Ayiti: Yon chemen pou estabilite pou yon nasyon anba chòk
Rezime — Asasinay Prezidan Jovenel Moïse an jiyè 2021 ak dezas natirèl ki te swiv yo te destabilize Ayiti ki te deja frajil la, sa ki te agrave kriz imanitè a nan yon moman gwo ensekirite. Defayans kwonik leta ak deplwaman èd etranje ki pa efikas parèt klè, sa ki alimante enstabilite ak mouvman migratwa. Sipò entènasyonal pou pouswiv krim wo nivo, refòm lapolis, ak yon gouvènman pwovizwa enklizif esansyèl pou retabli estabilite, olye ke prese fè eleksyon.
Dekouve Enpotan
- Bay èd moun vilnerab ki afekte pa dezas natirèl yo, de preferans atravè sosyete sivil lokal la, ak sipèvizyon apwopriye.
- Sipò entènasyonal nesesè pou pouswiv krim wo nivo, tankou asasinay Moïse ak eskandal PetroCaribe a, epi pou refòm lapolis.
- Sipòte yon gouvènman pwovizwa laj, reprezantatif ak enklizif, ranvwaye eleksyon jiskaske kondisyon yo pèmèt vòt kredib.
- Pa fè plis depòtasyon Ayiti pou evite chaje enstitisyon leta ak kominote ki deja akable yo.
- Ranfòse enstitisyon leta yo, tankou sistèm jidisyè a, lapolis ak sèvis prizon yo, ak sipò etranje ak konsiltasyon sere ak Ayisyen.
Deskripsyon Konple
Ayiti ap fè fas ak yon gwo kriz, ki vin pi grav ak asasinay Prezidan Jovenel Moïse an jiyè 2021 ak tranblemanntè devastatè ak tanpèt twopikal mwa out la. Sa rive nan mitan kriz politik, dwa moun, ekonomik ak imanitè ki makònen youn ak lòt, sa ki revele defayans kwonik leta ak inefikasite sipò etranje. Vyolans gang toupatou, ki kontwole plis pase mwatye Pòtoprens e ki deranje ekonomi an, te mennen nan gwo ensekirite, deplasman entèn, ak yon sitiyasyon imanitè katastwofik, ak plis pase mwatye popilasyon an k ap viv ak mwens pase 2 dola pa jou. Dokiman an fè konnen priyorite imedya yo ta dwe kanalize èd atravè sosyete sivil lokal la, mennen ankèt sou krim wo nivo, epi aplike refòm lapolis. Li avèti kont prese fè eleksyon, olye de sa, li defann yon gouvènman pwovizwa laj ak enklizif ak yon revizyon konstitisyonèl patisipatif pou bati estabilite dirab ak rezoud pwoblèm sistemik tankou enpinite ak koripsyon.