(2023-03) Èske Ayisyen yo finalman jwenn fòmil pou avanse a?
Rezime — Keith Mines di akò 21 desanm nan ('Konsansis nasyonal pou yon tranzisyon enklizif ak eleksyon transparan'), ke aktè biznis, sosyete sivil ak politik te siyen ak PM Ariel Henry, ofri achitekti tranzisyon ki pi enklizif Ayiti janm genyen. Wo Konsèy Tranzisyon an (HCT) ak ògàn kontwòl la (OCAG) fè vwa ayisyen yo antre nan gouvènans ak preparasyon eleksyon, e yo merite yon sipò diplomatik ak finansye entènasyonal aktif.
Dekouve Enpotan
- Ayiti pa yon eta ki tonbe men yon eta nan nivo fonksyònman ki pi ba a, ki kenbe yon gouvènman, fòs sekirite, diplomasi, pò ak ayewopò k ap mache ak yon sosyete sivil dinamik, bagay migrasyon ap vide rapidman.
- Akò 21 desanm 2022 a kreye achitekti tranzisyon ki pi enklizif jiska prezan, ki vize yon gouvènman tranzisyon efikas, transparan e reprezantatif ak eleksyon anvan fen 2023.
- HCT twa manm nan (Mirlande Manigat, Laurent St. Cyr, Calixte Fleuridor), enstale 7 fevriye, ap mennen konsiltasyon kòmanse ak sekirite, ede chwazi CEP la epi dirije revizyon konstitisyonèl, pandan OCAG la ap fè kontwòl tankou yon palman.
- Fòs akò a sou PM Henry depann de sipò alye kle Ayiti yo ak kalite konsiltasyon yo; yon sekretarya ak modèl tankou dyalòg Quartet tinizyen an ta ka fè yo mache.
- Modifye e devlope achitekti sa a pi bon lontan pase rekòmanse epi pèdi yon lòt ane.
Deskripsyon Konple
Nan analiz mas 2023 sa a (edisyon an franse), Keith Mines rejte etikèt 'eta ki tonbe' a: li te sèvi an Somali apre efondreman 1992 a, e li jije Ayiti se yon eta nan nivo fonksyònman ki pi ba a, ak yon gouvènman ki pa eli e ki pa pèfòme, men ki toujou gen fòs sekirite, reprezantasyon diplomatik, pò ak ayewopò k ap fonksyone ak yon sosyete sivil dinamik, bagay eta ki tonbe yo pa genyen, menm si migrasyon ap vide yo rapidman. Akò 21 desanm 2022 a, ke yon kowalisyon aktè biznis, sosyete sivil ak politik te devlope e PM Ariel Henry te andose, vize kreye yon achitekti tranzisyon transparan e reprezantatif ki mennen nan eleksyon anvan fen 2023.
Poto li yo: yon Wo Konsèy Tranzisyon (HCT) twa manm, ansyen premyè dam Mirlande Manigat (sektè politik), prezidan Chanm Komès la Laurent St. Cyr (biznis) ak prezidan Federasyon Pwotestan an Calixte Fleuridor (sosyete sivil), enstale 7 fevriye pou mennen konsiltasyon kòmanse ak sekirite, patisipe nan chwazi Konsèy Elektoral Pwovizwa a (CEP) epi dirije revizyon konstitisyonèl; ak yon OCAG k ap fè yon kontwòl tankou yon palman sou bidjè ak jesyon. Mines rekonèt kritik yo, gen moun ki wè yon liks dyalòg oswa yon poto pou yon PM ki pa popilè, men li di konsepsyon an fè dyalòg la antre dirèkteman nan gouvènans, e modifye achitekti sa a pi bon pase rekòmanse epi pèdi yon lòt ane. Siksè a mande sipò entènasyonal: yon sekretarya pou HCT/OCAG, ekspètiz pou konsiltasyon konplèks yo (dyalòg Quartet tinizyen 2011 la, dyalòg rejyonal Kolonbi yo, zouti rezo sosyal devan kontrent sekirite yo) ak ensistans diplomatik alye kle Ayiti yo pou aplike l.
Not
Recovered from Wayback Machine (USIP 2025 publisher takedown); FR snapshot printed to PDF