Vijilantis an Ayiti : Fòm pwoteksyon ki pa soti nan Leta nan yon kontèks kriz imanitè nan vil yo
- Brigad vijilans yo miltipliye nan tout dis depatman peyi a nan kèk moman patikilye nan istwa a, souvan ak konplisite oswa menm sipò otorite jidisyè, administratif ak polisye yo.
- Apwòch jiridik kominote entènasyonal la mete vijilantis ak jistis pèp la nan menm sak epi li mande pou brigad yo disparèt, men pozisyon sa a pa gen rasin istorik ni kiltirèl nan kontèks ayisyen an kote plizyè sistèm nòm ap fonksyone.
- Pifò sitwayen, ata manm brigad yo ak moun k ap viv nan katye yo pwoteje yo, pa dakò ak lenchaj, yon pratik yon lòt konvansyon enfòmèl ak lòt aktè kontwole.
- Brigad yo gen potansyèl: mobilizasyon kolektif, kontribisyon nan repons imanitè ak fonksyon oksilyè pou lapolis nan ransèyman, siveyans ak lòd piblik.
- San kontwòl piblik, brigad yo riske tonbe nan rekiperasyon politik, koripsyon pou lajan pèsonèl ak vyolasyon dwa moun; etid la rekòmande yon ankadreman legal ak òganizasyonèl nan yon kopwodiksyon sekirite olye yon entèdiksyon.
Rapò rechèch sa a, ki fèt pou Oxfam ak International Institute for Environment and Development (IIED) avèk finansman DFID (Wayòm Ini), ap chèche konnen si echèk aktè piblik sekirite yo te fè plizyè fòm kontwòl sosyal ki pa soti nan Leta parèt nan katye pòv yo ak nan kan moun deplase ann Ayiti. Metodoloji a konbine rechèch dokimantè ak done ki soti nan 30 entèvyou endividyèl ak 2 entèvyou an gwoup nan twa echantiyon (manm brigad, moun k ap viv nan katye brigad pwoteje, gwo kad Leta ak sosyete sivil), ak done ki kouvri peryòd 1986-2016 la.
Etid la fè yon pòtrè brigad vijilans yo (fòmasyon, wòl, kòmandman, fonksyònman, zam, pèsepsyon), li analize kesyon legalite yo ant lejitim defans ak jistis pèp la, epi li dokimante mefyans youn pou lòt ant brigad yo ak lapolis, ansanm ak tantativ ankadreman ki pa t reyisi. Otè yo montre apwòch jiridik kominote entènasyonal la, ki mete vijilantis ak lenchaj nan menm sak epi ki mande pou brigad yo disparèt piti piti, pa pran an kont pliralite nòm ki genyen ann Ayiti ak wòl istorik gwoup sa yo. Yo konkli brigad yo gen potansyèl reyèl (mobilizasyon kolektif, sipò pou repons imanitè, fonksyon oksilyè nan ransèyman ak lòd piblik) men yo pote risk derapaj, epi yo rekòmande pou otorite piblik yo ankadre yo sou plan legal, teknik ak òganizasyonèl nan yon lojik kopwodiksyon sekirite, ansanm ak yon refòm chèn penal la (polis, jistis, prizon).
Kijan pou site
CRESEJ, 2017, Vijilantis an Ayiti : Fòm pwoteksyon ki pa soti nan Leta nan yon kontèks kriz imanitè nan vil yo, https://www.iied.org/fr/10843fiied