxetdessystemesdesalaireapprouves
parlePouvoirExecutif
.
—29—
Article153.—IIestetabliuinsystemedecomotabiliteuniquepour
±ouslesServicesPublics.
CeservicerelevedeI'OfficeduBudgetdelaRepublique.
SilaLoilepermet,onpeutseparerdesbiensdelaMassedesFi-
nancesPubliqujesouassignerdesressourcesduFendsGeneralala
constitutionouaTaccroiissementdepaitrimoinesspeoiauxdeI'Etat,
destinesadesinstitutionspubliquesquiontdesbutsloulturels,d'assis-
tanceoudesecurite soiciale,oudedeveloppement economique,ou
tendentadevelopperlapetiteproprieteurbaineetrurale.
TITREVIII
DUREGIMEECONOMIQUE
Article154.—Leregimeeconomique doitrepondreessentiellement
adesprincipesdeJusticeSocialequiteodentaassureratouslesMem-
bresdelaConnnunauiteuneexistencediignedeI'etrehumain.
Article155.—^Laliberteeconomique estgarantieentantqu'eUene
s'opposepas.arinteretsocial.
L'Etatdeveloppe etprotegeTenrtreprisepriveed'ainslesconditions
necessairesaTaccroissementdelariohessenationaledemaniereaas-
surerlaparticipationduplusgrandnombreauxbemefiicesdecette
richesse.
Article156.—Auiciunecorporationoufondation,quellequesoitsa
denominationousonobjet,nepeutconserverenproprieteouadmi-
nistrerd'autresbiensimmeublesqueceuxdestinesimmediatement et
directememtasonusageouasonobjet.
Article157.—LaLoipeutaccorderdesprivilegesportantsurune
periodelimiteeauxinventeursouperfectionneurs.
DesregiespeuventetreetabliesenfaveurdeI'EtatoudesCom-
munes,siI'interetgeneralI'exige.
Article158.—L'Etatpeutavoirradministration desentreprisesqui
pretentdesservicesessentielsalaCommunaute afind'enassurerla
continuite sileursproprietaiiresouentrepreneurs serefusentares-
pecterlesdispositionslegalesrelativesa1'organisationecx)nomiqueet
socialeduPays.
IIpeutegaleanentprendresouissoncontroleetnaitionaliserlesbiens
appartenantauxressortissants desPaysaveclesquelsHaitiesten
Guerre.
Article159.—
^Laloonstruiction dfelogisd'habitationestdeelareed'in-
teretsocial.
—30—
L'Etats'efforced'obtenirqueleplusgrandnombrepossibledefa-
milieshaitiennessoitproprietairedeleurhabitation. IIfaitensorte
quetouteentrepriseindustrielleouagricoleassureasesouvrierset
travailleursunedemeurehygieniqueetcommode.
Article160.—Ondoitfairefigurerdanstouteconcessionaocordee
parI'EtatpourI'installationdequais,icheminsdefer,canauxetd'au-
tresouvragesrelatifsadesservicespublics,laconditionessentielle
que,apresundelaiquinedoitpasexioedercinquanteans,cesou-
vragesretournentdepleindroitaI'Etatetenparfaiteconditiond'u-
sage,sansaucuneindemnisation.
TITREIX
DUREGIMESOCIAL
CHAPITRE 1
DelaFamille
Article161.—Lafamille,basefondamentaledelasociete,doitetre
protegeeparI'EtatquietablitlesLoisetdispositionsnecessairesace
qu'elleaitunesituationmeilleureauxfinsdefavoriserlemariage,
depro'teger,d'aiderlamaterniteetI'enfaince.Lemariageestlefoaiide-
mentlegaldelafamilleetreposesiurI'egalitepolitiqueeteconomique
desconjoints.
L'Etatprotegelasantephysique,mentaleetmoraledesmineurset
gai'antitleuTdroitareducationetaI'assistance.
Lacriminalitejuvenileestsoumiseaunregimejuridiqueparticulier.
Article162.—^Lesenfants(legitimesetlesenfantsnaturelslegale-
mentreconnusointdesdroitsegauxaI'eduoation,aI'assistanceeta
laprotectiondeleursparents.
