(2015) Patimwann Kiltirèl Materyèl ki pa ka deplase nan Gwo-Nò Ayiti yo - Depatman Nò-Lwès, Nò, ak Nò-Es
Rezime — Yon dokiman konplè sou patimwann kiltirèl yo ki bati nan twa depatman nan nò Ayiti yo, ki gen ladan planifikasyon vil kolonyal yo, achitèk, ak fòtifikasyon militè yo. Dokiman an mete aksan sou bezwen ijan pou konsève sit istorik sa yo ki nan danje kounye a.
Dekouve Enpotan
- Twa vil prensipal nan nò yo (Môle Saint-Nicolas, Okap, Fort Libète) kenbe planifikasyon vil kolonyal eksèpsyonèl ak modèl kadriye ak òganizasyon espas omojèn.
- Rejyon an gen yon patimwann militè ki gwo ki gen ladan fòtifikasyon bò lanmè kolonyal yo ak fòtè mòn ayisyen yo tankou Sitadèl Henry.
- Patimwann ki bati a kouvri plizyè peryòd istorik: petroglyph endijèn yo, okipasyon panyòl, peryòd kolonyal franse ak kòmansman endepandans ayisyen.
- Pifò nan sit patimwann yo nan gwo danje akòz abandonnman, pwòpyete prive san entretyen ak resous leta ki pa ase.
- Patimwann nan prezante yon valè achitèktiral eksèpsyonèl ak ki pa ka ranplase ki ta ka kontribye anpil nan devlopman ekonomik ak sosyal Ayiti a si yo te konsève li kòmsadwa.
Deskripsyon Konple
Dokiman sa a prezante yon enventè konplè patimwann kiltirèl ki bati nan rejyon nò Ayiti a, ki kouvri depatman Nò-Lwès, Nò ak Nò-Es yo. Li dokimante sistematikman divès kalite patimwann achitèktiral ki gen ladan planifikasyon vil kolonyal, achitèk vil, abitasyon kolonyal yo ak fòtifikasyon militè nan peryòd kolonyal ak ayisyen yo.
Etid la mete aksan sou planifikasyon vil kolonyal eksèpsyonèl twa vil prensipal yo - Môle Saint-Nicolas, Okap ak Fort Libète - ki gen modèl kadriye ak òganizasyon vil ki konsèkan. Dokiman an kouvri nan gwo jan achitèk relijye, administratif, komèsyal ak rezidansyèl, ki gen ladan sit remakab yo tankou Sans-Souci ak divès legliz kolonyal yo.
Pati sou patimwann militè a dokimante fòtifikasyon bò lanmè yo nan anviwon Okap, Fort-Libète ak Môle Saint-Nicolas, ansanm ak fòtifikasyon mòn ayisyen yo ki gen ladan Sitadèl Henry ki gen non an. Dokiman an rekonèt tou petroglyph endijèn yo kòm rès nan popilasyon yo ki te la avan Kolon yo.
Konklizyon an mete aksan sou patimwann sa a nan danje grav akòz abandonnman ak mank resous, li mande aksyon kolèktif pou konsève temwen sa yo ki pa ka ranplase nan istwa konplèks Ayiti a ki kouvri peryòd endijèn, panyòl, kolonyal franse ak kòmansman endepandans yo.
Teks Konple Dokiman an
Teks ki soti nan dokiman orijinal la pou endeksasyon.
Le Patrimoine culturel matériel
immobilier
du Grand-Nord d’Haïti
Départements
Nord-Ouest, Nord, Nord-Est
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
•Le patrimoine fait appel à l'idée d'un héritagelégué par les
générations qui nous ont précédés, et que nous devons
transmettre intact ou augmenté aux générations futures.
•Le patrimoine culturelmatériel est constitué :
-du patrimoine culturel mobilier (peintures, sculptures,
monnaies, instruments de musique, armes, manuscrits);
-du patrimoine culturel immobilier (monuments et sites
archéologiques);
-du patrimoine culturel subaquatique (épaves de navire, ruines
et cités enfouies sous les mers).
