(2024-02) Yon moman kritik: kriz gang yo an Ayiti ak repons entènasyonal yo (fevriye 2024)
Rezime — Rapò politik GI-TOC, pibliye an fevriye 2024 anvan deplwaman Misyon miltinasyonal apui sekirite a Kenya t ap dirije a, ki analize kijan apeprè 200 gang Ayiti yo pase soti nan gwoup ki te depann de patwonaj pou yo vin antreprenè vyolans pwofesyonalize k ap egzèse yon gouvènans teritoryal ak kriminèl sou apeprè 80 pousan Pòtoprens epi k ap pwolonje nan zòn riral Latibonit. Baze sou 36 entèvyou ak travay teren an novanm 2023, li evalye de prensipal zouti entènasyonal yo, rejim sanksyon Nasyonzini an ak misyon MMAS la, epi li pwopoze fason pou aliyen yo kont ekosistèm kriminèl Ayiti a.
Dekouve Enpotan
- Nan 2023, plis pase 4 789 moun asasinen, 1 698 blese epi 2 490 kidnape, ak yon to omisid 40,9 pou chak 100 000 moun, plis pase doub to 2022 a.
- Apeprè 200 gang Ayiti yo pwofesyonalize: pi gwo yo rive gen 1 500 a 2 500 manm, yo adopte estrikti yerachik ak fòmasyon taktik, epi yo fè rezèv fizi aso ki soti nan trafik zam.
- Gang yo kontwole oswa enfliyanse anpil apeprè 80 pousan Pòtoprens epi y ap pwolonje nan zòn riral yo, sitou Latibonit, kote anvayisman tè agrikòl fè tè kiltive yo desann soti nan 5 800 ekta an 2018 rive nan 2 400 an 2022.
- Mouvman vijilans Bwa Kale a pwodui plis pase 600 lenchaj yo anrejistre depi avril 2023, sa ki fè fwontyè ant defans kominotè ak vyolans san jijman vin flou.
- Rejim sanksyon Nasyonzini an ak misyon MMAS la make yon chanjman konseptyèl paske yo trete gwoup kriminèl k ap chèche pwofi tankou aktè konfli prensipal, men siksè yo depann de planifikasyon kowòdone, dezinyasyon ki fèt pi vit ak vize soutyen politik ak ekonomik gang yo.
Deskripsyon Konple
Rapò sa a, ke Romain Le Cour Grandmaison, Ana Paula Oliveira ak Matt Herbert ekri, egzamine efondreman sekirite Ayiti a pandan 2023 ak kòmansman 2024 ansanm ak fason repons entènasyonal la fèt. Chif Nasyonzini pou 2023 montre plis pase 4 789 asasinay, 1 698 blese ak 2 490 kidnapin, ak yon to omisid 40,9 pou chak 100 000 moun, plis pase doub to 2022 a. Rapò a dokimante pwofesyonalizasyon gang yo: apeprè 200 gwoup, pi gwo yo pase soti nan 50-100 manm nan epòk MINUSTAH pou yo rive nan 1 500-2 500, òganize nan de kowalisyon rival G9 ak G-Pèp, dirije pa 'jèn veteran' ki gen estrikti yerachik, divizyon travay, pwosesis rekritman, fòmasyon taktik ansyen militè, ansyen polisye ak depòte bay, ak asenal fizi AK-47, AR-15 ak Galil ki soti nan trafik zam. Li montre kijan gang yo pwolonje soti nan Pòtoprens, kote yo kontwole oswa enfliyanse apeprè 80 pousan vil la, pou yo rive nan zòn riral Latibonit, kote anvayisman tè agrikòl fè tè kiltive yo desann soti nan 5 800 ekta an 2018 rive nan 2 400 an 2022. Li analize tou ekosistèm vyolans ki pi laj la, ansanm ak mouvman vijilans Bwa Kale a ak plis pase 600 lenchaj yo anrejistre depi avril 2023. Dezyèm pati a evalye rejim sanksyon Nasyonzini an ki te kreye an oktòb 2022 ak misyon MMAS la ki pa nan kad Nasyonzini e ki te otorize an oktòb 2023, epi li soutni ke yo reprezante yon chanjman konseptyèl nan fason Nasyonzini trete aktè kriminèl k ap chèche pwofi tankou aktè konfli prensipal. Rekòmandasyon yo, ki baze sou 36 entèvyou ki te fèt an novanm 2023, gen ladan yo: planifikasyon kowòdone ant MMAS, Komite sanksyon an ak Gwoup ekspè yo, vize ekosistèm kriminèl la nèt ansanm ak konplis kòl blan yo, akselere dezinyasyon sanksyon yo, kontinye trase kat rezo kriminèl yo, mete dwa moun ak kominote yo nan sant aksyon an, ak yon kominikasyon estratejik koyeran.