Prensipal espès maren Ayiti yo: gwo karakteristik ekolojik ak byolojik yo ak enterè yo pou lapèch atizanal
- Lis la konte 1 935 espès bèt nan 15 gwoup filojenetik ak 246 espès alg ki enterese lapèch nan zòn ekonomik eksklizif Ayiti.
- Trantwa pousan nan 793 espès pwason yo se pwason resif koray, epi gen 447 espès gastewopòd.
- Divèsite byolojik nan dlo lanmè ak dlo sale bò kòt Ayiti yo rive 2 584 espès ak 26 jan.
- Sou 56 444 797 obsèvasyon ki te nan baz done OBIS nan mwa me 2019, se sèlman 6 592 (0,012 pousan) ki te nan zòn ekonomik eksklizif Ayiti.
- Sou 48 DCP ki t ap fonksyone an 2007, 43 te nan mwatye sid peyi a, alòske ton ak maken yo plis parèt nan lanmè Nòdwès la, nan Pasaj Van an.
Philippe Vendeville (IRD), Wilson Celestin (Inivèsite Leta Ayiti), Henri Vallès (Inivèsite West Indies) ak Samson Jean Marie (Inivèsite Bretay Oksidantal) ekri etid sa a nan kad ekspètiz syantifik kolektif IRD sou lapèch atizanal ann Ayiti. Se Ministè Agrikilti, Resous Natirèl ak Devlopman Riral (MARNDR) ki te mande l e ki te finanse l ansanm ak Bank Entameriken pou Devlopman, e travay la te kòmanse an 2018. Etid la fè yon lis espès apati sa ki ekri sou Ayiti ak baz done entènasyonal sou divèsite byolojik (OBIS, GBIF), li mete espès yo nan dis gwoup selon kote yo viv ak jan yo konpòte yo, epi li fè kat pou montre nan ki pwofondè ak nan ki zòn espès ki gen plis valè komèsyal yo jwenn.
Lòt chapit yo pale sou karakteristik pwason resif koray yo (chanjman sèks, rasanbleman pou ponn, risk sigwatera, komès pwason dekorasyon), sou abita ki esansyèl pou resous lapèch yo tankou zèb anba lanmè, mangwòv ak resif, ak sou angajman Ayiti pou pwoteje espès ki an danje dapre Konvansyon sou divèsite byolojik. Rekòmandasyon yo mande pou gen obsèvatè sou bato lapèch, yon lis espès mete ajou ak non yo an kreyòl, eksplorasyon fon ki pi fon pase 50 m, yon resansman abita esansyèl yo, ak plis kolaborasyon ant MARNDR ak Ministè Anviwònman.
Kijan pou site
Òganizasyon Nasyonzini pou Manje ak Agrikilti (FAO); Institut de recherche pour le développement (IRD), 2022, Prensipal espès maren Ayiti yo: gwo karakteristik ekolojik ak byolojik yo ak enterè yo pou lapèch atizanal, https://openknowledge.fao.org/bitstreams/f02f04f1-1ae5-41d9-96b5-2fe034b356bf/download
- Moun oswa enstitisyon ki gen dwa yo
- FAO|Institut de recherche pour le développement (IRD)