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Le Patrimoine bâti
-Le tracé urbain
-L’architecture urbaine
(commerciale, administrative, résidentielle, religieuse)
-Les habitations coloniales et autres ouvrages
-Les ouvrages militaires coloniaux et haïtiens
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Le tracé urbain
Le tracé urbain colonial en damier, le parcellaire et la largeur originelle
des rues de 3 des principales villes du Grand Nord (Môle St-Nicolas, Cap-
Haïtien, Fort Liberté) en font des ensembles historiques à sauvegarder.
Elles sont caractérisées par une homogénéité de structure
et d’ordonnancement de l’espace urbain qui se répartit entre le
quartier du front de mer dévolu aux activités portuaires et le quartier de
l’intérieur des terres affecté aux activités administratives et militaires.
http://articulo.revues.org/997
(reference: article de Zélie Navarro-Andraud : La résidence urbaine des administrateurs
coloniaux de St-Domingue…)
http://framespa.revues.org/343?lang=en
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Plan colonial de la ville du Cap Français. Aujourd’hui Cap-Haïtien.
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Plan colonial de la ville du Môle St-Nicolas
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Plan colonial de la ville du Fort Liberté, ci-devant Fort Dauphin
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
ARCHITECTURE URBAINE
La Ville :
Administration, Religion,Commerce, Logement
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine
Ville du Cap-Haïtien
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine
Ville du Cap-Haïtien
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture religieuse du Nord
1- St-Louis Roi de France – Quartier Morin
2- St-Jacques – Plaine du Nord
3- Notre-Dame de la Nativité – Acul du Nord
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture religieuse du Nord-Ouest
Eglise coloniale du Môle St-Nicolas
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture du Nord-Est • Fort-Liberté
1- Fontaine coloniale. Place de
Fort-Liberté
2- Fontaine coloniale
3- Eglise St-Pierre
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord
Ville du Cap-Haïtien
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord • ville du Cap-Haïtien :
1- Alliance française
2- Maison Altieri
3- Maison Anténor Firmin
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord - Trou du Nord
1- Rue Trou du Nord
2- Rue Trou du Nord
3- Maison du XIXe siècle, modifiée début
XXe siècle
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord-Ouest
Môle St-Nicolas
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord-Est • Terrier Rouge
Môle St-Nicolas
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord-Est
1- Ti Kay Tè . Acul du Nord
2- Maison traditionnelle - Ferrier
3- détail balustrade maison traditionnelle Ferrier
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord - Quartier-Morin
1- Eglise St-Louis de Quartier-Morin
2- Maison traditionnelle Quartier-Morin
3- Portail colonial 4- Maison traditionnelle Quartier-Morin
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord - Limonade et Milot
1- Résidence Oreste Zamor - Limonade
2- Maison traditionnelle - Milot
3- Maison “de dignitaire” - Milot
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord • Le site de Sans-Souci
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord • Le site de Sans-Souci
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord • Le site de Sans-Souci
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord • Le Site de Sans-Souci
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Architecture urbaine du Nord • Le Site de Sans-Souci
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Habitations coloniales
et
Autres ouvrages
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Habitations coloniales Caillot et Douino• Terrier Rouge
Briqueterie Leconte
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Habitations coloniales
Habitation Duplaa
Quartier Morin
Habitation Verron
Tour de Rouvray, Terrier Rouge
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Pont colonial • FerrierTour Vigie • Embouchure de Massacre
Types d’éléments architecturaux de valeur du Département du Nord
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Types d’éléments architecturaux de valeur du Département du Nord
Briqueterie Leconte
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Types d’éléments architecturaux de valeur du Département du Nord
Pont Bréda
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Ouvrages militaires coloniaux
Fortifications côtières
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Cap-Haïtien Le Fort Picolet
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Cap-Haïtien Le Fort St-Joseph
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Cap-Haïtien.
