(2024-06) Rapò tematik ACAPS - Ayiti: Vyolans gang kriminèl yo nan Pòtoprens (6 jen 2024)
Rezime — Rapò tematik ACAPS sa a mete ajou sitiyasyon imanitè nan zòn metwopolitèn Pòtoprens lan apre gang kriminèl yo te lanse atak kowòdone kont enstitisyon leta yo apati 29 fevriye 2024, sa ki fèmen ayewopò a ak pò a epi fòse Premye minis Ariel Henry bay demisyon li. Li baze sou yon revizyon done segondè, li dokimante anviwon 2 500 moun mouri oswa blese ant janvye ak mas (yon ogmantasyon 53 pousan sou yon trimès), kontwòl gang sou jiska 80 pousan zòn metwopolitèn nan, yon ogmantasyon 27 pousan nan pri panyen manje a, anviwon 900 lekòl fèmen ak sèlman 20 pousan etablisman sante k ap fonksyone nòmalman.
Dekouve Enpotan
- Atak kowòdone gang yo apati 29 fevriye 2024 fèmen ayewopò ak pò Pòtoprens, libere plizyè milye prizonye epi fòse Premye minis Ariel Henry bay demisyon li, e gang yo te kontwole jiska 80 pousan zòn metwopolitèn nan nan fen me.
- Anviwon 2 500 moun mouri oswa blese akoz vyolans gang ant janvye ak mas 2024, yon ogmantasyon 53 pousan parapò ak dènye trimès 2023 a.
- Ensekirite alimantè rive nan nivo rekò, avèk anviwon 4,97 milyon moun nan faz 3 IPC oswa pi mal pou mas-jen 2024 (1,64 milyon nan faz 4), yon ogmantasyon 27 pousan nan pri panyen manje a ak 3 000 ekta jaden diri abandone nan Latibonit.
- Aksè ak swen sante rive nan yon nivo kritik, avèk sèlman 20 pousan etablisman sante Pòtoprens k ap fonksyone nòmalman e sis nan dis gwo lopital peyi a apèn fonksyonèl.
- Plis pase 94 000 moun kouri kite zòn metwopolitèn nan ant fevriye ak kòmansman avril pou ale nan depatman sid yo, prèske 900 lekòl fèmen sa ki touche anviwon 200 000 elèv, e anviwon yon milyon timoun nan zòn gang kontwole ekspoze ak risk rekritman fòse.
Deskripsyon Konple
ACAPS egzamine flanbe vyolans nan zòn metwopolitèn Pòtoprens lan (ZMPAP) nan premye mwatye 2024, lè gang yo, ak federasyon G9 la alatèt, te lanse atak kowòdone apati 29 fevriye kont enstalasyon lapolis, prizon, ayewopò a ak pò a, pou anpeche Premye minis Ariel Henry retounen sot Kenya. Anviwon 2 500 moun te mouri oswa blese akoz vyolans gang ant janvye ak mas 2024, yon ogmantasyon 53 pousan parapò ak dènye trimès 2023 a, e nan fen me gang yo te kontwole jiska 80 pousan ZMPAP la. Henry te bay demisyon li 25 avril apre enstalasyon yon Konsèy tranzisyon, ki te nonmen Garry Conille Premye minis nan fen me, pandan Misyon Miltinasyonal Sipò Sekirite Kenya ap dirije a, ki te otorize an oktòb 2023, poko t ap opere. Rapò a baze sou yon revizyon done segondè epi li fè remake gen yon sou-deklarasyon sistematik menas pwoteksyon yo, tankou vyolans seksyèl ak kidnapin, akoz kontwòl teritoryal gang yo.
Konsta sektoryèl yo dokimante yon efondreman jeneral sèvis ak mwayen sibzistans. Ant fevriye ak kòmansman avril, plis pase 94 000 moun te kouri kite ZMPAP la pou ale nan Grandans, Nip, Sid ak Sidès, 63 pousan ladan yo te deja deplase anvan, pandan 89 000 moun deplase te okipe 87 sit anndan kapital la. Sèlman 20 pousan etablisman sante Pòtoprens yo t ap fonksyone nòmalman nan fen me, sis nan dis gwo lopital peyi a te apèn fonksyonèl. Sekirite alimantè a degrade anpil: anviwon 4,97 milyon moun te nan faz 3 IPC oswa pi mal pou mas-jen 2024, ladan yo 1,64 milyon nan faz 4, pri panyen manje a moute 27 pousan ant janvye ak me, kiltivatè yo abandone anviwon 3 000 ekta diri nan Latibonit (kote 90 pousan diri nasyonal la kiltive), e plis pase 40 pousan fwaye ZMPAP yo rapòte pèt travay. Prèske 900 lekòl fèmen, sa ki touche anviwon 200 000 elèv, e anviwon yon milyon timoun nan zòn gang kontwole te ekspoze ak rekritman fòse, avèk yon estimasyon 30-50 pousan manm gang yo ki se timoun.
Not
ACAPS thematic/anticipatory analysis