LaLoiregielecasdesenfantsadulteriinsetincestueux.
LaLoideteinnine lesconiditionsdanslesquelleslapatemitepeut
etrerecherfohee.
CHAPITRE2
DuTravail
Article163.—Letravail,fonctionsociale,jouitdelaprotectionde
I'Etatetn'estpasunarticled'exploitation.
L'Etatdoitemployertoutessesressourcespourdonneruneooou-
patioinautravailleurmanuelouintelleotuel etluiassurerainsiqu'a
safamillelescomditionseoonomiquesd'uneexistencedignie.
—31—
Article164.—LetravailestregleimenteparunCodeduTravail
dontI'objetprinicipalestd'harmoniiser liesrapportsdluCapitaletdu
Travailetquiestfonidesurlesprinloipesgetnierauxtenid/aintaI'amelio-
rationdescomditionsdeviedestravailleurs.
Article165.—Lesdroitsconsacresenfaveurdestravailleursnesont
passusceptibles dierenanciation; etlesloisquilesreconiniaissent, obli-
genttouisleshabitantsduterritoire.
L'Etatprendenchargelesiindigenitsqui,dufaitdeleurageoude
leurinioapacitephysiqueoumentale,sontinaptesautravail.
TITREX
DELACULTURE
Article166.—Ledeveloppement etladiffusiondelaiciulturecons-
tituentpourI'Etatuneobhgationetunefinprimordiaile.
L'education estuneattribution essentielledeI'Etatquiorganise
lesystemeeducatifetcreelesorganismes etservicesnecessairesa
cettefin.
Article167.—L'education doittendreaupleinepanoiudssernent de
lapersonnalitedesinteressesdefagonqu'ilsapportentunecooipera>-
tionconstructivealasocieteetcontribuentainculquie<rlerespectdes
droitsderhomme,acombattretoutespritd'intdleranice etdehaine
etadevelopperrideald'unitemorale,niationaleetPan-Americaine.
L'eduicationdebaseestobhgatoireetdoitetrefounniegratuitement
parTEtatenvuedereduirelenombredesillettresabsolusetper-
mettreatousderemplirconsciemiment leurroledetravailleurs,de
peresdefamillfeetdecitoyens.
Article168.—Aucunetablissement d'education officialouprivene
peutrefuserdeselevesensefondantsurlanaturedeI'Uniondeleurs
parentsoututeurs,nisurdesdifferencessdoiales,raciales,politiques
oureligieuses.
Article169.—IIestnecessairepourenseigner,dejustifierdeses
capacitesdelafaconquepreciselaloi.
L'EnseignementdeI'HistoireetdelaGeographicnationale,dela
MoraileCiviqueetdelaConstitutionquiregitlePeupledevraetre
donne,damstouslesetablissements d'education, qu'ilssoientpublics
ouprives,pardesprofesseurshaitiens.
—32—
Article170.—Larichesseartistique,historique,folklorique etar-
cheologiquedupaysfaitpasrtieduTresoroulturelhaitien,placesous
lasauvegardedei'Etatetsoiuimis,quamtalaconservation, adeslois
speciales.
TITREXI
SANTEETASSISTANCEPUBLIQUE
Article171.—Lasantedeshabitantsduterritoireconstitueunbien
ptu/blic.
L'Etatassureuneassistanioemedicalegratuiteauxirialiadeseta
surtouitrimperieuxdevoirdepreveniretdelimiterlapropagation
d'uneoialaidiileoontagieuBeouenidemique.
Article172.—Un«CONSEILSUPERIEURDELASANTEPU-
BLIQUE»veillealasaotedelapapuilatiom.
Laloipreciserasonorganisation etsonfomotionnement.
L'exercicedesProfessionsquisontenrapportdirectaveclaSante
delapopulationeststriictementregieparlaLoi.
TITREXII
DESFORCESARMBES
Article173..—
^LesForcesArmeessontinstitueespourdefendre I'in-
tegriteduTerritoireetlaSouverainetedelaRepublique,maintenir
Tordrepublicentantqu'aiuxiliairedeI'autoriteciviledequiellesre-
levent.
