Patimwann Kiltirèl Materyèl ki pa ka deplase nan Gwo-Nò Ayiti yo - Depatman Nò-Lwès, Nò, ak Nò-Es
Rezime — Yon dokiman konplè sou patimwann kiltirèl yo ki bati nan twa depatman nan nò Ayiti yo, ki gen ladan planifikasyon vil kolonyal yo, achitèk, ak fòtifikasyon militè yo. Dokiman an mete aksan sou bezwen ijan pou konsève sit istorik sa yo ki nan danje kounye a.
Dekouve Enpotan
- Twa vil prensipal nan nò yo (Môle Saint-Nicolas, Okap, Fort Libète) kenbe planifikasyon vil kolonyal eksèpsyonèl ak modèl kadriye ak òganizasyon espas omojèn.
- Rejyon an gen yon patimwann militè ki gwo ki gen ladan fòtifikasyon bò lanmè kolonyal yo ak fòtè mòn ayisyen yo tankou Sitadèl Henry.
- Patimwann ki bati a kouvri plizyè peryòd istorik: petroglyph endijèn yo, okipasyon panyòl, peryòd kolonyal franse ak kòmansman endepandans ayisyen.
- Pifò nan sit patimwann yo nan gwo danje akòz abandonnman, pwòpyete prive san entretyen ak resous leta ki pa ase.
- Patimwann nan prezante yon valè achitèktiral eksèpsyonèl ak ki pa ka ranplase ki ta ka kontribye anpil nan devlopman ekonomik ak sosyal Ayiti a si yo te konsève li kòmsadwa.
Deskripsyon Konple
Dokiman sa a prezante yon enventè konplè patimwann kiltirèl ki bati nan rejyon nò Ayiti a, ki kouvri depatman Nò-Lwès, Nò ak Nò-Es yo. Li dokimante sistematikman divès kalite patimwann achitèktiral ki gen ladan planifikasyon vil kolonyal, achitèk vil, abitasyon kolonyal yo ak fòtifikasyon militè nan peryòd kolonyal ak ayisyen yo.
Etid la mete aksan sou planifikasyon vil kolonyal eksèpsyonèl twa vil prensipal yo - Môle Saint-Nicolas, Okap ak Fort Libète - ki gen modèl kadriye ak òganizasyon vil ki konsèkan. Dokiman an kouvri nan gwo jan achitèk relijye, administratif, komèsyal ak rezidansyèl, ki gen ladan sit remakab yo tankou Sans-Souci ak divès legliz kolonyal yo.
Pati sou patimwann militè a dokimante fòtifikasyon bò lanmè yo nan anviwon Okap, Fort-Libète ak Môle Saint-Nicolas, ansanm ak fòtifikasyon mòn ayisyen yo ki gen ladan Sitadèl Henry ki gen non an. Dokiman an rekonèt tou petroglyph endijèn yo kòm rès nan popilasyon yo ki te la avan Kolon yo.
Konklizyon an mete aksan sou patimwann sa a nan danje grav akòz abandonnman ak mank resous, li mande aksyon kolèktif pou konsève temwen sa yo ki pa ka ranplase nan istwa konplèks Ayiti a ki kouvri peryòd endijèn, panyòl, kolonyal franse ak kòmansman endepandans yo.