Rapò chak trimès sou sitiyasyon dwa moun an Ayiti Janvye - Mas 2024
Rezime — Rapò chak trimès sa a detaye sitiyasyon dwa moun an Ayiti soti janvye rive mas 2024, li mete aksan sou yon ogmantasyon siyifikatif nan vyolans gang. Plis pase 2 500 moun te mouri oswa blese, e atak toupatou te vize enstitisyon piblik ak enfrastrikti, sa ki te mennen nan gwo evazyon prizonye. Rapò a kouvri tou enpak sou dwa ekonomik, sosyal ak kiltirèl, ansanm ak defi sistèm jidisyè a ap fè fas.
Dekouve Enpotan
- Omwen 2 505 moun te mouri oswa blese akòz vyolans gang, sa ki fè janvye-mas 2024 peryòd ki pi vyolan depi kòmansman 2022.
- Gang yo te fè gwo atak kowòdone kont enstitisyon piblik kle ak enfrastrikti nan kapital la, sa ki te mennen nan plis pase 4 600 evazyon prizonye.
- Vyolans seksyèl te kontinye ap itilize pa gang kont rezidan yo ak pou rekritman timoun, pandan ke jistis popilè te lakòz omwen 141 lanmò.
- Sistèm jidisyè a te fè fas ak gwo defi tankou grèv, manda ki ekspire, ak atak gang, sa ki anpeche fonksyonman li.
- Vyolans gang te limite anpil aksè a edikasyon, sèvis sante, e li te agrave ensèkiritè alimantè, fòse plis pase 54 000 moun kite kay yo.
Deskripsyon Konple
Rapò chak trimès janvye-mas 2024 la revele yon deteryorasyon drastik nan sitiyasyon dwa moun an Ayiti, sa ki make peryòd ki pi vyolan depi kòmansman 2022. Vyolans gang yo te lakòz omwen 2 505 moun mouri oswa blese, sitou nan depatman Lwès ak Latibonit, ansanm ak 438 kidnape. Atak gang kowòdone te vize enstitisyon piblik kle yo, tankou prizon ak komisarya, sa ki te mennen nan plis pase 4 600 evazyon prizonye ak gwo domaj. Rapò a dokimante tou itilizasyon kontinyèl vyolans seksyèl pa gang yo, ogmantasyon jistis popilè, ak gwo enpak sou timoun, aktivite ekonomik, ak aksè a sèvis esansyèl.
Anplis de sa, dokiman an detaye disfonksyonman sistèm jidisyè a akòz grèv, manda ki ekspire, ak atak gang sou tribinal yo. Li mete aksan sou ankèt k ap fèt sou gwo ka tankou asasina Prezidan Moïse ak akizasyon koripsyon, ansanm ak pwoblèm kritik nan kondisyon detansyon, ki gen ladan gwo pousantaj detansyon prevantif ak lanmò prizonye akòz malnitrisyon. Rapò a fini ak rekòmandasyon pou kominote entènasyonal la ak gouvènman ayisyen an pou adrese kriz k ap grandi a, ki gen ladan akselere deplwaman misyon sekirite, ranfòse kapasite jidisyè, ak bay sipò pou viktim vyolans.