LePresidentdelaRepublique estieChefSupremedesForces
ArmeesetdesForcesdePolice;tousceuxquiloommandent lesdates
ForcessontcensesrecevoirdelegationdeLui;ilprendtoutesdleci-
sionsdanslecadredelaConstitution,delaloietdesreglementsen
vigueur.
Article174.—LeServiceMiiitaireestobligatoirepourtousleshai-
tiens.
LaLoifixelemodederecrutementdusolldatetladureedtuseirvice.
LesMilitairesenactivitedesiervicenesontpaseligiblesauxfonc-
tionsrepresentativesouexecutives.ToutMiiitairecanidildataI'uneou
I'autredeicesfonctions do.iitdemissionnerunanaumoinsavantI'epo-
quefixeepouj:leselections.
Articde175.—LesForcesArmeessontapolitiquesetessentiellement
obeissantes.Leurorganisationetl'exercicedeleursactivitessiontsou-
misadeslois,dispositions etreglementssjpeciaux.
—33—
Article176.—LacarriereniilitaireestprofessionneUe etonn'yre-
conniaitquelesgradesobtenussusiivaantI'echellerigoureuseetcooifofrme
alaLoi.
Celuiquiauralegalemen'tungrademilitairelecouiserverasavie
durant,etn'enpourraetreprivequepardecisionexecutoire.
Article177.—L'importation etlafabricationd'armesetdemateriel
deguerrenepeuvetntsefairequ'avecrauitorisatiion etsouslecontrole
duPou'voiirExecutif
.
Article178.—
^LesfonctionsdePolicesontsepareesdecellesdeI'Ar-
meeeticionfieesadesAgentsSpeciauxsoaimisalaresponsabiilite civile
etpenaledanslesforaiesetconditionslegales.
Article179.—^L'Organisation deTArmeed'HaitietdesTribunaux
dontellereleveestfixeeparlaLoi.
LaCourmilitairedoitprononcersasentenceenpresencedeI'accuse
etdesonComseiletmentiondecettefonmaliteseracoinstateedansla
ditesentence,letoutapeinedemu'liite.
L'accuseousonConseilpourrafairesadeclarationdepourvoien
CassationsoitaTOfficierremplissant lafonctiondeGreffier,quidoit
lerecevoiraI'audiencememe,soitauGreffednTribunalCivildela
Juridictiond^Jugement,damsledelaidetrodsjoursfrancsapartirdu
proaonoe.Ledelaietlepouirvoisontsuspensifs.
L'OfficierouleGreffierquiaurareguladeclarationseratenude
I'acheminer,avectouteslespiecesduproces,auParquetdelaCour
deCassationappeleamettreI'affaireenetatdans:ledelaidequinze
joursauplus.
Article180.—LesMilitairesienactivitesdeservicenepeuventetre
appelesaaucunefonctionpublique.
TITREXIII
DISPOSITIONSGENERALES
Article181.—Lescouleursnationalessontlebleuetlerougeplaces
horizontalementenbandesd'egalesdimensions.
LesArmesdelaRepubliquesont:lePALMISTSsurmonteduBON-
NETDELALIBERTEomed'untropheeaveclalegende:«L'UNION
FAITLAFORCE».
Ladeviseest:«LIBERTE,EGALITE,FRATERNITE».
L'HymneNationalestla«DESSALINIENNE».
—34-
Article182.—Aucunsermentnepeutetreimposequ'envertudela
Constitutionoud'uneloi.
Article183.—LresFetesNationales sont:celledeI'lndependance
Nationale,lePremierJanvier;celledesHeros,le2Janvier;cellede
I'Agriculture etduTravail,lePremierMai;celleduDrapeau, le18
Mai;cellecommemorativedeI'anniversairedelaBatailledeVertieres,
le18Novembre,quiestegalementlejourdeI'Armee;celledu5De-
cembre,jourdelaDecouverted'HaitiparChristopheColomb.
LesfeteslegalessontdetermineesparlaLoi.
