(2024-09) Lèt kadraj pwojè bidjè 2024-2025 la
Rezime — Se yon lèt kadraj Premye Minis Garry Conille voye bay tout Òdonatè yo, ki bay kontèks ekonomik, sosyal, sekirite ak politik pou preparasyon bidjè nasyonal 2024-2025 la. Li tabli senk (5) prensip ak yon seri priyorite gouvènman an (ranmase plis lajan lokal, batay kont koripsyon, ranfòse gouvènans, sipòte sektè prive ak agrikòl) ke chak ministè dwe suiv pou prepare demand bidjè yo.
Dekouve Enpotan
- Kwasans reyèl PIB pou egzèsis 2023-2024 prevwa nan -4%, sa se setyèm ane youn dèyè lòt ki gen chit.
- Enflasyon anyèl rive 28,9%, sitou akoz pri manje, bwason san alkòl ak kominikasyon.
- 60% popilasyon an ap viv anba nivo povrete e 25% nan povrete ekstrèm.
- 4,9 milyon moun (prèske mwatye popilasyon an) ap sibi ensekirite alimantè.
- Bidjè rektifikatif 2023-2024 la (13 dawout 2024) te bay plis pase 17 milya goud pou yon pwogram ijans, men lajan an te dekese sèlman soti nan oktòb rive jen 2024.
- Lèt la tabli senk prensip pou preparasyon bidjè a e li mande pou gen rapò piblik chak twa mwa sou jan bidjè a ap egzekite.
Deskripsyon Konple
Lèt sa a, Premye Minis Dr Garry Conille siyen, bay tout Òdonatè yo enstriksyon sou fason pou prepare bidjè nasyonal 2024-2025 la. Li kòmanse ak yon deskripsyon sou yon kontèks preparasyon ki mal anpil sou sèt (7) dimansyon: ekonomik (PIB prevwa bese 4% pou egzèsis 2023-2024, enflasyon rive 28,9%), finansye (ensekirite ki deranje sektè bankè ak envestisman), sosyal (60% popilasyon anba nivo povrete, 25% nan povrete ekstrèm), politik (pa gen Palman ki fonksyone depi asasinasyon Prezidan Jovenel Moise an 2021, koripsyon toupatou), sekirite (gang ame ki kontwole gwo pòsyon nan zòn Pòtoprens lan) ak imanitè (4,9 milyon moun, prèske mwatye popilasyon an, ap sibi ensekirite alimantè). Li fè konnen gouvènman tranzisyon an te jwenn kriz sa a lè li monte a mitan ane 2024 e li te pibliye yon bidjè rektifikatif nan dat 13 dawout 2024 ki pa t ka rezoud tout pwoblèm yo. Lèt la etabli apre sa senk (5) prensip pou egzekisyon bidjè a (depans ki koresponn ak priyorite gouvènman an, lajan ki rantre san kache, depans ki respekte kondisyon fanm ak jèn, sipò pou tout komin, ranfòsman rezistans peyi a) ansanm ak yon lis detaye priyorite gouvènman an: modènizasyon sistèm ranmase taks ak enfòmatik, batay kont kontrebann ak mouvman lajan ilegal, piblikasyon rapò trimès sou kalite depans yo, ranfòsman batay kont koripsyon, mobilizasyon finansman deyò nan men patnè entènasyonal yo, priyorite pou pwojè envestisman ki kapab fè ekonomi a grandi ak kreye travay, plis aksè kredi pou antrepriz prive ki afekte pa kriz la ak pou sektè agrikòl la, ak enstalasyon yon rapò piblik trimès sou jan bidjè a ap egzekite. Li fini ak yon referans ak akò politik 3 avril 2024 la (fèy de wout tranzisyon an) ak yon dokiman ki mache avè l ki rele 'Gran Chantye', ki gen pou gide ministè yo nan preparasyon pwojè envestisman yo.
Not
Cover is undated; publication month (2024-09) inferred from internal references to the 13 August 2024 rectified budget and the FY2024-2025 budget-preparation cycle (fiscal year starts 1 October). Document is a Primature (Prime Minister's Office) cadrage letter, not an MEF-authored publication, though addressed to the MEF among other ministries; organization field reflects the actual signatory.