(2024-12) Rapò chak trimès sou sitiyasyon dwa moun ann Ayiti
Rezime — Rapò sa a detaye sitiyasyon dwa moun ann Ayiti soti oktòb rive desanm 2024, li mete aksan sou yon ogmantasyon enpòtan nan vyolans ki soti nan gang, gwoup oto-defans, ak operasyon lapolis. Li anrejistre 1 732 moun touye ak 431 moun kidnape pandan trimès la, sa ki pote total anyèl la a 5 626 moun touye ak 1 494 moun kidnape. Dokiman an abòde tou enpak sou timoun, vyolans seksyèl, ak sistèm jistis la, li ofri rekòmandasyon pou aktè nasyonal ak entènasyonal yo.
Dekouve Enpotan
- 1 732 moun mouri ak 411 blese akòz vyolans, sa ki pote total 2024 a 5 626 moun mouri ak 2 213 blese.
- 431 moun kidnape, sa ki fè yon total 1 494 pou 2024, ak 93% nan Latibonit.
- 86 ekzekisyon somè oswa abitrè pa ofisyèl lapolis, ki gen ladan 80 pa PNH.
- Vyolans gwoup oto-defans yo te lakòz 268 moun mouri (13% nan viktim yo).
- 21 prizonye mouri nan prizon, sa ki pote total 2024 a 186.
Deskripsyon Konple
Rapò chak trimès sa a, ki soti nan Sèvis Dwa Moun BINUH, bay yon apèsi konplè sou sitiyasyon dwa moun ann Ayiti soti oktòb rive desanm 2024. Li revele yon ogmantasyon grav nan vyolans, ak 1 732 moun touye ak 411 blese, ansanm ak 431 moun kidnape pandan peryòd la, sitou akòz aktivite gang yo, gwoup oto-defans yo, ak operasyon lapolis. Rapò a note yon ogmantasyon 22% nan touye moun ak blesi ak yon ogmantasyon 150% nan kidnape konpare ak trimès anvan an, ak zòn metwopolitèn Pòtoprens ak depatman Latibonit ki pi afekte. Li mete aksan sou masak espesifik, monte jistis popilè 'Bwa Kalé', ak enkyetid sou trafik timoun ak eksplwatasyon yo pa gang yo.
Dokiman an detaye tou enpak vyolans sou dwa ekonomik, sosyal ak kiltirèl, ki gen ladan destriksyon sèvis esansyèl tankou lopital ak lekòl. Li egzamine fonksyonman sistèm jistis la, li note nominasyon enpòtan men tou yon mank de pwogrè nan gwo ka vyolasyon dwa moun. Kondisyon nan prizon ayisyen yo rete inimen, ak 21 prizonye mouri pandan trimès la. Rapò a fini ak rekòmandasyon pou kominote entènasyonal la ak gouvènman ayisyen an pou adrese kriz sekirite a, ranfòse règ lalwa, epi pwoteje dwa moun.