Article184.—AucuneLoi,aucunarreteouReglementd'Administi^-
tionPubliquen'estobligatoirequ'apresavoiretepubliedanslaforme
determineeparlaLoi.
Article185.—Aucuneplace,aucunepartieduTerritoirenepeutetre
declareeenetatdesiegequedanslescasdetroublescivils,d'invasion
imminentedelapartd'uneForceEtrangere.
L'AeteduPresidentdelaRepubliqued'HaitideclaratifdeI'Etat
desiegedoitetresigneduConseildesSecretairesd'Etatetporter
convocationimmediateduCorpsLegislatifappeleaseprononcersur
I'opportunitedelamesure.
LeCorpsLegislatifarreteraaveclePouvoirExecutiflesgaranties
constitutionnelles quipeuventetresuspenduesdanslespartiesduTer-
ritoiremisesenEtatdeSiege.
Article186.—^LeseffetsdeI'EtatdeSiegesontregiesparuneLoi
Speciale.
Article187.—TouslesCodesdeLoisettouteslesLoisactuellement
envigueursontm'aintenusentoutcequin'estpascontrairealapre-
senteConstitution.
TITREXIV
DELAREVISIONCONSTITUTIONNELLE
Article188.—LePouvoirLegislatif,surlapropositiondeI'undeses
MembresouduPouvoirExecutifaledroitdedeclarerqu'ilyalieu
derevisertellesdispositionsconstitutionnelles qu'ildesigne.
Cettedeclarationquinepeutetrefaitequ'aucoursdeladerniere
Sessionordinaired'uneLegislature estpublieeimmediatement dans
touteI'etendueduTerritoire.CettedeclarationdoitreunirI'adhesion
desdeuxtiersdeI'AssembleeLegislative.LaLegislatures'entendde
ladureedumandatdesDeputes.
—35—
Article189.—AlapremiereSessiondelaLegislatureencouxs,le
CorpsLegislatifsereuniraenAssembleeNationaleetstatuerasurla
revisionproposee.
Article190.—L'AssembleeNationalenepeutdeliberersurcettere-
vision,silesdeuxtiersaumoinsdesesMembresnesontpresents.
Aucunedecisionnepeutetreprise,aucunchangementnepeutetre
adoptequ'alamajoritedesdeuxtiersdessuffrages.
Article191.—Touteconsultationpopulairetendantamodifier la
ConstitutionparvoiedeReferendum estforinellement interdite.
ARTICLESPECIAL.—TouslesactesaccomplisparleConseilMili-
tairedeGouvernementdurantlavacancepresidentielleouvertele14
Juin1957sontratifiesetvalables,souslareserveduDroitduPouvoir
Competentd'apporterlegislativementauxDecretsetArretesprispar
leditConseil,toutesModificationsquepourrareclamerI'lnteretpu-
blic.
TITREXV
DISPOSITIONSTRANSITOIRES
ArticleA.—LemandatdeI'actuelPresidentdelaRepubliqueelu
le22Septembre1957prendrafinle15Mai1963.
ArticleB.—-LaChambredesDeputesetleSenatreconstituesaux;
electionsdu22Septembre1957exerceront laPuissanceLegislative
jusqu'audeuxiemeLundid'Avril1963datedelafinduMandatdes
21SenateurselussousI'empireduDecretElectoralduConseilMili-
tairedeGouverneinentendatedu28Aout1957.
ArticleC.—Les37Deputesactuelsexercerontleurmandatjusqu'au
deuxiemeLundid'Avril1963.
DurantlaperiodeoulePouvoirLegislatif,telqu'ilaetedefiniaux
articles50,51,52,53,59,60,61,62.63,64,65,66,67,68,69,70,71,
72,73,74,75,83,84,85,149,190,191,192,seraexerceparlesDeux
Chambres,lesdispositionssuivantesserontenvigueur,ensusdecelles
prescritesparlesarticlessus-mentionnes;
lo.)LesDeuxChambressereunirontenAssembleeNationaledans
lescasprevusparlaConstitution.LePresidenttitulaireduSenat
presideraI'Asseinblee, lePresidenttitulairedelaChambredesDeputes
enseraleVice-President etlesSecretairesdesdeuxChainbresen
serontlesSecretaires.LapresencedansI'AssembleeNationaledela
majoritedechacunedesdeuxChambresestnecessairepourprendre
lesResolutions.