Fort aux DamesBatterie de Gris-Gris
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la Baie de Fort-Liberté - Le fort Dauphin
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la Baie de Fort-Liberté - Le fort Dauphin
Fort aux DamesBatterie de Gris-Gris
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la Baie de Fort-Liberté - Le fort Dauphin
Bastion de Maurepas
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la Baie
de Fort-Liberté
Batadeau du fort Dauphin
Salles voûtées du bastion de Maurepas
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la Baie de Fort-Liberté
Fort La Bouque
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la Baie de Fort-Liberté
Batterie de l’Anse
Autres fortifications : Fort Frédéric, Batterie St-Charles (photos non-disponibles)
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Môle St-Nicolas.Le Vieux Quartier
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Môle St-Nicolas.Batterie d’Orléans
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Môle St-Nicolas.Batterie de Grasse
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Môle St-Nicolas.Batterie de Vallière
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Môle St-Nicolas.Batterie de Vallière
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Môle St-Nicolas.Grande Poudrière
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Môle St-Nicolas.
Grande Poudrière
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications coloniales de la ville du Môle St-Nicolas.
Grande Poudrière
Proposition de
restauration selon les
plans modifiés anglais
(Daniel Elie)
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Circuit des Ouvrages
fortifiés à visiter au Môle
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Ouvrages militaires haïtiens
Fortifications de montagne
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications haïtiennes du Nord
Fort Rivière
Fort Neuf
Fort Dahomey ou Crête rouge
Témoins privilégiés de nos luttes
fratricides aussi bien que de nos
sacrifices…
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fort du RalliementFort Dahomey ou Crête rouge
Fortifications haïtiennes
du Nord-Ouest
Môle St-Nicolas
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications haïtiennes
du Nord-Ouest
Môle St-Nicolas
Fort du Morne à cabris
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications haïtiennes du Nord
Citadelle Henry / Ramiers
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications haïtiennes du Nord
Citadelle Henry
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications haïtiennes du Nord
Citadelle Henry
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications haïtiennes du Nord
Site fortifié des Ramiers
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Fortifications haïtiennes du Nord
Site fortifié des Ramiers
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Derniers vestiges d’un peuple disparu
Roche à l’Inde, Limbé
Roche tampée de Foulon
Sainte-Suzanne
Pétroglyphes de Camp Coq,
Limbé
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Derniers vestiges d’un peuple disparu
Pétroglyphes
Grotte de “Voûte à Minguet”,
Dondon.
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
Patrimoine en danger!
Ces nombreux témoins de plusieurs siècles d’occupation de la terre d’Haïti –
Hispaniola –St-Domingue –Haïti sont extrêmement fragiles et en voie de
disparition.
Hormis les forteresses, le site de Sans-Souci, les roches gravées dans les lits
des rivières, la plupart de ces structures appartiennent au secteur privé et sont,
le plus souvent, laissés à l’abandon.
Même les ouvrages militaires et les sites classés représentent une charge trop
lourde pour l’Etat haïtien, qui ne peut à lui seul porter la responsabilité de
sauver ce patrimoine souvent mis en danger par les communautés mêmes qui
devraient le protéger.
Un gouvernement ne peut se substituer à 10 millions de citoyens!
Ce patrimoine nous appartient à TOUS. Nous devons TOUSle protéger!
Le patrimoine culturel matériel immobilier du Grand-Nord
CONCLUSION
Au-delà de leur valeur purement esthétique et de la charge émotionnelle
qui les habite, ces vestiges représentent pour Haïti un patrimoine
architectural exceptionnelet irremplaçable.
Lieux de mémoire d’un peuple décimé et d’une occupation espagnole;
témoins de la longue histoire commune franco-haïtienne et de
l’esclavage, de la guerre pour l’indépendance ou des premiers pas
d’une Haïti libre, ces pierres chargés d’histoire peuvent et doivent
participer fortement au développement d’une nouvelle Haïti forte et
dynamique. Une Haïti capable de comprendre son histoire et de se l’approprier pour façonner valablement et durablement son futur…
Ce Patrimoine PEUTfaire la différence dans l’équation économique et
sociale d’Haïti. Si seulement nous arrivons à le comprendre et AGIR!