(2023-01) Nòt enfòmasyon sou frajilite Ayiti 2023

Carleton University • 2023 • 23 paj

Rezime — Yon evalyasyon frajilite Ayiti ki sèvi ak kad CIFP Inivèsite Carleton ak yon analiz Otorite-Lejitimite-Kapasite (ALC) sou sis endikatè estriktirèl. Li idantifye gouvènans ak sekirite kòm prensipal motè frajilite a, li fè konnen Ayiti pran nan yon pyèj lejitimite olye yon pwoblèm sekirite yon entèvansyon ka rezoud, epi li prezante senaryo pou janvye-jiyè 2023 ansanm ak twa opsyon politik pou Pwogram Operasyon Lapè ak Estabilizasyon Kanada a.

Gade Dokiman Gade Sous Orijinal

Dekouve Enpotan

Frajilite Ayiti soti sitou nan yon pyèj lejitimite gouvènans ak yon efondreman sekirite, pa nan faktè ekonomik oswa imanitè; repons ki chita sou sekirite sèlman tankou entèvansyon militè tap rate rasin pwoblèm nan.
Gang kontwole plis pase 60 pousan Pòtoprens, G9 se youn nan apeprè 95 eleman gang, epi 81,9 pousan prizonye yo nan detansyon anvan jijman.
20 pousan Ayisyen ki pi rich yo kenbe plis pase 64 pousan richès total la pandan 20 pousan ki pi pòv yo gen mwens pase yon pousan; transfè lajan rive nan 23 pousan PIB an 2021.
Patisipasyon nan eleksyon prezidansyèl 2016 la tonbe nan 18 pousan epi nòt Ayiti nan endis pèsepsyon koripsyon an rete otou 18/100.
Nòt la rekòmande Kanada sipòte konsèy tranzisyon Akò Montana a, finanse yon enstitisyon endepandan pou analiz ak transparans, epi dirije yon kowalisyon miltilateral kont akaparèman elit yo ak fuit richès.

Deskripsyon Konple

Nòt sa a, ki prepare nan Norman Paterson School of International Affairs Inivèsite Carleton pou Pwogram Operasyon Lapè ak Estabilizasyon (PSOP) Afè Mondyal Kanada, konbine kad endikatè estriktirèl CIFP la (sekirite ak krim, gouvènans, devlopman ekonomik, devlopman imen, demografi ak popilasyon, anviwònman) ak yon analiz Otorite-Lejitimite-Kapasite. Gouvènans ak sekirite klase kòm motè prensipal frajilite a, tou de gwo risk epi kap vin pi mal: Ayiti pa t gen okenn dirijan eli, yon egzekitif kap gouvène pa dekrè ak yon lejitimite konteste, gang ki kontwole plis pase 60 pousan Pòtoprens, apeprè yon polisye pou 1 000 moun, epi 81,9 pousan prizonye nan detansyon anvan jijman. Devlopman ekonomik, devlopman imen ak anviwònman trete kòm motè segondè: 20 pousan ki pi rich yo kenbe plis pase 64 pousan richès la epi transfè lajan rive nan 23 pousan PIB an 2021. Analiz senaryo a (janvye-jiyè 2023) prevwa gang yo ap kontinye kontwole teritwa, eleksyon kap favorize elit yo ak yon patisipasyon istorikman fèb, ak rezistans pwobab kont nenpòt entèvansyon militè. Twa opsyon politik pwopoze pou Kanada: sipòte gouvènman tranzisyon Akò Montana a ki soti nan sosyete sivil la, kreye yon enstitisyon endepandan ayisyano-kanadyen pou analiz ak transparans, epi bati yon kowalisyon miltilateral kont akaparèman elit yo ak fuit richès.

Sije

Jewografi

Peryod Kouvri

1997 — 2023

Mo Kle

state fragility, legitimacy trap, ALC analysis, gang violence, Montana Accord, elite capture, Canadian foreign policy, PSOP, governance, corruption, transitional government, wealth inequality

Antite

Carleton University, Norman Paterson School of International Affairs, Global Affairs Canada, PSOP, CIFP, Ariel Henry, Jovenel Moise, Michel Martelly, Jimmy Cherizier, G9, 400 Mawozo, Montana Accord, National Transition Committee (CNT), Fanmi Lavalas, Jean-Bertrand Aristide, PHTK, MINUSTAH, BINUH, Eric Jean Baptiste, Gary Bodeau, Timothy Schwartz