—36—
2o.)Encasd'objeationderExecutifauineloivoteeparleCorpsLe-
glslatif ,lePresidenitdeliaRepublique reTiivoielaIbialaChambreou
elleaeteprimitiveimenitvoteeaveicsesobjections.SilaLoiainsiamen-
deeestvoteeparlaseconideChiaanbre,elleseraadresseedeniouveau
aiuPresidentpouretrepromiulguee.
SilesobjectionssontrejeteesparlaChambrequiaprimitiveonetnt
votelaloi,elleestrenvoyeeaI'autreChiambreaveclesobjections.
SilasecondeChambrevoteegaleaneinitlerejet,laLoiestrenvoyee
auPresidentdelaRepubliquequiestdanisiTobligationdelaproanul-
guer.
3o.)L'Initiative diesLoisappartienitaidhaounedesdeuixChambres
aiosiqu'auPouvoirExeicutif
.
Neanmioins, l^aloiBudgetaire,cellecoanprenant I'assiette,laquotite
etlemodedeperceptiondesimpotsetcontributions, celleayantpour
objetdeoreerdesRecettesoud'auigmenter lesDepensesdeTEtatdoi-
ventd'abordetrevoteesparlaChambredesDeputes.
EnleasdedesaccondentirelesdeuxChambresrelativementauxLois
mentionneiesdansleprecedentparagraphe,chaqueChambrenoimme,
partirageausort,e:inombreegaluneCommissionInterparlementaire
quiresiouidraendernierressortledesaccodid.
SiledesaccordseproduitaI'o'ooasiondetouteautreloi,oalle-icisera
ajoumeejusqu'alaSessionsuivante. Si,acetteSession,etmemeen
casderenouvellementdesChamibres,laLoietantpresenteeanouveau,
uneententeneserealisepas,chaqueChambrenommeraauscmitin
delisteetennioimbreegaluneCommissionichargeed'arreterletexte
definitifquiserasoumisauxdeuxAssemblees,acommsmcerparcelle
quiavaitprJinitivementvotelaLoi.Etsicesnouvellesdelberationsne
doninentauicunresultat,leProjetoulapropositiondeLoiseraretire.
4o.)ChaqueChaanbrealedroitd'amenderetdediviserlesarticles
etaimenidementisproposes.LesaimendementsvotesparuneChambre
nepeoiventfairepasrtied'unprojetdeLoiqu'apresavoiretevotespair
I'autreChambre;etaucunprojetnedeviendiraLoiqu'apresavoirete
votedanslamemeformeparlesdeuxChambres.
Toutprojetpeutetreretiredeladiscussiontantqu'iln'apasete
definitivement vote.
5o.)Unprojetdeloirejetepari'lmedesDeuxChambresnepeut
etrereproduitdanslamemeSe'ssion.
60.)LaChambredesDeputesaccuselePresidentdelaRepublique
etletraduitdevantleSenaterigeenHauteCourdeJustice,pourcrime
detriahisonoutoutautrecrimeoudelitcommisdansI'exercicedeses
Fonctions.
—37—
ElleaccuseegalementettraduitdevantlaHauteCour:
lo)LesSecretairesd'Etatencasdemalversation,detrahison,
d'abusoud'excesdepouvoiroudetoutautrecrimeoudelitcomniis
dansI'exercicedeleursfonctions;
2o)Encasdeforfaiture,toutMembredelaCourdeCassationet
toutOfficierduMinisterePublicpresladiteCour.
Lamiseenaccusationnepourraetreprononceequ'alamajoritedes
deuxtiersdesMembresdelaChambre.
AlouverturedeI'audience,chaqueMembredelaHauteCouvde
JusticepretelesermentdejugeravecTimpartialite etlafermete
quiconviennentaunhommeprobeetlibre,suivant saconscience
etsonintimecoovicion.
