Evalyasyon rapid enpak kriz la nan Ayiti
Rezime — Yon evalyasyon kolaboratè nan gouvènman ayisyen an ak patnè entènasyonal yo k ap evalye enpak kriz 2021-2024 Ayiti a, ki konsantre sou zòn métropolitaine Port-au-Prince la. Rapò a defini priyorite rekonstwi yo ak yon plan envestisman pou 2025-2026.
Dekouve Enpotan
- Aktivite ekonomik yo bese anpil ak sektè fabrikasyon an ki bese 16%, konstriksyon 23%, ak sektè rad la ki pèdi 30,000 travay (bès 54%).
- Enfrastrikti transpò yo sibi 220 milyon dola domaj ak pèt pò yo ki gen 15 milyon dola anplis.
- Enfrastrikti elektrik la afekte grav ak 6 sous-estasyon ak 20 liy distribisyon ki domaje, ki afekte 60% kliyan yo nan zòn métropolitaine Port-au-Prince la.
- Sistèm dlo ak salibrite yo domaje ak 55% nan sit yo ki afekte pa vyolans gang yo, ki lakòz 70 milyon dola domaj.
- Travay nan sektè piblik la tonbe 7.8% depi 112,631 rive nan 104,029 ant 2021-2024, ak plis pase mwatye ki te anplwaye teknik yo.
Deskripsyon Konple
Evalyasyon rapid enpak kriz sa a (RCIA) pou Ayiti reprezante yon efò kolaboratè ant gouvènman ayisyen an ak kat enstitisyon entènasyonal yo: Inyon Ewopeyen an, Bank Entè-Ameriken Devlopman an, Nasyonzini yo, ak Bank Mondyal la. Y ap fè evalyasyon an ant mwa Jiyè ak mwa Oktòb 2024, li evalye enpak devastate kriz miltidimansyonèl Ayiti a depi 2021-2024, sitou nan zòn métropolitaine Port-au-Prince la.
Yo te kòmanse evalyasyon an apre Deklarasyon Kingston ak Akò Politik pou yon Tranzisyon Lapè ak Òganizasyon, ki te etabli Konsèy Prezidansyèl Tranzisyon an ak gouvènman tranzisyon an. Kriz la gen enpak yo nan tout sektè yo, li lakòz gwo pètèbasyon nan pwodiktivite ekonomik, enfrastrikti kritik yo, sèvis sosyal de baz yo, ak fonksyon enstitisyonèl eta a ki gen ladan sekirite piblik la.
RCIA a òganize nan kat aks priyoritè: rekonstwi ekonomik ak ranfòse gouvènans, reparasyon enfrastrikti ak rezilyans klimatik, sèvis sosyal ak sekirite manje, ak ranfòse lalwa ak lòd. Evalyasyon an montre pèt ekonomik yo ki gwo, ak fabrikasyon yo ki bese 16%, konstriksyon yo ki tonbe 23%, ak sektè rad la ki pèdi 30,000 travay. Domaj enfrastrikti yo rive nan santèn milyon dola, ak enfrastrikti transpò yo pou kont yo ki sibi 220 milyon dola domaj.
Rapò a etabli yon kad rekonstwi ak yon plan envestisman pou ane fiskal 2025-2026 yo, ak dispozisyon inisyal yo ki depann jiska 2030. Li vize ranfòse kowòdinasyon ant gouvènman an ak patnè entènasyonal yo pandan y ap reponn ak bezwen estabilizasyon ijan yo k ap konplète efò sekirite, politik, ak imanitè yo ki pi gwo.