Ayiti: Ranfòse Administrasyon Ladwàn nan yon Anviwonman ki pa Sekirize
Rezime — Rapò sa a egzamine enpak vyolans gang yo sou operasyon ladwàn ak komiès nan Ayiti. Li bay rekòmandasyon pou ranfòse administrasyon ladwàn an malgre kriz sekirite ki ap kontinye a.
Dekouve Enpotan
- Vyolans gang yo deranje anpil operasyon ladwàn yo, aktivite nan pò yo, ak pasaj fwontyè tè yo, sa ki kreye gwo kontrèn pou aktivite ekonomik debaz yo.
- Kèb taks Ayiti yo twò ba nan 6.3% PIB la nan AF23, sa ki fè ladwàn an vin pi gwo sous kèb domestik la ak anpil pèt.
- Administrasyon ladwàn yo kontinye fonksyone pandan sitiyasyon kriz yo kontrèman ak lòt sèvis gouvènman yo, sa ki fè yo enpòtan pou kenbe fonksyon Leta yo.
- Ranfòse pratik ladwàn yo ka amelyore anpil otorité Leta a ak bati konfyans ant gouvènman an ak sitwayen yo nan amelyore gouvènans ak diminye koripsyon.
- Kriz sekirite a kite plis aktivite kontrebann yo rive ak kreye kòb sekirite anplis pou moun k ap fè komiès entènasyonal yo.
Deskripsyon Konple
Ayiti ap viv yon gwo kriz sekirite ak prezans gang ki gen zam ki ap ogmante ki afekte anpil kondisyon sosyal yo ak aktivite ekonomik yo. Kriz sa a kreye gwo kontrèn ak defi pou operasyon ladwàn debaz yo, ak gang yo ki ap menase ak fèmen ayewopò ak pò nan Port-au-Prince. Sitiyasyon an vin pi mal ak enstabilite politik ki gen ladan demisyon Premye Minis pa entérim Ariel Henry a.
Pratik ak politik ladwàn yo gen gwo potansyèl pou ranfòse otorité gouvènman an ak bati konfyans ant gouvènman ak sitwayen yo. Ogmantasyon kèb ladwàn yo ta ka bay espas fiskal pou sèvis piblik enpòtan yo tankou sante, edikasyon, ak pwoteksyon sosyal, pandan amelyorasyon yo ka wè nan gouvènans lan ak diminisyon koripsyon an ta ka montre jan gouvènman an ap reponn. Rapò a di administrasyon ladwàn yo toujou kontinye fonksyone pandan sitiyasyon kriz yo kontrèman ak lòt sèvis gouvènman yo.
Kriz sekirite a afekte anpil aktivite nan pò yo, operasyon nan fwontyè tè a, ak kapasite sivèyans ladwàn yo. Aktivite gang yo deranje komiès la, kreye kòb sekirite anplis pou moun k ap fè komiès yo, ak pèmèt plis aktivite kontrebann. Administrasyon Jeneral Ladwàn (AGD) gen feblès estwiktirèl pou reponn defi sekirite yo pandan y ap eseye aplike efò modènizasyon yo.
Rapò a bay rekòmandasyon detaye pou amelyore pèfòmans ladwàn yo nan sikonstans sekirite aktyèl yo, ki gen ladan inisyativ dijitalizasyon yo, ranfòsman enfrastrikti, devlopman kapasite pou sivèyans, swivi pratik yo pou diminye koripsyon, etabli kad konsèltasyon yo, ak ogmante koperasyon ak administrasyon ladwàn etranje yo sitou Ladwàn Dominiken an.