LaHauteCourdeJusticenepourraprononcerd'autre peine
queladecheance, ladestitution etlaprivationdudroitd'exercer
toutefonction publiquedurantunanaumoins etcinqansau
plus,maislecondamnepeutetretraduitdevant lestribunaux
ordinairesconformement alaLoi,s'ilyalieud'appliquer d'au-
trespeinesoudestatuersurI'exercicedeTactioncivile.
Nulnepeutetrejuge,nicondamne,qu'alamajoritedesdeuxtiers
desMembresduSenat.
Leslimitesprescrites parI'article60delaConstitution ala
dureedesSessionsduCorpsLegislatif,nepeuventserviramettrefin
auxpoursuiteslorsqueleSenatsiegeenHauteCourdeJustice.
7o)L'examen etlaliquidationdesComptes deI'Administration
GeneraleetdetoutcomptableenversleTresorseferont,suivant le
modeetabliparlaLoi,parlaCourSuinerieuredesCcimptes.
80)Envued'exerceruncontroleserieuxetpermanentdesDepen-
sesPubliques,aeteelueauscrutinsecret,audebutdeI'actuelleLe-
gislature,uneCorn'missionInterparlementaire dequinzemembres
dontneafDeputesetsixSenateurschargeederapportersurlages-
tiondesSecretairesd'EtatpourpernrettreauxdeuxAssembloesde
leuraccorderoudeleurrefuserdecha-ge
CetteCommission oourras'adjoindre troisspecialistescomptables
auplus,ainsiquedesemployespourI'aiderdanssoncontrole.
ArticleD.—LesprochaineselectionsdesConseilsCommunauxau-
rontlieuenmemetempsquecellesdesDeputes.
ArticleE.—DanslesdeuxmoisapartirdelaPublicationdela
presenteConstitution, lePouvoirExecutifestautoriseaproceder,
danslesCoursetTribunauxainsiquedanslesOrganisimesAdminis-
tratifsetFinanciers d'Etat,ato-cischangementsoureformesquise-
rontjugesnecessaires.
—38—
ArticleF.—LapresenteConstitutionentreraenvigueur desla
Publicationquienserafaiteau«MONITEUR» JournalOfficielde
laRepublique.
DonneauPalaisLegislatif,aPort-au-Prince, siejjedeI'Assemblee
NationaleConstituante, le19Decembre1957,An154emedeI'lnde-
pendance.
LePresident:HuguesF.BOURJOLLY
LeVice-President:RameauESTIME
LesSecretaires:VictorNeversCONSTANT, UlrichSTLOUIS,
JeanJULME,AndreGARNIER.
LesMembres:PaulPEREIRA, DieudonneLEGROS, Arthur
BONHOMME, JeanDAVID,JeanBELIZAIRE, ChariteLOUIS,
CandelonLUCAS,JehuGARNIER,IvanEmmanuelMOREAU,
ThomasDESULME,LouisRAYMOND,LucSTEPHEN, Pressoir
BAYARD,AntoineH.MARTHOL, JulesLARRIEUX. Gasner
KERSAINT, Calisthenes JOSEPH,AlphonseLAHENS, Pierre
ARMAND,Laurent3T-LOUIS,AmerhnCONDE, Thermosirus
ST-FLEUR, BelotteBLEMUR, PauleusDUVERSEAU, Marius
LAFOND,ClementST-CLOUD,JeanBaptiste PIERRE-LOUIS,
SaintangeBONTEMPS, JosueJN-BAPTISTE, DalvanorETIEN-
NE,DeciusJEAN,HebertFRANCILLON,MaxMENARD,Hugo
H.PAUL,DijonJEANGILLES,LavoisierLAMOTHE,Franklin
ELIE,EnailloNONEZ,RaynoldMETELLUS,AndreMOISE.Ga-
brielAUGUSTIN,WebertKERSAINT,LucFRANCOIS,Lucien
BELIZAIRE,HenryGATTEREAU, FranckSERAPHIN, Albert
GARCON,JosephAMARY,DuperaPERALTE,GersonZAMOR,
MarmontelGUILLAUME.
—39
LIBRARYOFCONGRESS
020765483